Contextbegeleiding
Inhoud:
Contextbegeleiding................................................................................................ 1
Hoofdstuk 1: De contextuele theorie......................................................................3
1. Inleiding........................................................................................................... 3
2. De vier dimensies............................................................................................ 4
3. Contextuele begrippen.................................................................................... 5
3.1. Loyaliteit:.................................................................................................. 5
3.2. De balans van geven en ontvangen:.........................................................7
4. Toepassing: Documentaire.............................................................................. 9
4.1. De 4 dimensies:........................................................................................ 9
4.2. Loyaliteiten:.............................................................................................. 9
3.3. Balans van geven en ontvangen:............................................................10
5. De contextuele basishouding........................................................................10
5.1. Aspecten van de contextuele basishouding:..........................................11
6. Werken met genogrammen...........................................................................13
6.1. Symbolen:............................................................................................... 14
6.2. Interactiepatronen:................................................................................. 14
7. Parentificatie:................................................................................................ 14
8. Trauma en geweld binnen gezinnen - Documentaire.....................................15
8.1. Persoonlijke reflectie:.............................................................................. 15
8.2. Contextueel kader:.................................................................................. 16
9. Oefeningen.................................................................................................... 16
Hoofdstuk 2: De algemene systeemtheorie..........................................................21
1. Situering........................................................................................................ 21
1.1. Gelijkenissen:.......................................................................................... 21
1.2. Verschillen:.............................................................................................. 21
2. Het verhaal van Marcus................................................................................. 22
2.1. Toepassing:............................................................................................. 22
2.2. Geschiedenis:.......................................................................................... 22
3. Het begrip “systeem”.................................................................................... 22
4. De belangrijkste uitgangspunten van de AST................................................23
5. De belangrijkste begrippen van de AST........................................................23
6. Systemische interventies.............................................................................. 24
6.1. Systemisch bevragen:............................................................................. 24
, 6.2. Ruimte voor verandering:........................................................................26
Oefeningen........................................................................................................ 27
Hoofdstuk 3: De structuurgerichte benadering....................................................28
1. Inleiding......................................................................................................... 28
2. Het ontstaan van de benadering...................................................................29
1.1. Ontstaan:................................................................................................ 29
1.2. Basisidee van Minuchin:..........................................................................29
1.3. De structuurgerichte benadering:...........................................................29
3. Drie sleutelbegrippen.................................................................................... 30
1.1. Het proces:.............................................................................................. 31
1.2. De structuur:........................................................................................... 31
4. De gezinsstructuur en pathologie..................................................................31
5. Kenmerken van een functioneel gezin...........................................................32
5.1. Problemen met grenzen en betrokkenheid:.............................................33
5.2. Problemen in subsysteemdifferentiatie:..................................................34
6. Levenscyclus van het gezin...........................................................................34
6.1. Fasen en faseovergangen:......................................................................35
7. Werken met gezinnen volgens de structuurgerichte benadering..................36
8. Enkele specifieke situaties............................................................................ 37
8.1. Migratie als bijzondere faseovergang:.....................................................37
8.2. Echtscheiding en NSG:............................................................................ 37
8.3. Gezinsstructuur en psychische problemen – Documentaire:...................38
Hoofdstuk 4: Family centered werken...................................................................39
1. Inleiding......................................................................................................... 39
2. Professionally centered vs Family centered...................................................40
2.1. Professionally centered model:...............................................................40
2.2. Family centered model:...........................................................................40
2.3. Parallelproces in de begeleiding:.............................................................41
3. Hulpverleningsprincipes vanuit het Family centered model..........................42
3.1. Principe 1: Gericht op behoeften van het hele gezin...............................42
3.2. Principe 2: Gericht op de sterktes van het gezin.....................................43
3.3. Principe 3: Gericht op netwerkversteviging en uitbouwen......................43
3.4. Principe 4: Gericht op goede hulpverleningsrelatie.................................44
Hoofdstuk 5: Van theorie naar praktijk.................................................................45
Inleiding............................................................................................................. 45
1. Contextbegeleiding: What’s in a name..........................................................46
1.1. Kernboodschap 1: Focus op het kind + netwerk.....................................46
, 1.2. Kernboodschap 2: Contextbegeleiding en vermaatschappelijking..........46
1.3. Kernboodschap 3: Gezin – Context – Netwerk.........................................47
2. Contextbegeleiding als functie en als taak....................................................47
2.1. Kernboodschap 4: Altijd met gezin en context........................................47
3. Recente evoluties.......................................................................................... 47
3.1. Kernboodschap 5: Inzetten op FCM en de context..................................48
4. Contextbegeleiding in diverse sectoren........................................................50
4.1. Integrale Jeugdhulp:................................................................................ 50
4.2. VAPH:...................................................................................................... 52
4.3. GGZ:........................................................................................................ 53
5. Oefening – Integrale Jeugdhulp door de bril van ouders................................55
Hoofdstuk 1: De contextuele theorie
1. Inleiding
Contextuele hulpverlening = Kijken naar de context van intermenselijke relaties
over generaties.
• Betekenis van relaties
• Onderlinge verbondenheid
• Onderlinge verhouding
Wie Wat Doel
Nagy: Gezinsdynamieken: Destructief recht
Hongaars/Amerikaans Systeemtheorie + indiv. verminderen
psychiater therapie
Waarom is het verminderen van destructief recht zo belangrijk?
• Meer beroep op eigen hulpbronnen
• Meer vrijheid en autonomie
Destructief recht zorgt ervoor dat je van je doel weggehouden wordt.
Vb: Iets overkomen in kindertijd = Minder vrij in je leven om te kiezen
Begrippen:
Destructief Handelen naar onrecht dat je is aangedaan.
recht
Vrijheid Niet beklemd worden in negatieve ervaringen.
Vb: Iets overkomen met eerste lief meer op letten in
andere relaties
Casus:
1. Een studente vertelt dat er een jongetje in haar leefgroep zit die in het
weekend naar huis gaat, daar geen eten krijgt en heel veel meemaakt. De
ouders laten hem vooral in zijn kamer zitten.
, Na het weekend vragen de opvoeders aan hem hoe het weekend geweest is
en checken ze wat hij gegeten heeft. Ze voelen dat het jongetje dit niet wil
vertellen en dat hij hierover liegt…
Wat kan de reden zijn van het kind om te liegen?
Existentiële liefde, schaamte, ouders beschermen…
2. Een meisje van 8j. verblijft in een CKG, haar moeder heeft een zware
drugproblematiek. Het kind heeft steeds heel veel voor haar moeder gezorgd.
De hulpverleners vinden het belangrijk dat er nu vooral zorg is voor het kind
en dat deze zorg voor mama stopt. Ze schermen het kind af van mama.
Hoe moeten we ons hier als hulpverlener verhouden?
Volg het tempo van het kind, kijk hoe je de verhoudingen met kind/ouder op
elkaar kan afstemmen.
2. De vier dimensies
De 4 dimensies= Kijken naar zowel de individuele als de relationele
werkelijkheid.
1) Dimensie van de feiten
2) Dimensie van de psychologie
3) Dimensie van de interactie
4) Dimensie van de relationele ethiek
Dimensie Centrale vraag Voorbeeld
Dimensie 1 Wat heeft het gezin meegemaakt (via Vb: Ongeluk
intake)
Dimensie 2 Hoe werden de feiten verwerkt Vb: Nog in rouwproces
Dimensie 3 Hoe verhouden mensen zich tov Vb: Roepen, luisteren
elkaar
Dimensie 4 Betrouwbaarheid en wederkerige Vb: Oma – Sterk houden
rechten en plichten binnen iedere Mama – Voel maar
relatie (balans)
Wat kan je allemaal afleiden uit de dimensie van de relationele ethiek?
Invloed op vorige generaties
Omgaan met die invloeden
Weergave in volgende generatie
Doel: Een betrouwbare basis leggen voor het omgaan met elkaar
Gevolg: Vertrouwen, veiligheid en solidariteit tussen de betrokkenen vergroot.
Inhoud:
Contextbegeleiding................................................................................................ 1
Hoofdstuk 1: De contextuele theorie......................................................................3
1. Inleiding........................................................................................................... 3
2. De vier dimensies............................................................................................ 4
3. Contextuele begrippen.................................................................................... 5
3.1. Loyaliteit:.................................................................................................. 5
3.2. De balans van geven en ontvangen:.........................................................7
4. Toepassing: Documentaire.............................................................................. 9
4.1. De 4 dimensies:........................................................................................ 9
4.2. Loyaliteiten:.............................................................................................. 9
3.3. Balans van geven en ontvangen:............................................................10
5. De contextuele basishouding........................................................................10
5.1. Aspecten van de contextuele basishouding:..........................................11
6. Werken met genogrammen...........................................................................13
6.1. Symbolen:............................................................................................... 14
6.2. Interactiepatronen:................................................................................. 14
7. Parentificatie:................................................................................................ 14
8. Trauma en geweld binnen gezinnen - Documentaire.....................................15
8.1. Persoonlijke reflectie:.............................................................................. 15
8.2. Contextueel kader:.................................................................................. 16
9. Oefeningen.................................................................................................... 16
Hoofdstuk 2: De algemene systeemtheorie..........................................................21
1. Situering........................................................................................................ 21
1.1. Gelijkenissen:.......................................................................................... 21
1.2. Verschillen:.............................................................................................. 21
2. Het verhaal van Marcus................................................................................. 22
2.1. Toepassing:............................................................................................. 22
2.2. Geschiedenis:.......................................................................................... 22
3. Het begrip “systeem”.................................................................................... 22
4. De belangrijkste uitgangspunten van de AST................................................23
5. De belangrijkste begrippen van de AST........................................................23
6. Systemische interventies.............................................................................. 24
6.1. Systemisch bevragen:............................................................................. 24
, 6.2. Ruimte voor verandering:........................................................................26
Oefeningen........................................................................................................ 27
Hoofdstuk 3: De structuurgerichte benadering....................................................28
1. Inleiding......................................................................................................... 28
2. Het ontstaan van de benadering...................................................................29
1.1. Ontstaan:................................................................................................ 29
1.2. Basisidee van Minuchin:..........................................................................29
1.3. De structuurgerichte benadering:...........................................................29
3. Drie sleutelbegrippen.................................................................................... 30
1.1. Het proces:.............................................................................................. 31
1.2. De structuur:........................................................................................... 31
4. De gezinsstructuur en pathologie..................................................................31
5. Kenmerken van een functioneel gezin...........................................................32
5.1. Problemen met grenzen en betrokkenheid:.............................................33
5.2. Problemen in subsysteemdifferentiatie:..................................................34
6. Levenscyclus van het gezin...........................................................................34
6.1. Fasen en faseovergangen:......................................................................35
7. Werken met gezinnen volgens de structuurgerichte benadering..................36
8. Enkele specifieke situaties............................................................................ 37
8.1. Migratie als bijzondere faseovergang:.....................................................37
8.2. Echtscheiding en NSG:............................................................................ 37
8.3. Gezinsstructuur en psychische problemen – Documentaire:...................38
Hoofdstuk 4: Family centered werken...................................................................39
1. Inleiding......................................................................................................... 39
2. Professionally centered vs Family centered...................................................40
2.1. Professionally centered model:...............................................................40
2.2. Family centered model:...........................................................................40
2.3. Parallelproces in de begeleiding:.............................................................41
3. Hulpverleningsprincipes vanuit het Family centered model..........................42
3.1. Principe 1: Gericht op behoeften van het hele gezin...............................42
3.2. Principe 2: Gericht op de sterktes van het gezin.....................................43
3.3. Principe 3: Gericht op netwerkversteviging en uitbouwen......................43
3.4. Principe 4: Gericht op goede hulpverleningsrelatie.................................44
Hoofdstuk 5: Van theorie naar praktijk.................................................................45
Inleiding............................................................................................................. 45
1. Contextbegeleiding: What’s in a name..........................................................46
1.1. Kernboodschap 1: Focus op het kind + netwerk.....................................46
, 1.2. Kernboodschap 2: Contextbegeleiding en vermaatschappelijking..........46
1.3. Kernboodschap 3: Gezin – Context – Netwerk.........................................47
2. Contextbegeleiding als functie en als taak....................................................47
2.1. Kernboodschap 4: Altijd met gezin en context........................................47
3. Recente evoluties.......................................................................................... 47
3.1. Kernboodschap 5: Inzetten op FCM en de context..................................48
4. Contextbegeleiding in diverse sectoren........................................................50
4.1. Integrale Jeugdhulp:................................................................................ 50
4.2. VAPH:...................................................................................................... 52
4.3. GGZ:........................................................................................................ 53
5. Oefening – Integrale Jeugdhulp door de bril van ouders................................55
Hoofdstuk 1: De contextuele theorie
1. Inleiding
Contextuele hulpverlening = Kijken naar de context van intermenselijke relaties
over generaties.
• Betekenis van relaties
• Onderlinge verbondenheid
• Onderlinge verhouding
Wie Wat Doel
Nagy: Gezinsdynamieken: Destructief recht
Hongaars/Amerikaans Systeemtheorie + indiv. verminderen
psychiater therapie
Waarom is het verminderen van destructief recht zo belangrijk?
• Meer beroep op eigen hulpbronnen
• Meer vrijheid en autonomie
Destructief recht zorgt ervoor dat je van je doel weggehouden wordt.
Vb: Iets overkomen in kindertijd = Minder vrij in je leven om te kiezen
Begrippen:
Destructief Handelen naar onrecht dat je is aangedaan.
recht
Vrijheid Niet beklemd worden in negatieve ervaringen.
Vb: Iets overkomen met eerste lief meer op letten in
andere relaties
Casus:
1. Een studente vertelt dat er een jongetje in haar leefgroep zit die in het
weekend naar huis gaat, daar geen eten krijgt en heel veel meemaakt. De
ouders laten hem vooral in zijn kamer zitten.
, Na het weekend vragen de opvoeders aan hem hoe het weekend geweest is
en checken ze wat hij gegeten heeft. Ze voelen dat het jongetje dit niet wil
vertellen en dat hij hierover liegt…
Wat kan de reden zijn van het kind om te liegen?
Existentiële liefde, schaamte, ouders beschermen…
2. Een meisje van 8j. verblijft in een CKG, haar moeder heeft een zware
drugproblematiek. Het kind heeft steeds heel veel voor haar moeder gezorgd.
De hulpverleners vinden het belangrijk dat er nu vooral zorg is voor het kind
en dat deze zorg voor mama stopt. Ze schermen het kind af van mama.
Hoe moeten we ons hier als hulpverlener verhouden?
Volg het tempo van het kind, kijk hoe je de verhoudingen met kind/ouder op
elkaar kan afstemmen.
2. De vier dimensies
De 4 dimensies= Kijken naar zowel de individuele als de relationele
werkelijkheid.
1) Dimensie van de feiten
2) Dimensie van de psychologie
3) Dimensie van de interactie
4) Dimensie van de relationele ethiek
Dimensie Centrale vraag Voorbeeld
Dimensie 1 Wat heeft het gezin meegemaakt (via Vb: Ongeluk
intake)
Dimensie 2 Hoe werden de feiten verwerkt Vb: Nog in rouwproces
Dimensie 3 Hoe verhouden mensen zich tov Vb: Roepen, luisteren
elkaar
Dimensie 4 Betrouwbaarheid en wederkerige Vb: Oma – Sterk houden
rechten en plichten binnen iedere Mama – Voel maar
relatie (balans)
Wat kan je allemaal afleiden uit de dimensie van de relationele ethiek?
Invloed op vorige generaties
Omgaan met die invloeden
Weergave in volgende generatie
Doel: Een betrouwbare basis leggen voor het omgaan met elkaar
Gevolg: Vertrouwen, veiligheid en solidariteit tussen de betrokkenen vergroot.
