Ashanti-koninkryk
• Ghana (vandag)
• Voorheen as Goudkus bekend
• Hul was gelukkig, goed georganiseerd en leef v. handel en wild. Handel goud, slawe en
ivoor met N-Afrika al langs Trans-Sahara via woestynhandelsroete.
Vroe kontak met Europeers
• 1600's – Portugese maak hul hul handelsvennote, gevolg deur nederlanders, Franse en
Britte. Akans vermeerder hul rykdom en met nuwe wapens word hul sterker en groter as
ander stamme
• 1701 – Hoofman; Osei Tutu (Die goue stoel) verenig alle Akan-sprekers in magtige staat.
Broodwortelfees = simbool v. nasionale eenheid
Hoe Tutu koninkryk organiseer
• Regeringsampternare op meriete gekies
• Uitstekende kommunikasiestelsel in koninkryk.
• Nuwe stel reels vir regering saamgestel
• Kumasie word hoofstad v. ryk
• Goudstof word geldeenheid
• Koning borg kunste: goud en bronswerk, beeldsnykuns, meubelmakery, weef v. helder lap
Koning Tutu regeer vir 16 jaar
Teen 1750 het Ashanti al omringende stamme verower en is hul die sterkste.
1817 – Britse ontdekkingsreisiger gaan soontoe, kom terug en skryf 'n boek waarin hy vertel wat 'n
wonderlike kolonie Ashanti sal wees.
Brittanje en koloniesasie van Goudkus
• 1700's dryf Europese lande handel op kuslyn
• 1817 – Vorm African Company of Merchants sluit vriendskapsverdrag met Ashanti en kry
klein grondgebied.
• 1820 – britse goewerneur na ashanti om vrede te maak + slawerny te stop. Probeer stamme
v. kus teen Ashanti verenig. Britte – konflik met Ashanti en word verslaan na lang oorlog.
• 1874 – Neem Britse troepe Ashanti hoofstad oor en verbrand. Vang Goue Stoel en regeer oor
gebied.
Invloed v. kolonisasie v. Ashanti en Brittanje
• 1896 – Dwing ashanti om Britse protektoraat te word maar ashanti stry en verloor finaal in
1902 en word 'n Britse kolonie.
• Brittanje het:
◦ Spoorwee en paaie daar gebou
◦ Skole, tronke, openbare geboue en hospitale gebou
◦ Goud, metaalerts, diamante, ivoor, peper, timmerhout, graan en kakao uitgevoer
◦ Hidroelektriese projek vir watervoorsiening gebou
◦ Hoofmanne omgekoop om namens Britse amptenare te regeer deur hul met rykdom te
vereer.
Wêreldoorlog 1 – Die Groot oorlog
Waarom?
• Langtermyn:
◦ Jare se spanning tussen Europese lande
◦ Wou beter as mekaar wees t.o.v. Rykdom en mag. Nasionalisme – land se burgers so
trots op hul land dat hul gewillig is om te veg.
◦ Militere en vlootmagte uitgebrei
◦ Wou grondgebied uitbrei
◦ Het teen-alliansies gevorm, wat al die lande in 'n wêreldoorlog gedwing het
, ◦ Duitsland daag Brittanje uit deur meer steenkool, yster en metaalmotors te produseer en
die sterkste weerma van al die Europese lande te he.
◦ Brittanje was altyd in beheer van die see – meeste skepe, sterkste vloot. Brittanje brei
verder uit om voor Duitsers te bly en bou oorlogskepe – Dreadnoughts. Duitse keiser
wou sterker as sy Britse familie wees – begin wapenwedloop
◦ Ryke:
▪ Brittanje – grootste, rykste, grootste vloot
▪ Oostenryk-Hongarye – sterk en ryk
▪ Russe – meeste grond en mense, maar arm en swak
▪ Duitsland – sterk en groot + bang frankryk val aan + wou sterker as Brittanje wees
▪ Frankryk – sterk weermag + wou Alsace en Lorraine, wat Duitsers weggeneem het v.
hul, terugvat.
• Onmiddelike oorsaak v. oorlog
◦ Sluipmoord op Oostenruk-Hongarye se troonopvolger, Frans Ferdinand
◦ Oostenryk-Hongarye ding mee met Serwie vir grondgebied en invloed.
◦ Geheime terroriste organisasie – die Swart Hand – doel om alle Slawiers uit Oosterse
regering te bevry.
◦ Voer sluipmoord op troonopvolger tydens sy besoek aan Sarajewo, hoofstad van Bosnie.
◦ Oostenryk-Hongarye blameer Serwiese regering vir moord en vra kompensasie.
◦ Serwie voldoen nie aan vereistes = OORLOG
◦ A.g.v. bondgenootstelsel = Wêreldoorlog
Alliansies
A.g.v. spanning tussen lande (bv. Duitsland haat Brittanje a.g.v. hulle wat diamant en goudvelde in
S.A. het) vorm hul alliansies – sal mekaar beskerm indien een aangeval word.
Geallieerde magte (Drievoudige Endente/Ooreenkoms)
• Rusland – Wou Serwie as handelsroete gebruik
• Brittanje en kolonies; S.A., Nieu-Seeland, Australia
• Frankryk
• VSA – Neutraal tot 1918 – Duitsland val hul skepe aan – sluit aan by geallieerdes
Sentrale magte (Drievoudige verbond)
• Oostenryk-Hongarye
• Duitsland
• Italie
• Ottomaanse ryk (Turkse ryk)
Aspekte van Wêreldoorlog 1
Diensplig (1916 toe hul sien oorlog gaan nog lank aanhou)
• Wie moes gaan op verskillende stadiums v. oorlog
◦ Alle enkellopende mans van 18-41 jaar oud
◦ Alle getroude mans v. 18-41
◦ Later alle mans tot ouderdom v. 51
• Wie nie hoef te gaan
◦ Mans met kinders – vrou oorlede
◦ Godsdiensige priesters
◦ As jy 6 seuns in die oorlog het kan die 7de een by die huis bly
◦ As jou werk v. nasionale belang was
◦ Medies ongeskik
◦ Gewetensbeswaardes
Propaganda
• Plakkate/koerante – probeer woede+haat vir vyand by mense kweek en hul so sterk oor
• Ghana (vandag)
• Voorheen as Goudkus bekend
• Hul was gelukkig, goed georganiseerd en leef v. handel en wild. Handel goud, slawe en
ivoor met N-Afrika al langs Trans-Sahara via woestynhandelsroete.
Vroe kontak met Europeers
• 1600's – Portugese maak hul hul handelsvennote, gevolg deur nederlanders, Franse en
Britte. Akans vermeerder hul rykdom en met nuwe wapens word hul sterker en groter as
ander stamme
• 1701 – Hoofman; Osei Tutu (Die goue stoel) verenig alle Akan-sprekers in magtige staat.
Broodwortelfees = simbool v. nasionale eenheid
Hoe Tutu koninkryk organiseer
• Regeringsampternare op meriete gekies
• Uitstekende kommunikasiestelsel in koninkryk.
• Nuwe stel reels vir regering saamgestel
• Kumasie word hoofstad v. ryk
• Goudstof word geldeenheid
• Koning borg kunste: goud en bronswerk, beeldsnykuns, meubelmakery, weef v. helder lap
Koning Tutu regeer vir 16 jaar
Teen 1750 het Ashanti al omringende stamme verower en is hul die sterkste.
1817 – Britse ontdekkingsreisiger gaan soontoe, kom terug en skryf 'n boek waarin hy vertel wat 'n
wonderlike kolonie Ashanti sal wees.
Brittanje en koloniesasie van Goudkus
• 1700's dryf Europese lande handel op kuslyn
• 1817 – Vorm African Company of Merchants sluit vriendskapsverdrag met Ashanti en kry
klein grondgebied.
• 1820 – britse goewerneur na ashanti om vrede te maak + slawerny te stop. Probeer stamme
v. kus teen Ashanti verenig. Britte – konflik met Ashanti en word verslaan na lang oorlog.
• 1874 – Neem Britse troepe Ashanti hoofstad oor en verbrand. Vang Goue Stoel en regeer oor
gebied.
Invloed v. kolonisasie v. Ashanti en Brittanje
• 1896 – Dwing ashanti om Britse protektoraat te word maar ashanti stry en verloor finaal in
1902 en word 'n Britse kolonie.
• Brittanje het:
◦ Spoorwee en paaie daar gebou
◦ Skole, tronke, openbare geboue en hospitale gebou
◦ Goud, metaalerts, diamante, ivoor, peper, timmerhout, graan en kakao uitgevoer
◦ Hidroelektriese projek vir watervoorsiening gebou
◦ Hoofmanne omgekoop om namens Britse amptenare te regeer deur hul met rykdom te
vereer.
Wêreldoorlog 1 – Die Groot oorlog
Waarom?
• Langtermyn:
◦ Jare se spanning tussen Europese lande
◦ Wou beter as mekaar wees t.o.v. Rykdom en mag. Nasionalisme – land se burgers so
trots op hul land dat hul gewillig is om te veg.
◦ Militere en vlootmagte uitgebrei
◦ Wou grondgebied uitbrei
◦ Het teen-alliansies gevorm, wat al die lande in 'n wêreldoorlog gedwing het
, ◦ Duitsland daag Brittanje uit deur meer steenkool, yster en metaalmotors te produseer en
die sterkste weerma van al die Europese lande te he.
◦ Brittanje was altyd in beheer van die see – meeste skepe, sterkste vloot. Brittanje brei
verder uit om voor Duitsers te bly en bou oorlogskepe – Dreadnoughts. Duitse keiser
wou sterker as sy Britse familie wees – begin wapenwedloop
◦ Ryke:
▪ Brittanje – grootste, rykste, grootste vloot
▪ Oostenryk-Hongarye – sterk en ryk
▪ Russe – meeste grond en mense, maar arm en swak
▪ Duitsland – sterk en groot + bang frankryk val aan + wou sterker as Brittanje wees
▪ Frankryk – sterk weermag + wou Alsace en Lorraine, wat Duitsers weggeneem het v.
hul, terugvat.
• Onmiddelike oorsaak v. oorlog
◦ Sluipmoord op Oostenruk-Hongarye se troonopvolger, Frans Ferdinand
◦ Oostenryk-Hongarye ding mee met Serwie vir grondgebied en invloed.
◦ Geheime terroriste organisasie – die Swart Hand – doel om alle Slawiers uit Oosterse
regering te bevry.
◦ Voer sluipmoord op troonopvolger tydens sy besoek aan Sarajewo, hoofstad van Bosnie.
◦ Oostenryk-Hongarye blameer Serwiese regering vir moord en vra kompensasie.
◦ Serwie voldoen nie aan vereistes = OORLOG
◦ A.g.v. bondgenootstelsel = Wêreldoorlog
Alliansies
A.g.v. spanning tussen lande (bv. Duitsland haat Brittanje a.g.v. hulle wat diamant en goudvelde in
S.A. het) vorm hul alliansies – sal mekaar beskerm indien een aangeval word.
Geallieerde magte (Drievoudige Endente/Ooreenkoms)
• Rusland – Wou Serwie as handelsroete gebruik
• Brittanje en kolonies; S.A., Nieu-Seeland, Australia
• Frankryk
• VSA – Neutraal tot 1918 – Duitsland val hul skepe aan – sluit aan by geallieerdes
Sentrale magte (Drievoudige verbond)
• Oostenryk-Hongarye
• Duitsland
• Italie
• Ottomaanse ryk (Turkse ryk)
Aspekte van Wêreldoorlog 1
Diensplig (1916 toe hul sien oorlog gaan nog lank aanhou)
• Wie moes gaan op verskillende stadiums v. oorlog
◦ Alle enkellopende mans van 18-41 jaar oud
◦ Alle getroude mans v. 18-41
◦ Later alle mans tot ouderdom v. 51
• Wie nie hoef te gaan
◦ Mans met kinders – vrou oorlede
◦ Godsdiensige priesters
◦ As jy 6 seuns in die oorlog het kan die 7de een by die huis bly
◦ As jou werk v. nasionale belang was
◦ Medies ongeskik
◦ Gewetensbeswaardes
Propaganda
• Plakkate/koerante – probeer woede+haat vir vyand by mense kweek en hul so sterk oor
