Samenvatting beenderstelsel

Beenderstelsel
Functies
 Versteviging
 Opslag van mineralen en vetten
 Productie van bloedcellen
 Bescherming
 Hefboomwerking

Beenweefsel
= steunweefsel bestaande uit gespecialiseerde cellen (osteocyt, osteoblast,
osteoclast) + matrix (collageenvezels, calciumfosfaat)

Indeling naar vorm
 Lange beenderen met diafyse, 2 epifysen en een centrale mergholte
 Korte beenderen
 Platte beenderen
 Onregelmatige beenderen

Macroscopische bouw
 Lange beenderen met diafyse, 2 epifysen en een centrale mergholte
 2 types beenweefsel: substantia spongiosa (netwerk van balkjes en holtes in
epifyse en mergholte) en substantia compacta (wand diafyse + rond
spongieus bot)
 Het bot is omgeven door periost en van binnen bekleed met endost

Microscopische bouw

 Beide types beenweefsel bevatten botcellen (osteocyten, osteoblasten en
osteoclasten) en lacunen
 Lamellen zijn dunne laagjes gecalcificeerde matrix onderling verbonden met
canaliculi
 Compact bot (substantia compacta)
o Het osteon is eenvoudigste functionele eenheid dat botcellen bevat
rond een centraal kanaal van Haver (bevat bloedvaten)
o Lamellen van elk osteon vormen concentrische cilinders rond centraal
kanaal
o Verbindingskanalen van Volkman zorgen ervoor dat de bloedvaten ook
perioste en mergholte verbinden
 Spongieus bot (substantia spongiosa)
o Geen rangschikking in osteon
o Lamellen vormen trabecula (botbalkjes) die een vertakt netwerk vormen

,Botvorming en botgroei

Botten vormen door ossificatie (verbening, beenvormend proces)

2 manieren

 Rechtstreeks botaanmaak uit mesenchymcellen
 Onrechtstreeks via de tussenstap van kraakbeen

Mesenchymale beenvorming of intramembraneuze verbening

 Rechtstreeks uit mesenchymcellen ontstaat osteoblasten
 Mesenchym = embryonaal bindweefsel (het deel van het mesoderm waaruit
het bindweefsel en het vaatweefsel ontstaat)
 Osteoblasten vormen de collagene matrix (bestaat uit botbalkjes waarlangs
collageenvezels liggen)
 Osteoïd = nog niet gemineraliseerde botmatrix
o Als hierin Calcium en fosfaat worden afgezet ontstaat bot
 De intramembraneuze verbening vindt plaats bij de vorming platte botten
 Vb schedelbeenderen
o Voornamelijk in embryonaal stadium maar ook na botfractuur

Echondrale beenvroming

 Bot ontstaat uit kraakbeen
 Echondraal bot wordt gevormd door hyalien kraakbeenweefsel
(chondroblasten = kraakbeencellen)
 Moedercel kraakbeencel = mesenchymcel
o Maar nu is er een tussenstap van hyalien kraakbeen
 Tijdens en na foetale ontwikkeling  vormen zich ossificatiekernen (=
verbindingskernen) in het skelet (bestaat bijna volledig uit hyaliene kraakbeen
bestaat)
 Hyaliene kraakbeen wordt langzaam omgezet in beenweefsel
 Postnataal wordt het epifysaire kraakbeen van de lange pijpbeenderen
vervangen door osteoïd, waarin calciumfosfaat wordt afgezet
 Bij echondrale verbening neemt de botlengte toe
 De botdiameter neemt toe via appostionele groei

Remodellering

= het proces waarbij botweefsel continu wordt afgebroken en opnieuw gevormd. Dit
proces is essentieel voor het behoud van de sterkte en integriteit van het bot

 Osteoclasten: Deze cellen breken oud of beschadigd botweefsel af door zuren
en enzymen vrij te geven die het botmateriaal oplossen.
 Osteoblasten: Deze cellen bouwen nieuw botweefsel op door collageen en
mineralen af te zetten, zoals calciumfosfaat, wat leidt tot de vorming van nieuw
bot

, Homeostatische processen

= de mechanismen waarmee het lichaam de balans van mineralen en de structuur
van de botten handhaaft

Omvat:

 Calciumhomeostase
 Botaanmaak en afbraak
 Vitamine D (helpt bij behoudt van juist calcium en fosfaatniveaus in het bloed)

Effect veroudering beenderstelsel

 Botdichtheid neemt af
 Verminderde botmassa
 Veranderede mineralenbalans (calcium en fosfor)
 Kraakbeenverlies (slijtage)
 Langzamere genezing door verminderde bloedtoevoer
 Verminderde flexibiliteit (stijvere gewrichten door verlies elastine en collageen)

Artrologie

= botverbindingen bestaan op alle plaatsen waar 2 botten tegen elkaar aan liggen

Synartose: onbeweeglijke botverbindingen

 Sutura = tussen 2 schedelbeenderen
 Junctura cartilaginea (gekarteld doordat botten ze aan elkaar gegroeid zijn)

Amfiartose: weinig beweging

 Syndesmose = bewegen via banden (bindweefsel) vb tussen de tibia en fibula
 Tibia en fibula of radius en ulna
 Symfyse = verbindingen via kraakbeen vb tussen 2 wervels en de symysis
pubica  = junctura synovialis

Bursa synovialis = slijlbeurzen die wrijving tussen pees en bot verhinderen

Synoviaal vocht = vloestof in de holte dat de wrijving tussen de botoppervlaktes
verminderd

Meniscus = schokbrekende kussentjes

Gewrichtskapsel = capsula articularis = vezelig gewrichtskapsel

Diartrose = gewrichten die vrije beweging van botten toestaan bv elleboog, knie

Synchondrose = stijve kraakbeenverbinding bv sternum en bovenste ribben