Samenvatting Sociologie

Sociologie
HF 1. WAT IS SOCIOLOGIE?


Hebben mensen een vrije wil?
De hersenwetenschappen:


Beslissen  hersenen doen dat vr u (onbewust)
Genotcentrum vs pijncentrum
 Impulsen, de sterkste (meeste energie opwekt) wordt het, degene die werd
geactiveerd


- Opleiding
- Opleiding  80% kans wnr vader hoogopgeleid is
- Werkloosheid  land waarin je geboren bent heeft invloed of je kan
werken, positie binnen het land (migratieachtergrond) beïnvloedt je kans
op werk
- Hoe kijk je op de wereld?  hangt samen af met het land waarin je leeft
- Man-vrouwrelaties  klasse bepaalt wat de man of vrouw moet doen
- Wat moeten vrouwen doen?  hangt af van land
- Levensverwachting naar opleidingsniveau  hoe lager diploma, hoe lager
levensverwachting


DUS X geboren in middenklasse familie in Vlaanderen
- Hoog opgeleid
- Werk, hoog inkomen, weinig risico
- Niet al te openminded
- Respect voor vrouwenrechten
- Hoge levensverwachting


Vrije wil / hersencentra van x?
 Vrienden, familie, buren, bedrijven, regeringen –die context waarin wij
functioneren heeft impact op ons leven
Sociologie = naast wat er in onze hersenen gebeurd ook de impact van onze
omgeving, sociale klasse, de positie die we innemen, de cultuur onderzoeken


Onze omgeving




1

,Vrije wil = fictie


Hoe heeft onze omgeving impact op ons leven?
De sociologische verbeelding


Voorbeeld 1: chiro
Stap 1: de biografie
- Levensloop van een individu
o Bv. wrm naar de chiro?  omdat ouders u er gebracht hebben

Stap 2: levensloop gelinkt aan sociale omgeving
- Bv. Ouders willen van u af dus bouwen en betalen zelf chirolokaal
Stap 3: sociale omgeving = resultaat van historische ontwikkeling
- Ouders zijn kind van de tijd
o Vroeger industrialisatie  niet evident maar nu is dat veranderd, we
worden rijker, meer vrije tijd


Voorbeeld 2: kiezen voor universiteit
1. Biografie
o Vroeger deden mensen dat niet, nu wel  daarom doen wij het ook
2. Sociale omgeving
o Bedrijven vragen veel hooggeschoolden
3. Historisch proces
o Kennissamenleving, meer belang voor kennis dus mensen moeten
opgeleid zijn


Voorbeeld 3: de huisman
1. Biografie
o Huishoudelijke taakverdeling, verandering in tijd
2. Sociale omgeving
o Gender-egalitaire samenleving, vroeger was daar geen spraken van
maar nu wel omdat dat nu de norm is geworden
3. Historisch proces
o Modernisatie



Voorbeeld 4: gsm
1. Biografie
o Kopen telefoon
2. Sociale omgeving

2

, o Bedrijven bieden het aan
o Ouders geven zakgeld
3. Historisch proces
o Ontwikkeling technologie
o Toename levensstandaard

Vrije wil = het vermogen om zelf oorzaakloos te beslissen wat en hoe je het doet
Maar dat klopt niet !  we handelen niet oorzaakloos  sociale en politieke
oorzaken die in ons brein gestoken worden en een uitkomst genereren


Bv. verboden toegang maar je kan toch beslissen om door te gaan = vrije wil


1.3 Van gedrag tot samenleving


Gedrag
= elke reactie/actie van een individu
- Objectief waarneembare dimensie = door min. 2 individuen waargenomen
(ego en alter)

- Subjectief waarneembare dimensie = 1 waarnemer (ego)
o Motivationele component  drijfveren die aanzetten/motiveren tot
gedrag
 Bv. winstmaximalisatie, self-esteem (sociale erkenning),
mastery (controle), seksuele lust
o Emotionele component  innerlijke gevoelens (angst, schaamte,..)
o Cognitieve component  beelden die we ons vormen v/d
werkelijkheid
o Reflexieve component  beeld die je van jezelf vormt



 Die verschillende dimensies doorkruisen elkaar (emoties ~
gelaatsuitdrukkingen)


Sociaal handelen


Doel handelen: realisatie van een doel (doelgericht gedrag)
Bv. kijken naar uitgang kijken = doel om zaal te verlaten
Zonder obstakels => onbewust
Met obstakels => bewust v/d mentale voorbereiding  betekenis van handelen




3

, Max Weber (1864 -1920)
Het huidig of toekomstig handelen van anderen = sociaal handelen
 Wnr je bij het plannen van handelingen rekening houdt met wat anderen
(kunnen) doen


Typologie sociaal handelen:
Instrumenteel rationeel handelen = doel bereiken binnen specifieke
handelingssituatie, die bestaat uit andere mensen/objecten
Sommigen gaan kiezen voor:
- Voorwaarden bepalen waaronder tot doelrealisatie overgegaan worden 
condities v/h handelen, kunnen dus niet vrij gemanipuleerd worden
(conditionerend)
- Faciliterend werken  middelen waarover ze beschikken voor
doelrealisatie
- Rationeel handelen: afwegen welke middelen best zijn voor doel te
bereiken


Waarderationeel handelen = bewust geloof in de waardevolheid v/d handeling
staat centraal
 Handeling is op zich al waardevol en niet doelrealisatie


Actief handelen = gedreven door navolgen van gevoelens
 Kan ongecontroleerde actie zijn op een bepaalde stimulus


Traditioneel handelen = gewoontehandelen
Traditie  herhaling van een handeling en wordt gekenmerkt als verplicht
karakter  verleden is bepalend voor toekomst
 Er ontbreekt reflexiviteit, traditioneel handelen geeft zekerheid, reflexief
handelen gaat samen met onzekerheid
Waardetraditioneel = wnr mensen zich bewust zijn v/d traditie en die op zichzelf
gaan waarderen


Interactie
 gevormd door handelingen van een pers. en de reactie daarop door een
andere pers.
Interactie = wnr 2 of meer mensen een gedeelde betekenis aan elkaars handelen
geven



4