DEEL 1 – KRITSICH DENKEN
1 Waarom is kritisch denken belangrijk ?
Kritisch denken is heel belangrijk & komt zowel in je dagelijkse als je
professionele leven goed van pas.
21ste eeuw: complex + evolueert snel
Togenomen globalisering, technologisering, informatisering,
individualisering enz…
Leidt: Grote veranderingen in dagelijks leven (op arbeidsmarkt + in
samenleving)
Vraag NIET: kritisch denken en onderzoekscompetenties plaats verdienen
in bacheloropleiding
Ondezoekscompetenties = de kennis, vaardigheden en attitudes die je
inzet om methodisch antwoord te geven op complexe vraagstukken uit de
beroepspraktijk.
VRAAG WEL: wat verstaan we precies onder die competenties, en he
kunnen we ze (aan)leren ?
,2 Wat verstaan we onder kritisch denken ?
Het is moeilijk om een algemene definitie van kritisch denken te geven.
Om kritisch te kunnen denken, moet je enkele belangrijke vaardigheden en
een bepaalde houding hebben.
Kritische vaardigheden zijn bijvoorbeeld:
• betrouwbare informatie zoeken
• bronnen interpreteren & analyseren
• redeneren & reflecteren voordat je een standpunt inneemt of voor je
beslist hoe te handelen
• verklaren waarop je standpunt of handeling gebaseerd is
• onderscheid maken tussen waarschijnlijke & minder waarschijnlijke
beweringen
• drogredenen herkennen & vermijden
Een kritische houding is bijvoorbeeld:
• een open geest hebben
• nieuwsgierig & onderzoekend zijn
• de juiste vragen stellen
• jezelf in vraag stellen & twijfelen
• verschillende alternatieven afwegen
• voorzichtig zijn bij het trekken van conclusies
• bereid zijn om je standpunt aan te passen
• eerlijk & open zijn
Kritisch denken niet eenvoudig.
Kritisch denkvermogen wordt op ≠manieren bedreigd:
Het heeft weinig of niets met intelligentie te maken, dus iedereen
riskeert in de val te lopen.
Het voordeel is wel dat iedereen zijn kritische vaardigheden en houding
kan trainen en zo kan uitgroeien tot een echte kritische denker.
, 3 Bedreigingen voor ons kritisch denkvermogen
3.1 Misleid door ons eigen brein
3.1.1 Type 1- en type 2-denken
Eerste bedreiging voor ons kritisch denkvermogen: ONS EIGEN BREIN
bedreiging voor ons kritisch denkvermogen
Voorbeeld:
onbewust ezelsbruggetjes aangeleerd die ons in staat stellen om snel te
reageren.
Enerzijds: heel handig
MAAR
Anderzijds: staan die bruggetjes ons kritisch denken soms in de weg.
Brein verwerkt info op 2 ≠manieren
• TYPE 1-DENKEN: snel, intuïtief, onbewust denken
Snel handelen + meedere dingen tegelijk doen
Voorbeeld: straat oversteken
• TYPE 2-DENKEN: langzaam, expliciet, bewust
Verloopt beredeneerd
Toepassen van bepaalde regels en strategieen
Kost meer inspanning
kritisch denken draait rond:
- Leren onderdrukken van snelle denken (type 1) fast thinking
o Het snelle denken:
Bij kritisch denken leren onderdrukken
het gaat snel ene minder inspanning nodig
- Meer bewust te denken (type 2)
- het weloverwogen (onbewust) denken kansen geven(type 2) slow
thinking
o Het weloverwogen denken:
Verloopt expliciet
Stap voor stap
Regels en strategieën worden welbewust toegepast.
denken gaat meestal langzamer en kost meer
inspanning dan Type 1 denken.
, 3.1.2 Kunnen we ons brein wel vertrouwen
Ons eigen brein: staat kritisch denken in de weg
• hersenen: onbewust fouten maken
• obsereveren van alles waarnemen met onze zintuigen
hersenen moeten # van waarnemingen elimineren niet overhit
geraken
Ons brein filtert informatie
Interpreteren = proces van info die je bewaart en verwerkt
Iedereen individu interpreteert informatie op zijn eigen manier
Vooroordelen: een vooroordeel is een voorbarig, vaak negatief oordeel dat
hoofdzakelijk gevoelsmatig bepaald is of irrationeel tot stand komt. Zo zijn er
heel wat vooroordelen ten aanzien van sociale klasse, ander geslacht, ras,
beroep, generatie, andere godsdienst, cultuur…
1 Waarom is kritisch denken belangrijk ?
Kritisch denken is heel belangrijk & komt zowel in je dagelijkse als je
professionele leven goed van pas.
21ste eeuw: complex + evolueert snel
Togenomen globalisering, technologisering, informatisering,
individualisering enz…
Leidt: Grote veranderingen in dagelijks leven (op arbeidsmarkt + in
samenleving)
Vraag NIET: kritisch denken en onderzoekscompetenties plaats verdienen
in bacheloropleiding
Ondezoekscompetenties = de kennis, vaardigheden en attitudes die je
inzet om methodisch antwoord te geven op complexe vraagstukken uit de
beroepspraktijk.
VRAAG WEL: wat verstaan we precies onder die competenties, en he
kunnen we ze (aan)leren ?
,2 Wat verstaan we onder kritisch denken ?
Het is moeilijk om een algemene definitie van kritisch denken te geven.
Om kritisch te kunnen denken, moet je enkele belangrijke vaardigheden en
een bepaalde houding hebben.
Kritische vaardigheden zijn bijvoorbeeld:
• betrouwbare informatie zoeken
• bronnen interpreteren & analyseren
• redeneren & reflecteren voordat je een standpunt inneemt of voor je
beslist hoe te handelen
• verklaren waarop je standpunt of handeling gebaseerd is
• onderscheid maken tussen waarschijnlijke & minder waarschijnlijke
beweringen
• drogredenen herkennen & vermijden
Een kritische houding is bijvoorbeeld:
• een open geest hebben
• nieuwsgierig & onderzoekend zijn
• de juiste vragen stellen
• jezelf in vraag stellen & twijfelen
• verschillende alternatieven afwegen
• voorzichtig zijn bij het trekken van conclusies
• bereid zijn om je standpunt aan te passen
• eerlijk & open zijn
Kritisch denken niet eenvoudig.
Kritisch denkvermogen wordt op ≠manieren bedreigd:
Het heeft weinig of niets met intelligentie te maken, dus iedereen
riskeert in de val te lopen.
Het voordeel is wel dat iedereen zijn kritische vaardigheden en houding
kan trainen en zo kan uitgroeien tot een echte kritische denker.
, 3 Bedreigingen voor ons kritisch denkvermogen
3.1 Misleid door ons eigen brein
3.1.1 Type 1- en type 2-denken
Eerste bedreiging voor ons kritisch denkvermogen: ONS EIGEN BREIN
bedreiging voor ons kritisch denkvermogen
Voorbeeld:
onbewust ezelsbruggetjes aangeleerd die ons in staat stellen om snel te
reageren.
Enerzijds: heel handig
MAAR
Anderzijds: staan die bruggetjes ons kritisch denken soms in de weg.
Brein verwerkt info op 2 ≠manieren
• TYPE 1-DENKEN: snel, intuïtief, onbewust denken
Snel handelen + meedere dingen tegelijk doen
Voorbeeld: straat oversteken
• TYPE 2-DENKEN: langzaam, expliciet, bewust
Verloopt beredeneerd
Toepassen van bepaalde regels en strategieen
Kost meer inspanning
kritisch denken draait rond:
- Leren onderdrukken van snelle denken (type 1) fast thinking
o Het snelle denken:
Bij kritisch denken leren onderdrukken
het gaat snel ene minder inspanning nodig
- Meer bewust te denken (type 2)
- het weloverwogen (onbewust) denken kansen geven(type 2) slow
thinking
o Het weloverwogen denken:
Verloopt expliciet
Stap voor stap
Regels en strategieën worden welbewust toegepast.
denken gaat meestal langzamer en kost meer
inspanning dan Type 1 denken.
, 3.1.2 Kunnen we ons brein wel vertrouwen
Ons eigen brein: staat kritisch denken in de weg
• hersenen: onbewust fouten maken
• obsereveren van alles waarnemen met onze zintuigen
hersenen moeten # van waarnemingen elimineren niet overhit
geraken
Ons brein filtert informatie
Interpreteren = proces van info die je bewaart en verwerkt
Iedereen individu interpreteert informatie op zijn eigen manier
Vooroordelen: een vooroordeel is een voorbarig, vaak negatief oordeel dat
hoofdzakelijk gevoelsmatig bepaald is of irrationeel tot stand komt. Zo zijn er
heel wat vooroordelen ten aanzien van sociale klasse, ander geslacht, ras,
beroep, generatie, andere godsdienst, cultuur…
