Orthopedagogische
interventies
1
,Inhoudsopgave
2
, H1: Emotionele ontwikkeling
1. Inleiding
Grondlegger: Anton Dosen
- NL Kinderpsychiater
- Directeur voorziening verstandelijke beperking
Wat leidde tot het ontstaan van dit model?
- Vaststellingen bij personen met een verstandelijke beperking:
1) Grotere kans op psychische problemen
2) Standaard diagnostische instrumenten (DSM) zijn onvolledig
Gevolg: Verder op onderzoek
Waarom klopt de DSM niet altijd voor mensen met een verstandelijke
beperking?
Psychische problemen kunnen bij hen andere symptomen vertonen. Ook de standaard
behandelmethoden zijn te weinig afgestemd op deze doelgroep.
1.2 Gedachtengoed
Discrepantie cognitieve (kunnen) en emotionele ontwikkeling (aankunnen)
- Regressie EO= Terugval
- Stagnatie EO = Vroegtijdig stoppen
Kijk naar de ontwikkeling om de psychische problematiek te begrijpen
Metafoor van de ijsberg = Emoties/gedrag dat we aan de buitenkant zien, kunnen we pas
begrijpen als we zicht hebben op alles dat er onder ligt.
Emoties - Gedrag
Betekenis?
Behoeften?
Emotionele noden?
Hulpvraag?
Welke ondersteuning?
Ga op zoek naar de betekenis van wat we aan de buitenkant zien. Om antwoorden te
kunnen krijgen op de onderliggende vraag moeten we eerst zicht hebben op de
emotionele ontwikkeling.
1.3 Samengevat
De emotionele ontwikkeling is de basis van de psychosociale ontwikkeling. Deze is
belangrijk voor het psychisch welzijn te begrijpen en is een belangrijk aspect van de
persoonlijkheidsontwikkeling.
Wat is het belang van het model?
Vanuit de psychosociale ontwikkeling het psychisch welzijn begrijpen
Universeel: Niet enkel bij mensen met een VB, maar ook andere doelgroepen – vb:
onderwijs
3
, 2. Psychodynamisch ontwikkelingsmodel
Te groot verschil tussen:
- Emotionele (aankunnen): stagnatie, regressie
- Cognitieve ontwikkeling (kunnen)
Emotionele O vaak trager bij personen met verst. Beperking
Typisch ijsberg model
Dus emotionele ontwikkeling wordt beschouw als de basis van de psychosociale
ontwikkeling
2.1 Universeel model: doelgroep- en werkveld overschrijdend
Model is ontstaan door ervaring bij doelgroep mensen met een verst. Beperking
Wordt meer en meer gebruikt in andere doelgroepen: jeugdzorg,
forensische zorg, kinderen met ontwikkelingsproblemen
3. 5 emotionele ontwikkelingsfasen (Dosen)
1) De adaptatiefase (0-6m)
2) Eerste socialisatiefase (6-18m)
3) Eerste individuatiefase (18-36m)
4) De identificatiefase (3-7j)
5) Realiteitsbewustwordingsfase (7-12j)
Vorming van de persoonlijkheidsstructuur:
- Wat: Ontwikkelingsprocessen vormen onze
persoonlijkheid
- Indeling: Ontwikkelingsfasen met eigen
persoonlijkheidslaag en bijhorende karakteristieken
Karakteristieken= Typisch gedrag en kwetsbaarheden
Hoe heeft de persoonlijkheidsontwikkeling invloed op het psychisch welzijn?
De persoon kan zich door de hoge intensiteit van het spanningsveld moeilijk aanpassen
aan een nieuwe persoonlijkheidslaag, waardoor psychosociale problemen ontstaan.
Spanningsvelden per fase:
Fasen Spanningsveld Hulpvraag Emotieregul
atie
Adaptatie Homeostase Breng je mij in Begeleider
Disregulatie evenwicht? zorgt dat het
lukt.
1e Socialisatie Vertrouwen Ben ik de moeite We doen het
Wantrouwen waard? samen lukken.
Ben je betrouwbaar?
1e Individuatie Autonomie Wie mag ik zijn? Ik zorg dat je
Afhankelijkheid Wat mag ik zelf het zelf kan.
bepalen?
Identificatie Initiatief Geremdheid Ben je trots? Je kan het
Mag ik zelf kiezen? (beperkt) zelf.
Realiteitsbewust Zelfvertrouwen Waar hoor ik bij? Je kan het zelf.
4
interventies
1
,Inhoudsopgave
2
, H1: Emotionele ontwikkeling
1. Inleiding
Grondlegger: Anton Dosen
- NL Kinderpsychiater
- Directeur voorziening verstandelijke beperking
Wat leidde tot het ontstaan van dit model?
- Vaststellingen bij personen met een verstandelijke beperking:
1) Grotere kans op psychische problemen
2) Standaard diagnostische instrumenten (DSM) zijn onvolledig
Gevolg: Verder op onderzoek
Waarom klopt de DSM niet altijd voor mensen met een verstandelijke
beperking?
Psychische problemen kunnen bij hen andere symptomen vertonen. Ook de standaard
behandelmethoden zijn te weinig afgestemd op deze doelgroep.
1.2 Gedachtengoed
Discrepantie cognitieve (kunnen) en emotionele ontwikkeling (aankunnen)
- Regressie EO= Terugval
- Stagnatie EO = Vroegtijdig stoppen
Kijk naar de ontwikkeling om de psychische problematiek te begrijpen
Metafoor van de ijsberg = Emoties/gedrag dat we aan de buitenkant zien, kunnen we pas
begrijpen als we zicht hebben op alles dat er onder ligt.
Emoties - Gedrag
Betekenis?
Behoeften?
Emotionele noden?
Hulpvraag?
Welke ondersteuning?
Ga op zoek naar de betekenis van wat we aan de buitenkant zien. Om antwoorden te
kunnen krijgen op de onderliggende vraag moeten we eerst zicht hebben op de
emotionele ontwikkeling.
1.3 Samengevat
De emotionele ontwikkeling is de basis van de psychosociale ontwikkeling. Deze is
belangrijk voor het psychisch welzijn te begrijpen en is een belangrijk aspect van de
persoonlijkheidsontwikkeling.
Wat is het belang van het model?
Vanuit de psychosociale ontwikkeling het psychisch welzijn begrijpen
Universeel: Niet enkel bij mensen met een VB, maar ook andere doelgroepen – vb:
onderwijs
3
, 2. Psychodynamisch ontwikkelingsmodel
Te groot verschil tussen:
- Emotionele (aankunnen): stagnatie, regressie
- Cognitieve ontwikkeling (kunnen)
Emotionele O vaak trager bij personen met verst. Beperking
Typisch ijsberg model
Dus emotionele ontwikkeling wordt beschouw als de basis van de psychosociale
ontwikkeling
2.1 Universeel model: doelgroep- en werkveld overschrijdend
Model is ontstaan door ervaring bij doelgroep mensen met een verst. Beperking
Wordt meer en meer gebruikt in andere doelgroepen: jeugdzorg,
forensische zorg, kinderen met ontwikkelingsproblemen
3. 5 emotionele ontwikkelingsfasen (Dosen)
1) De adaptatiefase (0-6m)
2) Eerste socialisatiefase (6-18m)
3) Eerste individuatiefase (18-36m)
4) De identificatiefase (3-7j)
5) Realiteitsbewustwordingsfase (7-12j)
Vorming van de persoonlijkheidsstructuur:
- Wat: Ontwikkelingsprocessen vormen onze
persoonlijkheid
- Indeling: Ontwikkelingsfasen met eigen
persoonlijkheidslaag en bijhorende karakteristieken
Karakteristieken= Typisch gedrag en kwetsbaarheden
Hoe heeft de persoonlijkheidsontwikkeling invloed op het psychisch welzijn?
De persoon kan zich door de hoge intensiteit van het spanningsveld moeilijk aanpassen
aan een nieuwe persoonlijkheidslaag, waardoor psychosociale problemen ontstaan.
Spanningsvelden per fase:
Fasen Spanningsveld Hulpvraag Emotieregul
atie
Adaptatie Homeostase Breng je mij in Begeleider
Disregulatie evenwicht? zorgt dat het
lukt.
1e Socialisatie Vertrouwen Ben ik de moeite We doen het
Wantrouwen waard? samen lukken.
Ben je betrouwbaar?
1e Individuatie Autonomie Wie mag ik zijn? Ik zorg dat je
Afhankelijkheid Wat mag ik zelf het zelf kan.
bepalen?
Identificatie Initiatief Geremdheid Ben je trots? Je kan het
Mag ik zelf kiezen? (beperkt) zelf.
Realiteitsbewust Zelfvertrouwen Waar hoor ik bij? Je kan het zelf.
4
