KRACHTIGE LEEROMGEVING
DEEL 1: KRACHTIG PEDAGOGISCHE KLIMAAT INSTALLEREN EN ONDERHOUDEN
2. PEDAGOGISCH KLIMAAT
- Leerling zal beter leven in een omgeving waarin hij/zij zich goed voelt
- Iedere klas legt eigen accenten wat betreft pedagogisch klimaat
- Niet elk kind heeft baat bij dezelfde pedagogisch klimaat (vrijheid-structuur)
INVLOEDEN OP PEDAGOGISCH KLIMAAT
Klasleerkracht Leerlingen Schoolteam Visie van de school op
goed onderwijs
Activiteiten (binnen- en School – en Gebouw en inrichting
buitenschools) groepsgrootte
3. KLASMANAGEMENT: WAT, WAAROM EN HOE?
WAT VERSTAAN WE ONDER KLASMANAGEMENT?
- Installeren en onderhouden van positief en motiverend klasklimaat, mogelijk maakt de
vooropgestelde lesdoelen te bereiken
o Alle ingrepen, keuzes en maatregelen die doelgericht leerproces (gericht op voorkomen
van ordeproblemen als effectief reageren op ordeproblemen)
WAAROM INZETTEN OP KLASMANAGEMENT?
Zorgt voor voorspelbaarheid en Geeft rust en orde Voorkomt probleemgedrag
veilige sfeer
Laat leraar lesgeven Laat leerlingen leren Versterkt relatie leerkracht –
leerling
HOE EEN GOED KLASMANAGEMENT REALISEREN?
Uitdagingen
Leerlingen hebben elkaar en Gebeurt veel tegelijk in de klas Lesgeven gaat snel
hun leerkracht niet gekozen
Lesgeven is onvoorspelbaar Altijd publiek Groep leidt een eigen leven
4. ALGEMENE PEDAGOGISCHE EN DIDACTISCHE VAARDIGHEDEN
Hoe kom je tot een goed klasmanagement?
- Inzetten van algemene pedagogische en didactische vaardigheden
o Een leerkracht in staat stellen om efficiënt leerinhouden aan te brengen, opdat kinderen
zich ten volle kunnen ontwikkelen
BALANS VINDEN TUSSEN WARM EN STRENG
- Tegelijkertijd warm en streng
- Goed voelen en thuis laten voelen
- Alleen maar warm: doe jullie ding (streng helpt leerlingen met het leren)
Kenmerken van warme houding
Positieve lichaamshouding aannemen Belangstelling tonen voor leerlingen (attent)
(enthousiast)
Ruimte geven voor reacties en meningen Begrip en empathie tonen (zorgzaam)
Inbreng van leerlingen serieus nemen
1
,Kenmerken van strenge houding
Leiding en sturing geven Duidelijk zijn in je gedragsverwachtingen
Kordaat grenzen stellen en consequent zijn Lat hoog leggen (veeleisend zijn) en doelgericht
werken
1) leerkracht is heel warm en niet streng chaos in de klas
2) Geen goeie band met kinderen, doen eigen ding, geen connectie of
interesse in het leren
3) Slechtste leerkracht, leerlingen afgeschrikt worden door leerkracht
waardoor ze geen vragen zouden stellen
4) Goede verhouding met leerlingen, maar nog wel gezag
Sleutelelementen
Warme non-verbale communicatie Goede voorbeeld geven
Uitleggen waarom je iets doen Onderscheid tussen gedrag en persoon
Consequent in het naleven van je verwachtingen Sancties zijn tijdelijk
AFSTEMMING EN RESPONSIVITEIT
- Leerkracht tracht door ogen van leerlingen te kijken
o Vraagt ervaringsgerichte instelling van leerkracht
Afstemming
- Kijken naar wat kinderen nodig hebben om te ontwikkelen
Responsiviteit
- Toon belangstelling voor taakbeleving van leerling
- Geef tijd en ruimte aan leerling om zelf antwoord of oplossing te bedenken
- Zorg voor succeservaringen
- Opzoek naar productieve attributies (specifiek benoemen wat leerling goed heeft gedaan
(compliment) bij evalueren van een taak > competentiegevoel van leerling vergroot
UITDAGENDE ONDERSTEUNING
- Heb hoge verwachtingen voor iedere leerling
- Bied ze de nodige ondersteuning aan om lesdoelen te behalen
- Elke leerling meerdere kansen geven en niet degene die ‘slim’ lijken
- Voor elke kind de kat hoog leggen
DUIDELIJK ZIJN
- Goede afspraken en duidelijke informatie bieden de noodzakelijke zekerheid en veiligheid om
goed te kunnen werken
Grijp de aandacht
- Eerst de aandacht vragen aan je leerlingen door stil te staan en formele houding aan te nemen
- Duidelijke stem
Klare taal
- Formuleer die verwachtingen positief: vermijd aandacht te besteden aan wat je niet wilt zien
van je leerlingen
Specifiek
- Helder en bondig, gefocust op essentie, met een zuinig gebruik van woorden en gebaren
2
,Concreet
- Uitvoerbare opdrachten waarvan leerlingen weten hoe ze moeten worden uitgevoerd en die dus
niet verkeerd kunnen worden geïnterpreteerd
Stapsgewijs
- Opgebouwd: vertraag waar nodig
Waarneembaar
- Ook jij als leerkracht aandacht van de leerlingen kan monitoren
Controleer of een opdracht goed begrepen is
- Stel open vragen
o Wat is het eerste wat je moet doen?
o Welke spullen heb je nodig tijdens deze les?
Heldere afbakening
- Laat ze pas beginnen als je uitleg helemaal klaar is
- Baken verschillende activiteiten, zolang overgang van het geven van opdracht naar uitvoeren
ervan, goed af
Sleutelelementen
- Duidelijk startsignaal na uitleg zodat iedereen op hetzelfde moment begint
- Gebruik je stem om energie in het klaslokaal aan te wakkeren of net te temperen
- Rond opdracht ook helder en duidelijk af
ALERT ZIJN
- Grijp in bij een lichte rimpeling in het water zodat het geen tsunami wordt
- Observeren is meer dan kijken
- Radar, drempel, rondlopen
VERDELEN VAN DE AANDACHT
- Basisbehoefte aan verbondenheid en gevoel van competentie
- Verdeel spreekkansen eerlijk en actief
- Aandacht verdelen over heel de klas
o Elk kind gevoel dat hij iets kan doen bij de leerkracht
CONSEQUENT ZIJN
- Bewust zijn wat je tegen kinderen zegt en dit ook doet/ naleeft
- Geen vinger = niet aan woord (als je zegt dat alleen de kinderen aan het woord komen die hun
hand omhoog doen)
BETROKKENHEID HOOG HOUDEN
- Leerlingen betrokken voelen bij de les
- Zelf betrokken en enthousiast
5. ORGANISATORISCHE VAARDIGHEDEN
ROUTINES
- Op school en in de klas belangrijk
3
, - Procedures, systemen en gedragspatronen die leren en werken in de klas vergemakkelijken
o Gewoonten, waardoor ze er niet meer over moeten nadenken
o Extrinsieke belasting van werkgeheugen beperkt
- Zorgen voor rust en structuur, ideaal om te kunnen leren/ werken
- Werkgeheugen beperkte capaciteit
- Zoveel mogelijk aandacht naar leerinhoud
- Energie die nodig is voor uitzoeken van opdracht of omdat er afleiding is, vermijden we best
3 soorten routines (Lemov)
Leerroutines
- Helpen leerlingen bij uitvoeren van taken als onderdeel van leerproces
Procedurele routines
- Helpen leerlingen om materialen te gebruiken en zo efficiënt mogelijk van de ene naar de
andere plaats te gaan
Routines die klascultuur ondersteunen
- Hiermee kunnen leerlingen gedeelde waarden, normen en wensen uitdrukken (sociale
vaardigheden)
TIJD
- Taakgerichte leertijd optimaal benutten
Tijdswinst realiseren bij het binnenkomen
- Eerder in het lokaal dan de kinderen
- Beging van het schooljaar een routine afspreken voor het binnenkomen zodat ze weten wat ze
moeten doen
- Je kinderen begroeten aan het begin van de dag
Mia: meteen in actie
- Korte, schriftelijke opdracht noteren
o Maak er een gewoonte van
o Geen bijkomende uitleg nodig
o Hou het kort
o Opdracht individueel, in stilte en schriftelijk uitgevoerd
o Behandel je herhaling of heb een vooruitblik op huidige les
Tijdswinst realiseren tijdens je instructie
- Zorg dat leerlingen snel de nodige materialen hebben
o Nodige materiaal klaar leggen voor de les begint
o Leg ze op vaste en gemakkelijke plaatsen
o Spreek routines af te spreken voor uitdelen van materialen
o Plaats (een deel van) het bordschema al op het bord
- Iemand aanduiden in plaats van wachten tot hij/ zij vinger opsteekt
Tijdswinst realiseren tijdens werkmomenten
- Stel gerichte vragen om te controleren of ze het begrepen hebben
- Loop rond in de klas of ze wel echt bezig zijn
Tijdswinst realiseren bij het beëindigen van een activiteit
4
DEEL 1: KRACHTIG PEDAGOGISCHE KLIMAAT INSTALLEREN EN ONDERHOUDEN
2. PEDAGOGISCH KLIMAAT
- Leerling zal beter leven in een omgeving waarin hij/zij zich goed voelt
- Iedere klas legt eigen accenten wat betreft pedagogisch klimaat
- Niet elk kind heeft baat bij dezelfde pedagogisch klimaat (vrijheid-structuur)
INVLOEDEN OP PEDAGOGISCH KLIMAAT
Klasleerkracht Leerlingen Schoolteam Visie van de school op
goed onderwijs
Activiteiten (binnen- en School – en Gebouw en inrichting
buitenschools) groepsgrootte
3. KLASMANAGEMENT: WAT, WAAROM EN HOE?
WAT VERSTAAN WE ONDER KLASMANAGEMENT?
- Installeren en onderhouden van positief en motiverend klasklimaat, mogelijk maakt de
vooropgestelde lesdoelen te bereiken
o Alle ingrepen, keuzes en maatregelen die doelgericht leerproces (gericht op voorkomen
van ordeproblemen als effectief reageren op ordeproblemen)
WAAROM INZETTEN OP KLASMANAGEMENT?
Zorgt voor voorspelbaarheid en Geeft rust en orde Voorkomt probleemgedrag
veilige sfeer
Laat leraar lesgeven Laat leerlingen leren Versterkt relatie leerkracht –
leerling
HOE EEN GOED KLASMANAGEMENT REALISEREN?
Uitdagingen
Leerlingen hebben elkaar en Gebeurt veel tegelijk in de klas Lesgeven gaat snel
hun leerkracht niet gekozen
Lesgeven is onvoorspelbaar Altijd publiek Groep leidt een eigen leven
4. ALGEMENE PEDAGOGISCHE EN DIDACTISCHE VAARDIGHEDEN
Hoe kom je tot een goed klasmanagement?
- Inzetten van algemene pedagogische en didactische vaardigheden
o Een leerkracht in staat stellen om efficiënt leerinhouden aan te brengen, opdat kinderen
zich ten volle kunnen ontwikkelen
BALANS VINDEN TUSSEN WARM EN STRENG
- Tegelijkertijd warm en streng
- Goed voelen en thuis laten voelen
- Alleen maar warm: doe jullie ding (streng helpt leerlingen met het leren)
Kenmerken van warme houding
Positieve lichaamshouding aannemen Belangstelling tonen voor leerlingen (attent)
(enthousiast)
Ruimte geven voor reacties en meningen Begrip en empathie tonen (zorgzaam)
Inbreng van leerlingen serieus nemen
1
,Kenmerken van strenge houding
Leiding en sturing geven Duidelijk zijn in je gedragsverwachtingen
Kordaat grenzen stellen en consequent zijn Lat hoog leggen (veeleisend zijn) en doelgericht
werken
1) leerkracht is heel warm en niet streng chaos in de klas
2) Geen goeie band met kinderen, doen eigen ding, geen connectie of
interesse in het leren
3) Slechtste leerkracht, leerlingen afgeschrikt worden door leerkracht
waardoor ze geen vragen zouden stellen
4) Goede verhouding met leerlingen, maar nog wel gezag
Sleutelelementen
Warme non-verbale communicatie Goede voorbeeld geven
Uitleggen waarom je iets doen Onderscheid tussen gedrag en persoon
Consequent in het naleven van je verwachtingen Sancties zijn tijdelijk
AFSTEMMING EN RESPONSIVITEIT
- Leerkracht tracht door ogen van leerlingen te kijken
o Vraagt ervaringsgerichte instelling van leerkracht
Afstemming
- Kijken naar wat kinderen nodig hebben om te ontwikkelen
Responsiviteit
- Toon belangstelling voor taakbeleving van leerling
- Geef tijd en ruimte aan leerling om zelf antwoord of oplossing te bedenken
- Zorg voor succeservaringen
- Opzoek naar productieve attributies (specifiek benoemen wat leerling goed heeft gedaan
(compliment) bij evalueren van een taak > competentiegevoel van leerling vergroot
UITDAGENDE ONDERSTEUNING
- Heb hoge verwachtingen voor iedere leerling
- Bied ze de nodige ondersteuning aan om lesdoelen te behalen
- Elke leerling meerdere kansen geven en niet degene die ‘slim’ lijken
- Voor elke kind de kat hoog leggen
DUIDELIJK ZIJN
- Goede afspraken en duidelijke informatie bieden de noodzakelijke zekerheid en veiligheid om
goed te kunnen werken
Grijp de aandacht
- Eerst de aandacht vragen aan je leerlingen door stil te staan en formele houding aan te nemen
- Duidelijke stem
Klare taal
- Formuleer die verwachtingen positief: vermijd aandacht te besteden aan wat je niet wilt zien
van je leerlingen
Specifiek
- Helder en bondig, gefocust op essentie, met een zuinig gebruik van woorden en gebaren
2
,Concreet
- Uitvoerbare opdrachten waarvan leerlingen weten hoe ze moeten worden uitgevoerd en die dus
niet verkeerd kunnen worden geïnterpreteerd
Stapsgewijs
- Opgebouwd: vertraag waar nodig
Waarneembaar
- Ook jij als leerkracht aandacht van de leerlingen kan monitoren
Controleer of een opdracht goed begrepen is
- Stel open vragen
o Wat is het eerste wat je moet doen?
o Welke spullen heb je nodig tijdens deze les?
Heldere afbakening
- Laat ze pas beginnen als je uitleg helemaal klaar is
- Baken verschillende activiteiten, zolang overgang van het geven van opdracht naar uitvoeren
ervan, goed af
Sleutelelementen
- Duidelijk startsignaal na uitleg zodat iedereen op hetzelfde moment begint
- Gebruik je stem om energie in het klaslokaal aan te wakkeren of net te temperen
- Rond opdracht ook helder en duidelijk af
ALERT ZIJN
- Grijp in bij een lichte rimpeling in het water zodat het geen tsunami wordt
- Observeren is meer dan kijken
- Radar, drempel, rondlopen
VERDELEN VAN DE AANDACHT
- Basisbehoefte aan verbondenheid en gevoel van competentie
- Verdeel spreekkansen eerlijk en actief
- Aandacht verdelen over heel de klas
o Elk kind gevoel dat hij iets kan doen bij de leerkracht
CONSEQUENT ZIJN
- Bewust zijn wat je tegen kinderen zegt en dit ook doet/ naleeft
- Geen vinger = niet aan woord (als je zegt dat alleen de kinderen aan het woord komen die hun
hand omhoog doen)
BETROKKENHEID HOOG HOUDEN
- Leerlingen betrokken voelen bij de les
- Zelf betrokken en enthousiast
5. ORGANISATORISCHE VAARDIGHEDEN
ROUTINES
- Op school en in de klas belangrijk
3
, - Procedures, systemen en gedragspatronen die leren en werken in de klas vergemakkelijken
o Gewoonten, waardoor ze er niet meer over moeten nadenken
o Extrinsieke belasting van werkgeheugen beperkt
- Zorgen voor rust en structuur, ideaal om te kunnen leren/ werken
- Werkgeheugen beperkte capaciteit
- Zoveel mogelijk aandacht naar leerinhoud
- Energie die nodig is voor uitzoeken van opdracht of omdat er afleiding is, vermijden we best
3 soorten routines (Lemov)
Leerroutines
- Helpen leerlingen bij uitvoeren van taken als onderdeel van leerproces
Procedurele routines
- Helpen leerlingen om materialen te gebruiken en zo efficiënt mogelijk van de ene naar de
andere plaats te gaan
Routines die klascultuur ondersteunen
- Hiermee kunnen leerlingen gedeelde waarden, normen en wensen uitdrukken (sociale
vaardigheden)
TIJD
- Taakgerichte leertijd optimaal benutten
Tijdswinst realiseren bij het binnenkomen
- Eerder in het lokaal dan de kinderen
- Beging van het schooljaar een routine afspreken voor het binnenkomen zodat ze weten wat ze
moeten doen
- Je kinderen begroeten aan het begin van de dag
Mia: meteen in actie
- Korte, schriftelijke opdracht noteren
o Maak er een gewoonte van
o Geen bijkomende uitleg nodig
o Hou het kort
o Opdracht individueel, in stilte en schriftelijk uitgevoerd
o Behandel je herhaling of heb een vooruitblik op huidige les
Tijdswinst realiseren tijdens je instructie
- Zorg dat leerlingen snel de nodige materialen hebben
o Nodige materiaal klaar leggen voor de les begint
o Leg ze op vaste en gemakkelijke plaatsen
o Spreek routines af te spreken voor uitdelen van materialen
o Plaats (een deel van) het bordschema al op het bord
- Iemand aanduiden in plaats van wachten tot hij/ zij vinger opsteekt
Tijdswinst realiseren tijdens werkmomenten
- Stel gerichte vragen om te controleren of ze het begrepen hebben
- Loop rond in de klas of ze wel echt bezig zijn
Tijdswinst realiseren bij het beëindigen van een activiteit
4
