Samenvatting - Voedingsleer Deel 2

Voedingsleer Deel 2



Micronutriënten
Vitamines: Inleiding
1. Definitie
 Micronutriënten
 Organische stoffen
 Kleine hoeveelheden; te kort  abnormale metabole werking + klinische
deficiëntieziekten
 Voeding!
 Specifieke en noodzakelijke rol
 Leveren geen energie
 Vaak nog worden omgezet in biologische actieve vorm

Vita = leven, essentieel
Amine = functionele scheikundige groep en structuur van de eerst ontdekte
vitamine
 Vital amines omdat ze nodig zijn voor het leven en oorspronkelijk werd
gedacht dat het amines waren
 °vitamines

2. Indeling
13 micronutriënten




Mineralen: Inleiding
1. Definitie
 Micronutriënten
 Anorganische stoffen
 Essentieel: oligo-elementen  fysiologische rol!
 Voeding!
 Leveren geen energie
 Ondergaan geen wijzigingen bij vertering of stofwisseling
 Nodig als bouwstof voor de groei en het herstel van het skelet en de
lichaamsweefsels

,Bepaling behoeften en aanbevelingen
Rekening houdend met biologische beschikbaarheid en individuele variabiliteit

Moeilijkheden

 Samenstelling voedingsmiddelen
 Bron van nutriënt (plantaardig – dierlijk)

Plantaardige voeding > dierlijke voeding  vergroot de kans op een goede
gezondheid + lagere impact op het milieu
Dierlijke eiwitten: meestal sneller opgenomen en efficiënter gemetaboliseerd
door het lichaam

 Vitamine of provitamine

Verschillende studies
hierop volgt het repletie, waarbij door middel van voeding, voornamelijk koolhydraten, de
=
glycogeenvoorraad weer wordt aangevuld

 Depletie-repletiestudies
uitputting




 Balansstudies
 Factoriële berekening
 Biochemische studies
 Turn-overstudies
 Werkelijke inname
 Epidemiologische observaties
 Dierexperimenten

Tekorten
Type 1 nutriënten
 Samenstelling lichaam blijft onveranderd
 Toch daalt de concentratie
 Vb calcium, vitamines, …
 Typische klinische symptomen
 Geen weerslag op groei
 Goed op te sporen

Type 2 nutriënten
 Daling in lichaamsvolume
 Concentratie blijft constant
 Vb K, Na
 Geen typische klinische symptomen
 Grote weerslag op groei: groeifalen – gewichtsdaling
 Moeilijk op te sporen

,Vetoplosbare vitaminen
Nomenclatuur
1. Vitamine A
Voorgevormd vit A

 Uitsluitend dierlijke bronnen
 Retinol = meest actief
 Primair alcohol
 Vetoplosbaar
 Licht geel – kleurloos
 Retinal – retinaldehyde
 Retinoïnezuur
 Onstabiel bij contact met lucht en zuur

Provit A

 Omzetting in lichaam tot vit A
 ±50 carotenoïden precursor
 Omzetting niet altijd even efficiënt
 β caroteen belangrijkste
 Alfa-caroteen en beta-cryptoxanthine half zo actief
 Plantaardig
 Donkergeel – rood
 Belangrijk deel gaat verloren bij koken

2. Vitamine D
Cholecalciferol of vit D3

 Opgenomen via voeding
 Aangemaakt in de huid door UV-bestraling van 7-dehydrocholesterol

Ergocaliferol of vit D2

 Toegevoegd aan voedingsmiddelen
 Aangemaakt in planten door UV-bestraling van ergosterol

Semi-synthetische sterolderivaten

3. Vitamine E
α tocoferol is belangrijkste

 Verschillende stereo-isomeren

 Natuurlijke vorm => RRR – α – tocoferol
 Chemische vorm => mengsel van 8 stereo-isomeren

4. Vitamine K
‘Koagluatie’ = bloedstolling

, Fylloquinon of K1

 Plantaardige oorsprong Beiden
 Belangrijkste voedingsbron aanwezig in
dierlijk weefsel
Menaquinon of K2

 Bacteriële (intestinale) oorsprong
 ≠ isoprenylgroepen > menaquinon-n (1-14)

Menadion of K3

 Synthetisch wateroplosbaar zout
 Provitamine > omvorming tot menaquinon-4
 Dierenvoedingssupplement

Chemische en fysische eigenschappen




Vitamine A
1. Bronnen
Voorgevormd vit A enkel in dierlijke bronnen

 Orgaanvlees (lever-nier)
 Visleveroliën en vette vis
Westerse voeding ➔ 2/3 tot 3/4 van totale vit A
 Dierlijk vet ingenomen
 Eierdooier (kleur!) ovv voorgevormd vit A
 Toegevoegd aan margarine – minarine
 Sterke variatie!

Caroteen vooral in plantaardige bronnen

 Gele en geelrode groenten en fruit
 Donkergroene groenten Westerse voeding ➔ 1/3 tot 1/4 van totale vit A
 Rode palmolie – rijpe mango en papaja ingenomen
ovv β-caroteen
 Beta-caroteen kleurstof in voedingswarenindustrie

Carotenoïden zonder vitamine A-activiteit

 Kool, spinazie, peterselie, watermeloen, pompelmoes, tomaten, broccoli

2. Absorptie en metabolisme
Vetarm dieet  verminderde opname vetoplosbare vit uit voedsel