LWK
• Artrokinematica
o Flexie
▪ Beweging: De voorste delen van de wervellichamen naderen elkaar, terwijl de intervertebrale
foramen openen en de tussenwervelschijven worden samengedrukt aan de voorzijde.
▪ Bewegingsgraden: Gemiddeld 40-60 graden voor de hele lumbale regio.
▪ Kinematica: Er vindt een glijdende beweging naar boven en naar voren plaats in de
facetgewrichten.
o Extensie
▪ Beweging: De achterste delen van de wervellichamen naderen elkaar, de intervertebrale foramen
verkleinen en de tussenwervelschijven worden aan de achterzijde samengedrukt.
▪ Bewegingsgraden: Ongeveer 20-35 graden voor de hele lumbale regio.
▪ Kinematica: Er vindt een glijdende beweging naar onder en naar achter plaats in de
facetgewrichten.
o Lateroflexie
▪ Beweging: Er ontstaat compressie aan de ipsilaterale zijde (de kant van de buiging) en tractie aan
de contralaterale zijde (de tegenovergestelde kant).
▪ Bewegingsgraden: Ongeveer 15-25 graden per zijde voor de hele lumbale regio.
▪ Kinematica: Glijdende beweging naar beneden aan de ipsilaterale zijde en omhoog aan de
contralaterale zijde in de facetgewrichten.
o Rotatie
▪ Beweging: Minimale rotatie mogelijk door de opbouw van de lumbale facetgewrichten; rotatie
beperkt door de tussenwervelschijven en ligamenten.
▪ Bewegingsgraden: Ongeveer 5-18 graden totaal voor de hele lumbale regio (zeer beperkt per
segment).
▪ Kinematica: Er is sprake van een geringe glijdende beweging in de facetgewrichten, voornamelijk
naar de tegenovergestelde kant van de rotatie.
• Onderzoek
o inspectie
▪ Globale inspectie (informele observatie)
▪ Lokale inspectie (formele observatie)
- Houding
In stand
In zit (voeten gesteund)
➢ Bij provocerend zitten, pijn bij zitten, zittend werk
- Balans
Bipodale stand
Unipodale stand
- Ganganalyse
- Curvatuur van de wervelkolom
- Dorsaal vlak
▪ SIPS
▪ Scoliose
1 2 3
Knikpunt (1) (overgang kromming)
- Sagitaal vlak Laterale shift naar rechts (2)
▪ Hoek crista iliaca (12°) Luchtfiguur (3)
▪ Lordose/kyfose
▪ Protractie hoofd
- Frontaal vlak
▪ SIAS
, Sway-backhouding
➢ Posterieure tilt van het bekken
➢ Toegenomen rek op het anterieure kapsel, anterieure ligamenten van de heup en
m. iliopsoas
➢ Vaak hyperextensie van de knieën met verminderd gebruik van m. quadriceps
➢ M. gluteus max eerder verzwakt t.v.v. hamstrings
➢ Vaak hypertonie v.d. grote buikspieren
➢ Vaak verkorting v.d. hamstrings
➢ Voorwaartse hoofdpositie
➢ Afgevlakte lumbale lordose en toegenomen thoracale kyfose
Kyfolordotische houding
➢ Anterieure tilt van het bekken
➢ Met mogelijks verkorting v.d. heupflexoren
➢ Toegenomen lumbale lordose, thoracale kyfose en cervicale lordose
➢ Voorwaartse hoofdpositie
➢ Verzwakking v.d. buikspieren
➢ Heupextensoren verlengd
➢ Hyperextensie knieën
Militaire houding
➢ Borst vooruit
➢ Toegenomen lumbale lordose
Flat-back houding
➢ Posterieure tilt van het bekken
➢ Verkorting v.d. hamstrings
➢ Minder optimale werking v.d. heupflexoren
➢ Afgenomen lumbale lordose en thoracale kyfose
- Stand van het bekken
Vaak met elkaar verbonden (hypertoon,
- Spierconditie
verzwakt)
Rugspieren heupflexoren
Buikspieren heupextensoren BV: anteversie van de bekken =>
- Huidtoestand dominante/verkorte/hypertoon
- Andere (OL) heupflexoren en rugspieren, verzwakte
heupextensoren en buikspieren
o palpatie
▪ Benige structuren
- Crista iliaca
Van SIAS tot SIPS
Ventrolaterale zijde makkelijker te palperen dan het dorsale gedeelte (aanhechting
pars aponeurotica fasciae thoracolumbalis)
Hoogste punt +/- t.h.v. wervel L4 of segment L4-L5
- SIPS
In omgeving v.d. huidkuiltjes juist boven de billen
Normaliter t.h.v. S2
- SIAS
Palpatie vanuit de liesplooi naar laterocraniaal: vrij dikke botverhevenheid
- Tuber ischiadicum
Palpatie mediaal v.h. midden v.d. horizontale bilplooi
- Processus spinosi (& transversi) T11-S2
Palpatie vanaf SIPS ➔ S2 ➔S1 ➔L5➔ L4➔ L3➔ L2➔ L1 ➔T12
Of via handpalm naar benenden glijden tot harde structuur van het sacrum. Als je
dan wat proximaler zit voel je een putje en daarboven bevindt zich de ronde
processus spinosus van L5
- Rib 11 & 12
Ofwel vertrekkende vanaf processi spinosi T11 & T12
Ofwel vanuit weke delen massa (zwevende ribben) => handpalm naar proximaal
duwen
, ▪ Myofasciale structuren (volume, tonus, trofiek)
- Mm. erector spinae
Kunnen vaak in stand waargenomen worden
Palpatie vanaf de mediaanlijn. De laterale rand is goed voelbaar.
- Mm. multifidi
Niet direct te visualiseren
Palpatie direct lateraal v.d. processi spinosi laag lumbaal
- Mm. glutei
Contour bilspieren duidelijk te visualiseren
Palpatie craniaal en dorsaal v.d. trochanter major
- M. quadratus lumborum
Niet duidelijk te visualiseren
Palpatie vanaf de laterale zijde v.d. romp naar dorsaal en mediaal
- M. rectus abdominis
Meestal goed te visualiseren (vanuit ruglig weinig oprichten)
Goed palpabel, zeker bij contractie
- M. transversus abdominis
Niet direct te visualiseren
Indirecte palpatie vanaf SIAS: +/- 2cm mediaal en +/-1cm caudaal
▪ Plexus lumbalis en plexus sacralis
- N. Femoralis
Palpeer eerst a. femoralis, lateraal ervan ligt de n. femoralis
- N. Ischiadicus
Heupregio
➢ Palpeer eerst tuber ischiadicum, lateraal ervan ligt de n. ischiadicus
Knieregio
➢ Palpeer eerst de a. poplitea, lateraal ervan ligt de n. ischiadicus
o Actief beweeglijkheidsonderzoek
▪ Functioneel
- Ademhaling
Inspectie/observeren
➢ Oppervlakkig of diep
➢ Snel of traag
➢ Symmetrisch of asymmetrisch
Ruglig < zit < stand
Buik- en flankademhaling vs. topademhaling
Controle van de buikademhaling
➢ Bij inademen buik naar boven duwen tegen de hand
Controle van flankademhaling
➢ Bij inademen de borstkast breed maken en de handen van de T weg te
duwen
Indien veranderd ademhalingspatroon: laat patiënt eerst actief corrigeren!
Daarna pas bijsturen met tactiele feedback
• Artrokinematica
o Flexie
▪ Beweging: De voorste delen van de wervellichamen naderen elkaar, terwijl de intervertebrale
foramen openen en de tussenwervelschijven worden samengedrukt aan de voorzijde.
▪ Bewegingsgraden: Gemiddeld 40-60 graden voor de hele lumbale regio.
▪ Kinematica: Er vindt een glijdende beweging naar boven en naar voren plaats in de
facetgewrichten.
o Extensie
▪ Beweging: De achterste delen van de wervellichamen naderen elkaar, de intervertebrale foramen
verkleinen en de tussenwervelschijven worden aan de achterzijde samengedrukt.
▪ Bewegingsgraden: Ongeveer 20-35 graden voor de hele lumbale regio.
▪ Kinematica: Er vindt een glijdende beweging naar onder en naar achter plaats in de
facetgewrichten.
o Lateroflexie
▪ Beweging: Er ontstaat compressie aan de ipsilaterale zijde (de kant van de buiging) en tractie aan
de contralaterale zijde (de tegenovergestelde kant).
▪ Bewegingsgraden: Ongeveer 15-25 graden per zijde voor de hele lumbale regio.
▪ Kinematica: Glijdende beweging naar beneden aan de ipsilaterale zijde en omhoog aan de
contralaterale zijde in de facetgewrichten.
o Rotatie
▪ Beweging: Minimale rotatie mogelijk door de opbouw van de lumbale facetgewrichten; rotatie
beperkt door de tussenwervelschijven en ligamenten.
▪ Bewegingsgraden: Ongeveer 5-18 graden totaal voor de hele lumbale regio (zeer beperkt per
segment).
▪ Kinematica: Er is sprake van een geringe glijdende beweging in de facetgewrichten, voornamelijk
naar de tegenovergestelde kant van de rotatie.
• Onderzoek
o inspectie
▪ Globale inspectie (informele observatie)
▪ Lokale inspectie (formele observatie)
- Houding
In stand
In zit (voeten gesteund)
➢ Bij provocerend zitten, pijn bij zitten, zittend werk
- Balans
Bipodale stand
Unipodale stand
- Ganganalyse
- Curvatuur van de wervelkolom
- Dorsaal vlak
▪ SIPS
▪ Scoliose
1 2 3
Knikpunt (1) (overgang kromming)
- Sagitaal vlak Laterale shift naar rechts (2)
▪ Hoek crista iliaca (12°) Luchtfiguur (3)
▪ Lordose/kyfose
▪ Protractie hoofd
- Frontaal vlak
▪ SIAS
, Sway-backhouding
➢ Posterieure tilt van het bekken
➢ Toegenomen rek op het anterieure kapsel, anterieure ligamenten van de heup en
m. iliopsoas
➢ Vaak hyperextensie van de knieën met verminderd gebruik van m. quadriceps
➢ M. gluteus max eerder verzwakt t.v.v. hamstrings
➢ Vaak hypertonie v.d. grote buikspieren
➢ Vaak verkorting v.d. hamstrings
➢ Voorwaartse hoofdpositie
➢ Afgevlakte lumbale lordose en toegenomen thoracale kyfose
Kyfolordotische houding
➢ Anterieure tilt van het bekken
➢ Met mogelijks verkorting v.d. heupflexoren
➢ Toegenomen lumbale lordose, thoracale kyfose en cervicale lordose
➢ Voorwaartse hoofdpositie
➢ Verzwakking v.d. buikspieren
➢ Heupextensoren verlengd
➢ Hyperextensie knieën
Militaire houding
➢ Borst vooruit
➢ Toegenomen lumbale lordose
Flat-back houding
➢ Posterieure tilt van het bekken
➢ Verkorting v.d. hamstrings
➢ Minder optimale werking v.d. heupflexoren
➢ Afgenomen lumbale lordose en thoracale kyfose
- Stand van het bekken
Vaak met elkaar verbonden (hypertoon,
- Spierconditie
verzwakt)
Rugspieren heupflexoren
Buikspieren heupextensoren BV: anteversie van de bekken =>
- Huidtoestand dominante/verkorte/hypertoon
- Andere (OL) heupflexoren en rugspieren, verzwakte
heupextensoren en buikspieren
o palpatie
▪ Benige structuren
- Crista iliaca
Van SIAS tot SIPS
Ventrolaterale zijde makkelijker te palperen dan het dorsale gedeelte (aanhechting
pars aponeurotica fasciae thoracolumbalis)
Hoogste punt +/- t.h.v. wervel L4 of segment L4-L5
- SIPS
In omgeving v.d. huidkuiltjes juist boven de billen
Normaliter t.h.v. S2
- SIAS
Palpatie vanuit de liesplooi naar laterocraniaal: vrij dikke botverhevenheid
- Tuber ischiadicum
Palpatie mediaal v.h. midden v.d. horizontale bilplooi
- Processus spinosi (& transversi) T11-S2
Palpatie vanaf SIPS ➔ S2 ➔S1 ➔L5➔ L4➔ L3➔ L2➔ L1 ➔T12
Of via handpalm naar benenden glijden tot harde structuur van het sacrum. Als je
dan wat proximaler zit voel je een putje en daarboven bevindt zich de ronde
processus spinosus van L5
- Rib 11 & 12
Ofwel vertrekkende vanaf processi spinosi T11 & T12
Ofwel vanuit weke delen massa (zwevende ribben) => handpalm naar proximaal
duwen
, ▪ Myofasciale structuren (volume, tonus, trofiek)
- Mm. erector spinae
Kunnen vaak in stand waargenomen worden
Palpatie vanaf de mediaanlijn. De laterale rand is goed voelbaar.
- Mm. multifidi
Niet direct te visualiseren
Palpatie direct lateraal v.d. processi spinosi laag lumbaal
- Mm. glutei
Contour bilspieren duidelijk te visualiseren
Palpatie craniaal en dorsaal v.d. trochanter major
- M. quadratus lumborum
Niet duidelijk te visualiseren
Palpatie vanaf de laterale zijde v.d. romp naar dorsaal en mediaal
- M. rectus abdominis
Meestal goed te visualiseren (vanuit ruglig weinig oprichten)
Goed palpabel, zeker bij contractie
- M. transversus abdominis
Niet direct te visualiseren
Indirecte palpatie vanaf SIAS: +/- 2cm mediaal en +/-1cm caudaal
▪ Plexus lumbalis en plexus sacralis
- N. Femoralis
Palpeer eerst a. femoralis, lateraal ervan ligt de n. femoralis
- N. Ischiadicus
Heupregio
➢ Palpeer eerst tuber ischiadicum, lateraal ervan ligt de n. ischiadicus
Knieregio
➢ Palpeer eerst de a. poplitea, lateraal ervan ligt de n. ischiadicus
o Actief beweeglijkheidsonderzoek
▪ Functioneel
- Ademhaling
Inspectie/observeren
➢ Oppervlakkig of diep
➢ Snel of traag
➢ Symmetrisch of asymmetrisch
Ruglig < zit < stand
Buik- en flankademhaling vs. topademhaling
Controle van de buikademhaling
➢ Bij inademen buik naar boven duwen tegen de hand
Controle van flankademhaling
➢ Bij inademen de borstkast breed maken en de handen van de T weg te
duwen
Indien veranderd ademhalingspatroon: laat patiënt eerst actief corrigeren!
Daarna pas bijsturen met tactiele feedback
