H10: Bloedsomloop
§10.1 Hart en bloedsomloop
Er zijn verschillende bloedvatenstelsels:
- Open circulatiesysteem: bij insecten, een groot bloedvat, geen
zuurstoftransport via het bloed maar via tracheeën.
- Gesloten bloedsomloop: bloed komt niet buiten de bloedvaten, maar
stroomt rond in enkele of dubbele bloedsomloop.
- Enkele bloedsomloop: gesloten bloedsomloop bij vissen, één kamer en
één boezem, bloed stroomt één keer door het hart.
- Dubbele bloedsomloop: gesloten bloedsomloop bij amfibieën, reptielen,
vogels en zoogdieren, twee kamers en twee boezems bloed stroomt twee
keer door het hart, bestaat uit grote en kleine bloedsomloop.
- Grote bloedsomloop: bloed stroomt van hart door hele lichaam weer terug
naar hart (aorta en slagaders -> organen en ledematen -> aders ->
bovenste en onderste holle aders -> rechterboezem).
- Kleine bloedsomloop: bloed stroom van hart naar longen en weer terug
naar hart (rechterkamer -> longslagaders -> longhaarvaten -> longaders ->
linkerboezem).
- Embryonale bloedsomloop: longen spelen geen rol, zuurstofrijk bloed komt
van placenta via navelstrengader en mengt zich in lever en in onderste
holle ader, via hart gaat 2/3 van het bloed via foramen ovale (vormt na
bevalling tussenschot van boezems, niet goed gesloten zorgt voor te
weinig zuurstofrijk bloed), verbinding tussen rechter- en linkerboezem, en
ductus Botalli (sluit na geboorte en rechter harthelft stroom door
longslagaders naar longhaarvaten), verbinding longslagader en aorta,
direct naar grote bloedsomloop en via navelstrengslagaders terug naar
placenta
De aorta vertakt zich in slagaders, bijvoorbeeld: kransslagader voert zuurstofrijk
bloed naar hartspier. Via ader stroomt zuurstofarm bloed van organen naar hart,
vanuit hoofd en armen komen in bovenste holle ader in rechterboezem en vanuit
borst en lager gelegen delen in onderste holle ader ook in rechterboezem. In
haarvaten vindt uitwisseling van stoffen plaats. Een hartslag kent drie fasen:
- Diastole: kamers vullen, boezems ontspannen.
- Systole: boezems trekken samen (boezemsystole), boezems persen bloed
in kamers en daarna trekken kamers samen (kamersystole), hierbij sluiten
hartkleppen tussen kamers en boezems en gaan slagaderkleppen open.
- Pauze: kamerdruk daalt en slagaderkleppen sluiten.
Je hartspier train je door oefeningen waar je hartslagfrequentie varieert.
§10.2 Bloeddruk
§10.1 Hart en bloedsomloop
Er zijn verschillende bloedvatenstelsels:
- Open circulatiesysteem: bij insecten, een groot bloedvat, geen
zuurstoftransport via het bloed maar via tracheeën.
- Gesloten bloedsomloop: bloed komt niet buiten de bloedvaten, maar
stroomt rond in enkele of dubbele bloedsomloop.
- Enkele bloedsomloop: gesloten bloedsomloop bij vissen, één kamer en
één boezem, bloed stroomt één keer door het hart.
- Dubbele bloedsomloop: gesloten bloedsomloop bij amfibieën, reptielen,
vogels en zoogdieren, twee kamers en twee boezems bloed stroomt twee
keer door het hart, bestaat uit grote en kleine bloedsomloop.
- Grote bloedsomloop: bloed stroomt van hart door hele lichaam weer terug
naar hart (aorta en slagaders -> organen en ledematen -> aders ->
bovenste en onderste holle aders -> rechterboezem).
- Kleine bloedsomloop: bloed stroom van hart naar longen en weer terug
naar hart (rechterkamer -> longslagaders -> longhaarvaten -> longaders ->
linkerboezem).
- Embryonale bloedsomloop: longen spelen geen rol, zuurstofrijk bloed komt
van placenta via navelstrengader en mengt zich in lever en in onderste
holle ader, via hart gaat 2/3 van het bloed via foramen ovale (vormt na
bevalling tussenschot van boezems, niet goed gesloten zorgt voor te
weinig zuurstofrijk bloed), verbinding tussen rechter- en linkerboezem, en
ductus Botalli (sluit na geboorte en rechter harthelft stroom door
longslagaders naar longhaarvaten), verbinding longslagader en aorta,
direct naar grote bloedsomloop en via navelstrengslagaders terug naar
placenta
De aorta vertakt zich in slagaders, bijvoorbeeld: kransslagader voert zuurstofrijk
bloed naar hartspier. Via ader stroomt zuurstofarm bloed van organen naar hart,
vanuit hoofd en armen komen in bovenste holle ader in rechterboezem en vanuit
borst en lager gelegen delen in onderste holle ader ook in rechterboezem. In
haarvaten vindt uitwisseling van stoffen plaats. Een hartslag kent drie fasen:
- Diastole: kamers vullen, boezems ontspannen.
- Systole: boezems trekken samen (boezemsystole), boezems persen bloed
in kamers en daarna trekken kamers samen (kamersystole), hierbij sluiten
hartkleppen tussen kamers en boezems en gaan slagaderkleppen open.
- Pauze: kamerdruk daalt en slagaderkleppen sluiten.
Je hartspier train je door oefeningen waar je hartslagfrequentie varieert.
§10.2 Bloeddruk
