Kennislijn VPK
Kwetsbare ouderen
Samenvatting
Hbo-verpleegkundige, leerjaar 2
Lieke van Lith
,Inhoudsopgave
Blok 1 Signaleren en diagnosticeren van kwetsbaarheid .................................................................................. 4
Kennislijn werkgroep 1.1 .................................................................................................................................... 4
▸ E-college: Klinisch redeneren in de eerste lijn bij kwetsbare ouderen ................................................ 4
▸ E-college: Ondervoeding en vochttekort bij kwetsbare ouderen ........................................................ 7
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 1. Inleiding .................................................................................................................................. 11
Hoofdstuk 4. Screening en geriatrisch assessment ...................................................................................... 13
Hoofdstuk 5. Klinisch redeneren met behulp van redeneerhulpen .............................................................. 15
Hoofdstuk 11. Ondervoeding en dehydratatie ............................................................................................ 16
Screeningsinstrumenten .............................................................................................................................. 18
Kennislijn werkgroep 1.2 .................................................................................................................................. 23
▸ E-college: Toelichting klinisch redeneren .......................................................................................... 23
▸ E-college: Diagnostisch en etiologisch redeneren ............................................................................. 24
Klinisch redeneren en verpleegkundige classificaties ................................................................................. 27
Hoofdstuk 5. Nanda-I, NIC en NOC .............................................................................................................. 27
Kritisch denken binnen het verpleegkundig proces .................................................................................... 30
Hoofdstuk 10. Verpleegkundige diagnose ................................................................................................... 30
Begrippenlijst Blok 1 Signaleren en diagnosticeren van kwetsbaarheid .......................................................... 31
Blok 2 E-Health als interventie ....................................................................................................................... 41
Kennislijn werkgroep 2.1 .................................................................................................................................. 41
▸ E-college: Transitie van ziekenhuis naar huis ..................................................................................... 41
▸ E-college: De kracht van verpleegkundige diagnostiek ...................................................................... 45
▸ E-college: Prognostisch redeneren .................................................................................................... 47
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 49
Hoofdstuk 27. Multimorbiditeit en Multifunctieproblematiek .................................................................... 49
Hoofdstuk 28. Triage in de ouderenzorg ..................................................................................................... 51
Hoofdstuk 31. Samen werken aan kwaliteit van zorg ................................................................................. 52
Kritisch denken binnen het verpleegkundig proces .................................................................................... 55
Hoofdstuk 11. Resultaten ............................................................................................................................ 55
Hoofdstuk 12. Interventies........................................................................................................................... 56
Verpleegkundige ondersteuning bij zelfmanagement en eigen regie ......................................................... 58
Hoofdstuk 9. Samen beslissen ..................................................................................................................... 58
Kennislijn werkgroep 2.2 .................................................................................................................................. 60
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 60
Hoofdstuk 34. Technologie gebruiken in de zorg voor ouderen .................................................................. 60
Begrippenlijst Blok 2 E-Health als preventie .................................................................................................... 62
Blok 3 De kwetsbare oudere opgenomen ....................................................................................................... 69
Kennislijn werkgroep 3.1 .................................................................................................................................. 69
▸ E-college: Indiceren thuis, diagnostiek leidend tot indicatie ............................................................. 69
▸ E-college: Gezondheidsrecht/ wetgeving rondom ouderen .............................................................. 71
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 73
Hoofdstuk 29. Palliatieve zorg ..................................................................................................................... 73
Kennislijn werkgroep 3.2 .................................................................................................................................. 76
▸ E-college: Therapeutisch redeneren .................................................................................................. 76
Kritisch denken binnen het verpleegkundig proces .................................................................................... 78
Hoofdstuk 7. Zorgplan ................................................................................................................................. 78
Klinisch redeneren en verpleegkundige classificaties ................................................................................. 81
Hoofdstuk 4. Het Omaha System ................................................................................................................. 81
2
, Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 85
Hoofdstuk 24. Mantelzorger onder druk ..................................................................................................... 85
Begrippenlijst Blok 3 De kwetsbare ouderen opgenomen ............................................................................... 87
Blok 4 Verpleegkundige.................................................................................................................................. 94
Kennislijn werkgroep 4.1 .................................................................................................................................. 94
Vierluik migranten en dementie .................................................................................................................. 94
Kennislijn werkgroep 4.2 .................................................................................................................................. 98
▸ Kennisclip: Klinisch redeneren binnen de STIP methode ................................................................... 98
▸ Kennisclip: Instructie afname NPI tbv STIP methode ......................................................................... 99
▸ Kennisclip: Toelichting STIP methode icm webapplicatie ................................................................ 100
▸ Kennisclip: STIP methode ................................................................................................................. 101
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................. 103
Hoofdstuk 17. Dementie ............................................................................................................................ 103
Hoofdstuk 20. Persoonlijkheidsstoornissen ............................................................................................... 108
Hoofdstuk 21. Stemmings- en gedragsproblematiek ................................................................................ 110
Hoofdstuk 25. Woon- leefomgeving vanuit sociotherapeutisch perspectief ............................................. 112
Begrippenlijst Blok 4 Verpleegkundige........................................................................................................... 114
Ethiek ........................................................................................................................................................... 123
▸ E-college: Ethische aspecten van zorg rondom het levenseinde, deel 1 en 2 ................................. 123
Ethiek in de klinische praktijk .................................................................................................................... 129
Hoofdstuk 9. .............................................................................................................................................. 129
Begrippenlijst Ethiek....................................................................................................................................... 137
Bijlage: ......................................................................................................................................................... 146
Kwetsbare-oudere syndroom ......................................................................................................................... 146
3
, Blok 1 Signaleren en diagnosticeren van kwetsbaarheid
Kennislijn werkgroep 1.1
▸ E-college: Klinisch redeneren in de eerste lijn bij kwetsbare ouderen
Doel gezondheidszorg voor kwetsbare ouderen
- Hoe blijf/ word je (zo) gezond (mogelijk) oud.
- Ongeveer 35% van de ouderen heeft een zorgindicatie ten gevolge van
functiestoornissen.
- Er zijn veel oudere (65+) die zorg nodig hebben van huisartsen/ 1e lijn praktijk
- Doel is: vitaal ouder worden
Functiebehoud als focus
Definitie van kwetsbaarheid: (volgens sociaal cultureel planbureau (SCP))
- Opeenstapelingsproces van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in
functioneren.
- Gevolg: vergroting kans op negatieve gezondheid
• Functiebeperkingen
• Opname
• Overlijden
- De functionele autonomie staat centraal
Prevalentie kwetsbaarheid (65+):
- In 2007 waren 600.000 kwetsbare ouderen.
In 2030 verwachten ze dat er 1.000.000 kwetsbare ouderen zijn.
- Per jaar komen er 3% kwetsbare ouderen erbij van wie 1,5% overlijdt.
- Ze verwachten dat in 2050 rond de 500.000 kwetsbare ouderen dementie heeft.
Tijdvenster preventie:
Vroege ouderdom (60) 1e lijn
Identificeren van participerende ouderen met verhoogd risico.
(Ze hebben nog geen functieverlies maar dreigen dit wel te krijgen)
- 1e klachten van lopen, balans, ondergewicht, vermoeidheid en eenzaamheid
- Toegenomen huisartsenbezoek
(Klachten: vallen en depressie -> voorspellers voor diagnose dementie)
- Eerste WMO-verzoek
Gerodynamica in levensloopperspectief
Biologisch: Groeien vsverouderen
Psychologisch: Rijpen vs uitrijpen
Sociaal: Volwassen worden vs op leeftijd komen
Overstijgend: Mix van problemen en mogelijkheden
4
Kwetsbare ouderen
Samenvatting
Hbo-verpleegkundige, leerjaar 2
Lieke van Lith
,Inhoudsopgave
Blok 1 Signaleren en diagnosticeren van kwetsbaarheid .................................................................................. 4
Kennislijn werkgroep 1.1 .................................................................................................................................... 4
▸ E-college: Klinisch redeneren in de eerste lijn bij kwetsbare ouderen ................................................ 4
▸ E-college: Ondervoeding en vochttekort bij kwetsbare ouderen ........................................................ 7
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 1. Inleiding .................................................................................................................................. 11
Hoofdstuk 4. Screening en geriatrisch assessment ...................................................................................... 13
Hoofdstuk 5. Klinisch redeneren met behulp van redeneerhulpen .............................................................. 15
Hoofdstuk 11. Ondervoeding en dehydratatie ............................................................................................ 16
Screeningsinstrumenten .............................................................................................................................. 18
Kennislijn werkgroep 1.2 .................................................................................................................................. 23
▸ E-college: Toelichting klinisch redeneren .......................................................................................... 23
▸ E-college: Diagnostisch en etiologisch redeneren ............................................................................. 24
Klinisch redeneren en verpleegkundige classificaties ................................................................................. 27
Hoofdstuk 5. Nanda-I, NIC en NOC .............................................................................................................. 27
Kritisch denken binnen het verpleegkundig proces .................................................................................... 30
Hoofdstuk 10. Verpleegkundige diagnose ................................................................................................... 30
Begrippenlijst Blok 1 Signaleren en diagnosticeren van kwetsbaarheid .......................................................... 31
Blok 2 E-Health als interventie ....................................................................................................................... 41
Kennislijn werkgroep 2.1 .................................................................................................................................. 41
▸ E-college: Transitie van ziekenhuis naar huis ..................................................................................... 41
▸ E-college: De kracht van verpleegkundige diagnostiek ...................................................................... 45
▸ E-college: Prognostisch redeneren .................................................................................................... 47
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 49
Hoofdstuk 27. Multimorbiditeit en Multifunctieproblematiek .................................................................... 49
Hoofdstuk 28. Triage in de ouderenzorg ..................................................................................................... 51
Hoofdstuk 31. Samen werken aan kwaliteit van zorg ................................................................................. 52
Kritisch denken binnen het verpleegkundig proces .................................................................................... 55
Hoofdstuk 11. Resultaten ............................................................................................................................ 55
Hoofdstuk 12. Interventies........................................................................................................................... 56
Verpleegkundige ondersteuning bij zelfmanagement en eigen regie ......................................................... 58
Hoofdstuk 9. Samen beslissen ..................................................................................................................... 58
Kennislijn werkgroep 2.2 .................................................................................................................................. 60
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 60
Hoofdstuk 34. Technologie gebruiken in de zorg voor ouderen .................................................................. 60
Begrippenlijst Blok 2 E-Health als preventie .................................................................................................... 62
Blok 3 De kwetsbare oudere opgenomen ....................................................................................................... 69
Kennislijn werkgroep 3.1 .................................................................................................................................. 69
▸ E-college: Indiceren thuis, diagnostiek leidend tot indicatie ............................................................. 69
▸ E-college: Gezondheidsrecht/ wetgeving rondom ouderen .............................................................. 71
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 73
Hoofdstuk 29. Palliatieve zorg ..................................................................................................................... 73
Kennislijn werkgroep 3.2 .................................................................................................................................. 76
▸ E-college: Therapeutisch redeneren .................................................................................................. 76
Kritisch denken binnen het verpleegkundig proces .................................................................................... 78
Hoofdstuk 7. Zorgplan ................................................................................................................................. 78
Klinisch redeneren en verpleegkundige classificaties ................................................................................. 81
Hoofdstuk 4. Het Omaha System ................................................................................................................. 81
2
, Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................... 85
Hoofdstuk 24. Mantelzorger onder druk ..................................................................................................... 85
Begrippenlijst Blok 3 De kwetsbare ouderen opgenomen ............................................................................... 87
Blok 4 Verpleegkundige.................................................................................................................................. 94
Kennislijn werkgroep 4.1 .................................................................................................................................. 94
Vierluik migranten en dementie .................................................................................................................. 94
Kennislijn werkgroep 4.2 .................................................................................................................................. 98
▸ Kennisclip: Klinisch redeneren binnen de STIP methode ................................................................... 98
▸ Kennisclip: Instructie afname NPI tbv STIP methode ......................................................................... 99
▸ Kennisclip: Toelichting STIP methode icm webapplicatie ................................................................ 100
▸ Kennisclip: STIP methode ................................................................................................................. 101
Klinisch redeneren bij ouderen ................................................................................................................. 103
Hoofdstuk 17. Dementie ............................................................................................................................ 103
Hoofdstuk 20. Persoonlijkheidsstoornissen ............................................................................................... 108
Hoofdstuk 21. Stemmings- en gedragsproblematiek ................................................................................ 110
Hoofdstuk 25. Woon- leefomgeving vanuit sociotherapeutisch perspectief ............................................. 112
Begrippenlijst Blok 4 Verpleegkundige........................................................................................................... 114
Ethiek ........................................................................................................................................................... 123
▸ E-college: Ethische aspecten van zorg rondom het levenseinde, deel 1 en 2 ................................. 123
Ethiek in de klinische praktijk .................................................................................................................... 129
Hoofdstuk 9. .............................................................................................................................................. 129
Begrippenlijst Ethiek....................................................................................................................................... 137
Bijlage: ......................................................................................................................................................... 146
Kwetsbare-oudere syndroom ......................................................................................................................... 146
3
, Blok 1 Signaleren en diagnosticeren van kwetsbaarheid
Kennislijn werkgroep 1.1
▸ E-college: Klinisch redeneren in de eerste lijn bij kwetsbare ouderen
Doel gezondheidszorg voor kwetsbare ouderen
- Hoe blijf/ word je (zo) gezond (mogelijk) oud.
- Ongeveer 35% van de ouderen heeft een zorgindicatie ten gevolge van
functiestoornissen.
- Er zijn veel oudere (65+) die zorg nodig hebben van huisartsen/ 1e lijn praktijk
- Doel is: vitaal ouder worden
Functiebehoud als focus
Definitie van kwetsbaarheid: (volgens sociaal cultureel planbureau (SCP))
- Opeenstapelingsproces van lichamelijke, psychische en/of sociale tekorten in
functioneren.
- Gevolg: vergroting kans op negatieve gezondheid
• Functiebeperkingen
• Opname
• Overlijden
- De functionele autonomie staat centraal
Prevalentie kwetsbaarheid (65+):
- In 2007 waren 600.000 kwetsbare ouderen.
In 2030 verwachten ze dat er 1.000.000 kwetsbare ouderen zijn.
- Per jaar komen er 3% kwetsbare ouderen erbij van wie 1,5% overlijdt.
- Ze verwachten dat in 2050 rond de 500.000 kwetsbare ouderen dementie heeft.
Tijdvenster preventie:
Vroege ouderdom (60) 1e lijn
Identificeren van participerende ouderen met verhoogd risico.
(Ze hebben nog geen functieverlies maar dreigen dit wel te krijgen)
- 1e klachten van lopen, balans, ondergewicht, vermoeidheid en eenzaamheid
- Toegenomen huisartsenbezoek
(Klachten: vallen en depressie -> voorspellers voor diagnose dementie)
- Eerste WMO-verzoek
Gerodynamica in levensloopperspectief
Biologisch: Groeien vsverouderen
Psychologisch: Rijpen vs uitrijpen
Sociaal: Volwassen worden vs op leeftijd komen
Overstijgend: Mix van problemen en mogelijkheden
4
