Bovenste lidmaat
Schouderregio
• Kinematica
o Normaal (glenoid): lateraal, ventraal en craniaal gericht
o Meeste bewegingen gaan gepaard met geassocieerde bewegingen ter hoogte van ST, SC en AC
gewricht (kinematische keten)
o Rol-glij tegengesteld: humerus convex, glenoid concaaf
o Flexie:
▪ Eindstandige flexie → anterieure translatie + endorotatie van de humerus
▪ Tot 80° actieve en 120° passieve flexie is er louter GH beweging, meer flexie aan de hand van
opwaartse rotatie ST
o Extensie: eindstandige extensie → lichte voorwaartse tilting van de scapula
o Abductie:
▪ Eindstandige abductie → exorotatie van de humerus (zodat tuberculum major voorbij
acromion geraakt)
▪ Abductie in scapulair vlak is functioneler en natuurlijker
o Exorotatie: eindstandige exorotatie → retractie van de scapula
o Endorotatie: eindstandige endorotatie → protractie van de scapula
beweging ROM rol glij
Flexie 0-120° Spinbeweging /
extensie 0-65° Spinbeweging /
Abductie 0-120° Craniaal-dorsaal-mediaal Caudaal-ventraal-lateraal
Adductie 0° Caudaal-ventraal-lateraal Craniaal-dorsaal-mediaal
Exorotatie 0-65° Dorsaal-lateraal Ventraal-mediaal
Endorotatie 0-100° Ventraal-mediaal Dorsaal-lateraal
Horizontale flexie 0-110° Ventraal-mediaal Dorsaal-lateraal
Horizontale extensie 0-15° Dorsaal-lateraal Ventraal-mediaal
Capsulair patroon LPP CPP
Exo > abductie > endo - 60° abductie - Maximale abductie/exorotatie
- 60° flexie
- 30° exorotatie
o Art. Acromioclavicularis
▪ Normaal (clavicula): lateraal, dorsaal en caudaal gericht
▪ Rol-glij gelijk: beide convex, maar scapula gedraagt zich als concaaf
beweging rol glij
Protractie Ventraal-lateraal Ventraal-lateraal
Retractie Dorsaal-mediaal Dorsaal-mediaal
Elevatie Craniaal Craniaal
depressie Caudaal Caudaal
o Art. Sternoclavicularis
▪ Normaal (sternum): lateraal en craniaal
▪ Rol-glij tegengesteld voor elevatie/depressie: clavicula convex, sternum concaaf
▪ Rol-glij gelijk voor protractie/retractie: clavicula concaaf, sternum convex
beweging ROM rol glij
Protractie 0-45° Craniaal-mediaal Caudaal-lateraal
Retractie 0-10° Caudaal-lateraal Craniaal-mediaal
Elevatie 0-20° Ventraal Ventraal
depressie 0-20° Dorsaal Dorsaal
, • Klinisch onderzoek
o Inspectie
▪ Schouder
- Schouder iets lager dan T1
- Beide schouders even hoog (variatie mogelijk)
- Schouder-neklijn symmetrisch
- Clavicula loopt van caudio-mediaal naar cranio-lateraal
▪ Humerus
- Positie caput humeri: 1/3 anterieur van acromion
- Rotatiestand
▪ Scapula
- Scapula tussen T2-T7
- Angulus superior ter hoogte van T2-T3
- Angulus inferior ter hoogte van T7-T10 (veel variatie)
- Volledig tegen thorax
- Mediale rand parallel met wervelkolom, 3 vingers verwijderd van proc. spinosi
- Spina scapula ter hoogte van T3-T4
- 30° naar anterieur geroteerd
- Spina scapula van caudo-mediaal naar cranio-lateraal
- Angulus inferior meet lateraal dan angulus superior (lichte opwaartse rotatie)
Scapulaire positie Mogelijk geassocieerde verandering van de axio-scapulaire en/of thoraco-humerale
spieren
Elevatiestand Hypertonie UT/levator scapulae/rhomboidei
Depressiestand Hypertonie van pectoralis major/latissimus dorsi/(SA)
Zwakte/inhibitie van UT
Winging Zwakte/inhibitie van SA (soms door parese n. thoracicus longus)
Musculair onevenwicht trapezius/SA
Pseudowinging/tilting Hypertonie van pectoralis minor/biceps brachii/posterieur kapsel
Musculair onevenwicht LT/SA
Adductiestand Hypertonie van rhomboidei/trapezius tranversa of geheel
Zwakte/inhibitie van SA
Abductiestand Hypertonie van pectorales/ SA
Zwakte/inhibitie van trapezius
Opwaartse rotatiestand Hypertonie van SA/LT/UT
Zwakte/inhibitie van levator scapulae/rhomboidei
Neerwaartse rotatiestand Hypertonie van levator scapulae/rhomboidei, pectoralis minor/deltoideus supraspinatus
Zwakte/inhibitie van SA/UT/LT
- Tilting = prominentie angulus inferior (anterieure tilt, tipping), prominenter tijdens bew
- Winging = prominente margo medialis (endorotatie), prominenter tijdens bewegingen
- Mediorotatie = angulus inferior meer naar mediaal dan angulus superior (neerwaartse
rotatie)
- Depressie = scapula lager (clavicula horizontaal)
- Abductie = margo medialis >3 vingers van proc. spinosi
- Adductie = margo medialis < 3 vingers van proc. Spinosi
,o Palpatie
▪ Bot- en bandtructuren
- Verheven zit
Incisura jugularis met lig. interclaviculare
➢ Centrale komvormige begrenzing van manubrium sterni
Art. sternoclavicularis
➢ Onder aanhechting sternale koppen m. sternocleidomastoideus
➢ Verloopt van cranio-mediaal naar caudo-lateraal
➢ Goed palpabel bij bewegingen clavicula
➢ Op niveau processus spinosus Th3
Clavicula
➢ Extremitas sternalis claviculae
❖ Driehoekig van vorm met basis onderaan en top bovenaan
❖ Bij ontspannen m. sternocleidomastoideus
➢ Corpus claviculae
❖ Mediale 2/3 is rond van vorm en convex naar voor
❖ Laterale 1/3 is plat, breed en convex naar achteren
➢ Extremitas acromialis claviculae
❖ Plat en breed
❖ Achterrand moeilijker palpabel door aanhechting m. trapezius
Fossa supraclavicularis (1)
➢ Tussen m. trapezius (lateraal), m. sternocleidomastoideus (mediaal) en
clavicula (caudaal)
➢ Duidelijkst zichtbaar bij elevatie schoudergordel
Fossa infraclavicularis (3)
➢ Begrensd door clavicula (craniaal), m. pectoralis major (mediaal) en pars
clavicularis m. deltoideus (lateraal)
➢ Duidelijkst zichtbaar bij anteflexie of abductie van schouder
Scapula
➢ Margo medialis
❖ Oorsprong spina scapulae (trigonum)
Op niveau processus spinosus Th 3
❖ Distale mediale rand
Zeer goed palpabel
Tot aan angulus inferior
Op niveau processus spinosus Th 7 (rib 7)
❖ Proximale mediale rand
Moeilijk palpabel door aanhechting m. levator scapulae
Tot aan angulus superior
Op niveau processus spinosus Th 2 (rib 2)
➢ Margo superior
❖ Vrijwel niet palpabel door bovenliggende spieren (m. supraspinatus
en m. trapezius)
, ➢ Margo lateralis
❖ Moeilijk palpabel gezien bovenliggende musculatuur (m. latissimus
dorsi, m. teres major, m. teres minor, m. infraspinatus, m.
deltoideus)
❖ Tot aan tuberculum infraglenoidale (onderzijde cavitas glenoidalis)
Zeer moeilijk palpabel
Aanhechting caput longum m. triceps brachii
➢ Facies costalis
❖ Bij uitgesproken protractie scapula in okselholte
➢ Facies dorsalis
❖ Fossa supraspinatus
❖ Bedekt door m. supraspinatus
❖ Fossa infraspinatus
❖ Bedekt door m. infraspinatus
➢ Spina scapulae
❖ Trigonum
❖ Onderrand
Van medio-caudaal naar latero-craniaal met
‘langevingermethode’
Angulus acromialis (dorsalis)
❖ Rechthoekig
❖ Bovenrand
➢ Acromion
❖ Van angulus acromialis (dorsalis) naar lateraal en ventraal met
voorhoek tot tegen clavicula
❖ Craniaal vlak
Processus coracoideus
➢ In fossa infraclavicularis palperen van mediaal naar lateraal
➢ Top en mediale zijde goed palpabel
➢ Onderzijde en laterale zijde niet rechtstreeks te voelen
❖ Door aanhechting m. pectoralis minor, m. coracobrachialis en caput
breve m. biceps brachii
-
Lig. Coracoclaviculare
➢ Lig. trapezoideum (lateraal)
➢ Lig. conoideum (mediaal)
➢ Zeer moeilijk palpabel wegens diepe ligging
Lig. Coracoacromiale
➢ Tussen voorkant acromion en processus coracoideus dwars over ligament
te palperen
Schouderregio
• Kinematica
o Normaal (glenoid): lateraal, ventraal en craniaal gericht
o Meeste bewegingen gaan gepaard met geassocieerde bewegingen ter hoogte van ST, SC en AC
gewricht (kinematische keten)
o Rol-glij tegengesteld: humerus convex, glenoid concaaf
o Flexie:
▪ Eindstandige flexie → anterieure translatie + endorotatie van de humerus
▪ Tot 80° actieve en 120° passieve flexie is er louter GH beweging, meer flexie aan de hand van
opwaartse rotatie ST
o Extensie: eindstandige extensie → lichte voorwaartse tilting van de scapula
o Abductie:
▪ Eindstandige abductie → exorotatie van de humerus (zodat tuberculum major voorbij
acromion geraakt)
▪ Abductie in scapulair vlak is functioneler en natuurlijker
o Exorotatie: eindstandige exorotatie → retractie van de scapula
o Endorotatie: eindstandige endorotatie → protractie van de scapula
beweging ROM rol glij
Flexie 0-120° Spinbeweging /
extensie 0-65° Spinbeweging /
Abductie 0-120° Craniaal-dorsaal-mediaal Caudaal-ventraal-lateraal
Adductie 0° Caudaal-ventraal-lateraal Craniaal-dorsaal-mediaal
Exorotatie 0-65° Dorsaal-lateraal Ventraal-mediaal
Endorotatie 0-100° Ventraal-mediaal Dorsaal-lateraal
Horizontale flexie 0-110° Ventraal-mediaal Dorsaal-lateraal
Horizontale extensie 0-15° Dorsaal-lateraal Ventraal-mediaal
Capsulair patroon LPP CPP
Exo > abductie > endo - 60° abductie - Maximale abductie/exorotatie
- 60° flexie
- 30° exorotatie
o Art. Acromioclavicularis
▪ Normaal (clavicula): lateraal, dorsaal en caudaal gericht
▪ Rol-glij gelijk: beide convex, maar scapula gedraagt zich als concaaf
beweging rol glij
Protractie Ventraal-lateraal Ventraal-lateraal
Retractie Dorsaal-mediaal Dorsaal-mediaal
Elevatie Craniaal Craniaal
depressie Caudaal Caudaal
o Art. Sternoclavicularis
▪ Normaal (sternum): lateraal en craniaal
▪ Rol-glij tegengesteld voor elevatie/depressie: clavicula convex, sternum concaaf
▪ Rol-glij gelijk voor protractie/retractie: clavicula concaaf, sternum convex
beweging ROM rol glij
Protractie 0-45° Craniaal-mediaal Caudaal-lateraal
Retractie 0-10° Caudaal-lateraal Craniaal-mediaal
Elevatie 0-20° Ventraal Ventraal
depressie 0-20° Dorsaal Dorsaal
, • Klinisch onderzoek
o Inspectie
▪ Schouder
- Schouder iets lager dan T1
- Beide schouders even hoog (variatie mogelijk)
- Schouder-neklijn symmetrisch
- Clavicula loopt van caudio-mediaal naar cranio-lateraal
▪ Humerus
- Positie caput humeri: 1/3 anterieur van acromion
- Rotatiestand
▪ Scapula
- Scapula tussen T2-T7
- Angulus superior ter hoogte van T2-T3
- Angulus inferior ter hoogte van T7-T10 (veel variatie)
- Volledig tegen thorax
- Mediale rand parallel met wervelkolom, 3 vingers verwijderd van proc. spinosi
- Spina scapula ter hoogte van T3-T4
- 30° naar anterieur geroteerd
- Spina scapula van caudo-mediaal naar cranio-lateraal
- Angulus inferior meet lateraal dan angulus superior (lichte opwaartse rotatie)
Scapulaire positie Mogelijk geassocieerde verandering van de axio-scapulaire en/of thoraco-humerale
spieren
Elevatiestand Hypertonie UT/levator scapulae/rhomboidei
Depressiestand Hypertonie van pectoralis major/latissimus dorsi/(SA)
Zwakte/inhibitie van UT
Winging Zwakte/inhibitie van SA (soms door parese n. thoracicus longus)
Musculair onevenwicht trapezius/SA
Pseudowinging/tilting Hypertonie van pectoralis minor/biceps brachii/posterieur kapsel
Musculair onevenwicht LT/SA
Adductiestand Hypertonie van rhomboidei/trapezius tranversa of geheel
Zwakte/inhibitie van SA
Abductiestand Hypertonie van pectorales/ SA
Zwakte/inhibitie van trapezius
Opwaartse rotatiestand Hypertonie van SA/LT/UT
Zwakte/inhibitie van levator scapulae/rhomboidei
Neerwaartse rotatiestand Hypertonie van levator scapulae/rhomboidei, pectoralis minor/deltoideus supraspinatus
Zwakte/inhibitie van SA/UT/LT
- Tilting = prominentie angulus inferior (anterieure tilt, tipping), prominenter tijdens bew
- Winging = prominente margo medialis (endorotatie), prominenter tijdens bewegingen
- Mediorotatie = angulus inferior meer naar mediaal dan angulus superior (neerwaartse
rotatie)
- Depressie = scapula lager (clavicula horizontaal)
- Abductie = margo medialis >3 vingers van proc. spinosi
- Adductie = margo medialis < 3 vingers van proc. Spinosi
,o Palpatie
▪ Bot- en bandtructuren
- Verheven zit
Incisura jugularis met lig. interclaviculare
➢ Centrale komvormige begrenzing van manubrium sterni
Art. sternoclavicularis
➢ Onder aanhechting sternale koppen m. sternocleidomastoideus
➢ Verloopt van cranio-mediaal naar caudo-lateraal
➢ Goed palpabel bij bewegingen clavicula
➢ Op niveau processus spinosus Th3
Clavicula
➢ Extremitas sternalis claviculae
❖ Driehoekig van vorm met basis onderaan en top bovenaan
❖ Bij ontspannen m. sternocleidomastoideus
➢ Corpus claviculae
❖ Mediale 2/3 is rond van vorm en convex naar voor
❖ Laterale 1/3 is plat, breed en convex naar achteren
➢ Extremitas acromialis claviculae
❖ Plat en breed
❖ Achterrand moeilijker palpabel door aanhechting m. trapezius
Fossa supraclavicularis (1)
➢ Tussen m. trapezius (lateraal), m. sternocleidomastoideus (mediaal) en
clavicula (caudaal)
➢ Duidelijkst zichtbaar bij elevatie schoudergordel
Fossa infraclavicularis (3)
➢ Begrensd door clavicula (craniaal), m. pectoralis major (mediaal) en pars
clavicularis m. deltoideus (lateraal)
➢ Duidelijkst zichtbaar bij anteflexie of abductie van schouder
Scapula
➢ Margo medialis
❖ Oorsprong spina scapulae (trigonum)
Op niveau processus spinosus Th 3
❖ Distale mediale rand
Zeer goed palpabel
Tot aan angulus inferior
Op niveau processus spinosus Th 7 (rib 7)
❖ Proximale mediale rand
Moeilijk palpabel door aanhechting m. levator scapulae
Tot aan angulus superior
Op niveau processus spinosus Th 2 (rib 2)
➢ Margo superior
❖ Vrijwel niet palpabel door bovenliggende spieren (m. supraspinatus
en m. trapezius)
, ➢ Margo lateralis
❖ Moeilijk palpabel gezien bovenliggende musculatuur (m. latissimus
dorsi, m. teres major, m. teres minor, m. infraspinatus, m.
deltoideus)
❖ Tot aan tuberculum infraglenoidale (onderzijde cavitas glenoidalis)
Zeer moeilijk palpabel
Aanhechting caput longum m. triceps brachii
➢ Facies costalis
❖ Bij uitgesproken protractie scapula in okselholte
➢ Facies dorsalis
❖ Fossa supraspinatus
❖ Bedekt door m. supraspinatus
❖ Fossa infraspinatus
❖ Bedekt door m. infraspinatus
➢ Spina scapulae
❖ Trigonum
❖ Onderrand
Van medio-caudaal naar latero-craniaal met
‘langevingermethode’
Angulus acromialis (dorsalis)
❖ Rechthoekig
❖ Bovenrand
➢ Acromion
❖ Van angulus acromialis (dorsalis) naar lateraal en ventraal met
voorhoek tot tegen clavicula
❖ Craniaal vlak
Processus coracoideus
➢ In fossa infraclavicularis palperen van mediaal naar lateraal
➢ Top en mediale zijde goed palpabel
➢ Onderzijde en laterale zijde niet rechtstreeks te voelen
❖ Door aanhechting m. pectoralis minor, m. coracobrachialis en caput
breve m. biceps brachii
-
Lig. Coracoclaviculare
➢ Lig. trapezoideum (lateraal)
➢ Lig. conoideum (mediaal)
➢ Zeer moeilijk palpabel wegens diepe ligging
Lig. Coracoacromiale
➢ Tussen voorkant acromion en processus coracoideus dwars over ligament
te palperen
