Hoorcolleges week 1
Waar dienen belastingen voor?
Budgettaire functie
Kenmerken belastingen: het zijn overdrachten van de burger aan de overheid zonder dat daar een
directe tegen prestatie tegenover staat.
Zijn sociale premies belastingen?: Dit werkt dus iets anders, want hier staat in principe wel een
prestatie tegenover. Het systeem van de sociale verzekeringspremie lijkt dus heel erg sterk op de
heffing van loonbelasting en inkomstenbelasting. Daarom wordt er weleens gezegd, die premies van
die sociale verzekeringen zijn eigenlijk heffingen die je ook als belastingen moet aanmerken. Strikt
formeel niet, materieel gezien wel.
→ Belastingen + premies voor de sociale verzekeringen noemen ze ook wel de collectieve lasten.
Het is de bedoeling om het zo rechtvaardig mogelijk over alle burgers verdelen.
Hoe rechtvaardiger, hoe ingewikkelder het systeem. Hoe minder rechtvaardig, hoe eenvoudiger het
systeem.
Instrumentele functie
Mensen en bedrijven proberen te sturen in hun gedrag met belastingen.
1. Accijnzen zijn afhankelijk van de elasticiteit.
→ dus bij lage elasticiteit veel inkomsten van accijns, maar weinig gedragsverandering.
2. 0% btw tarief
→ bijvoorbeeld op groente en fruit, maar dit stuurt heel weinig mensen en is dus niet efficiënt.
3. 3 fiscale maatregelen voor groene auto’s
1. Bijtelling (0)
2. Wegenbelasting/motorrijtuigen belasting (0)
3. BPM (omlaag)
Deze maatregelen voor de groene auto’s waren uiterst inefficiënt → niet doelmatig
Waar moeten belastingen aan voldoen
Rechtvaardig
Wanneer belastingen rechtvaardig? → de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.
Tarieven zijn niet zo relevant voor de rechtvaardigheid.
Effectief
Een belastingstelsel moet bereiken wat men wil, namelijk budgettaire opbrengst of gedrag sturen.
Eenvoudig
Dit is eigenlijk in Nederland ondenkbaar. Het kan eenvoudiger, maar dan wordt het onrechtvaardiger.
Belastingopbrengsten
Directe
De belastingplichtige is ook degene die geacht wordt de belasting te dragen (is niet de bedoeling om
de belasting af te wentelen op een ander).
Indirecte
De belastingplichtige is niet de persoon die de belasting draagt. Dan is het de bedoeling van de
wetgever dat de belasting wordt afgewenteld op een ander.
,Waar gaat belastingheffing over?
Materieel: vaststelling belastingschuld
- Wie moet betalen? (subject)
- Waarover moet worden betaald? (object)
- Hoeveel moet worden betaald? (tarief)
Loonbelasting:
Subject: werknemer (werkgever is de inhoudingsplichtige)
Object: het loon
Inkomstenbelasting:
Subject: natuurlijke persoon
Object: het inkomen (loon, winst uit onderneming, spaargeld, etc.)
Vennootschapsbelasting
Subject: vennootschappen (nv en bv, coöperaties, overheid, verenigingen en stichtingen → niet
natuurlijke personen)
Object: de winst
BTW (omzetbelasting)
Subject: ondernemer (iedereen valt onder omzetbelasting)
Object: voorbeeld met boer, slachterij en slager
Belastingbeginselen
Rechts- of verdelingsbeginselen
- het draagkrachtbeginsel
- het profijtbeginsel (motorrijtuigen belasting en afvalstoffen heffing)
- het beginsel van de bevoorrechte verkrijging (erfbelasting en kansspel belasting)
Doelmatigheidsbeginselen
- het welvaartsbeginsel (zo min mogelijk verstorend zijn)
- het beginsel van de minste pijn
- het beginsel van de optimale allocatie (alle beginselen zo optimaal mogelijk toepassen)
Waar gaat belastingheffing over?
Formeel: procedurele regels
- Hoe wordt het geheven?
- Bezwaar/beroep
- Verplichtingen belastingplichtige en fiscus
- Boetes
- Invordering
- Aansprakelijkstelling
Internationaal belastingrecht
- Verschillen in stelsels tussen landen
- Inwoners: heffing over wereldinkomen
- Niet-inwoners: heffing over Nederlands inkomen (broninkomen)
- Verdragen ter voorkoming van dubbele belasting
- Eenzijdige voorkomingsregeling
Pijnpunt: dubbele belasting (van winsten en inkomsten)
,Europees belastingrecht
- Weinig Europese fiscale regels
- Enkele fiscale richtlijnen
- Vrije verkeersbepalingen
- Staatssteunregel
- Rechtspraak hof van justitie
Algemene beginselen
Algemene beginselen van behoorlijke wetgeving: spelen geen grote rol
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (overheid/belastingdienst): spelen wel een grote rol
Relevante beginselen van behoorlijk bestuur
- Legaliteitsbeginsel
- Gelijkheidsbeginsel
- Vertrouwensbeginsel (moet inspecteur gelijk geven, omdat belastingtelefoon zo zei?: nee)
- Zorgvuldigheidsbeginsel
Loonbelasting
Inhoudingen op het loon
- Loonbelasting (LB)
- Premies volksverzekeringen (PHV)
- Premies werknemersverzekeringen (PHW)
- Premie zorgverzekering (ZVW)
• Tarief LB/PHV/PHW: zelfde als tarieven in box 1 van de inkomstenbelasting (IB)
• Heffing: afdracht op aangifte (systeem: werkgever doet aangifte en draagt die loonbelasting af)
Subject: werknemer
Object: het loon
Samenhang LB – IB (art. 380-387 en art. 9.2-9.4 IB)
- Dienstbetrekking voor loonbelasting geldt ook voor inkomstenbelasting
- Loonbegrip voor loonbelasting geldt ook voor inkomstenbelasting
- Belastbaar loon behoort tot BOX 1 inkomen
- Tariefstructuur loonbelasting = tariefstructuur BOX 1 inkomstenbelasting
- Loonbelasting is meestal voorheffing voor inkomstenbelasting en anders eindheffing
- Verrekening loonbelasting met inkomstenbelasting
Subject: belastingplichtige
Reguliere werknemers [art. 2 LB]
- Dienstbetrekking = arbeidsovereenkomst
- Wie is werknemer: degene die werkzaam is in dienstbetrekking.
→ plicht tot betalen van loon
→ plicht tot verrichten van arbeid
→ gezagsverhouding werkgever-werknemer
Je gaat pas naar artikel drie als er geen sprake is van artikel twee.
, Fictieve dienstbetrekking [art. 3-4 LB]
- Aannemer van werk
- Tussenpersonen
- Thuiswerkers
- Opting in
- Sexwerkers
- Diverse overige categorieën
Subject: belastingplichtige
Oneigenlijke dienstbetrekking [art. 34 LB] → met name allerlei soorten uitkeringsrechten
Artiesten/sporters [art. 5a en art. 35-35n LB] → specifiek regime
Gezelschappen van artiesten of sporters [art. 5b en art. 35-35n LB] → specifiek regime
Inhoudingsplichtige heeft twee hoedanigheden:
→ als inhoudingsplichtige [art. 6 LB] (werkgever)
→ als belastingplichtige [art. 1 en 31e.v. LB] (soms is werkgever ook mede belastingplichtige)
Vrijstelling vrijwilligers [art. 2, lid 6, LB] → vergoedingen tot €190/maand en €1900/jaar onbelast
Grensoverschrijdende arbeid [art. 2 en 6 LB] → specifieke regels
Object: loon
Loon: al hetgeen uit een dienstbetrekking wordt genoten [art. 10 LB]
- In geld
- In natura: bijv. privégebruik auto van de zaak (art. 13a LB)
- Aanspraken: bijv. pensioen (art. 10 EN 11 LB) (hoofdregel)
- Fictief loon voor directeur/grootaandeelhouder (€ 51 000) (art. 12a LB)
Opletten → inkomen moet wel bij de dienstbetrekking horen, niet inkomen uit andere hoedanigheid
Vrijgesteld loon [art. 11 LB]
- Bepaalde vergoedingen: bijv. jubileumgratificatie
- Bepaalde verstrekkingen: bijv. werkkleding
- Bepaalde aanspraken: bv pensioen (omkeerregel: aanspraak stellen we vrij, uitkering belast)
Werkkostenregeling [art. 31-31a LB]
- Gerichte vrijstellingen
- Forfaitaire vrijstelling: 1,18% van loonsom (tot loonsom van € 400 000: 3%)
- Surplus: belast bij werkgever tegen 80%
Bijzondere regelingen
- Pensioenregeling [art. 11 en art. 18-19f]: aanspraak vrijgesteld/uitkeringen belast
- Anoniemenregeling [art. 26b LB]: verzuim gegevensverstrekking door werknemer: sanctie
hoogste LB-tarief en geen tegemoetkomingen/aftrekposten
- 30%-regeling [art. 31a(2)e LB]: maximale kostenvergoeding voor naar Nederland uitgezonden
werknemer
- Eindheffing [art. 31-32a LB]: werkgeversheffing
- Pseudo-eindheffing [art. 32ba-32bb LB]: werknemers- en werkgeversheffing
- Aansprakelijkheidsregelingen [art. 34-36 IW]:
→ inlenersaansprakelijkheid: inlenen van personeel (uitzendbureau)
→ ketenaansprakelijkheid: aanneming van werk
→ bestuurdersaansprakelijkheid: kwader trouw (bestuurder persoonlijk aansprakelijk)
Waar dienen belastingen voor?
Budgettaire functie
Kenmerken belastingen: het zijn overdrachten van de burger aan de overheid zonder dat daar een
directe tegen prestatie tegenover staat.
Zijn sociale premies belastingen?: Dit werkt dus iets anders, want hier staat in principe wel een
prestatie tegenover. Het systeem van de sociale verzekeringspremie lijkt dus heel erg sterk op de
heffing van loonbelasting en inkomstenbelasting. Daarom wordt er weleens gezegd, die premies van
die sociale verzekeringen zijn eigenlijk heffingen die je ook als belastingen moet aanmerken. Strikt
formeel niet, materieel gezien wel.
→ Belastingen + premies voor de sociale verzekeringen noemen ze ook wel de collectieve lasten.
Het is de bedoeling om het zo rechtvaardig mogelijk over alle burgers verdelen.
Hoe rechtvaardiger, hoe ingewikkelder het systeem. Hoe minder rechtvaardig, hoe eenvoudiger het
systeem.
Instrumentele functie
Mensen en bedrijven proberen te sturen in hun gedrag met belastingen.
1. Accijnzen zijn afhankelijk van de elasticiteit.
→ dus bij lage elasticiteit veel inkomsten van accijns, maar weinig gedragsverandering.
2. 0% btw tarief
→ bijvoorbeeld op groente en fruit, maar dit stuurt heel weinig mensen en is dus niet efficiënt.
3. 3 fiscale maatregelen voor groene auto’s
1. Bijtelling (0)
2. Wegenbelasting/motorrijtuigen belasting (0)
3. BPM (omlaag)
Deze maatregelen voor de groene auto’s waren uiterst inefficiënt → niet doelmatig
Waar moeten belastingen aan voldoen
Rechtvaardig
Wanneer belastingen rechtvaardig? → de sterkste schouders dragen de zwaarste lasten.
Tarieven zijn niet zo relevant voor de rechtvaardigheid.
Effectief
Een belastingstelsel moet bereiken wat men wil, namelijk budgettaire opbrengst of gedrag sturen.
Eenvoudig
Dit is eigenlijk in Nederland ondenkbaar. Het kan eenvoudiger, maar dan wordt het onrechtvaardiger.
Belastingopbrengsten
Directe
De belastingplichtige is ook degene die geacht wordt de belasting te dragen (is niet de bedoeling om
de belasting af te wentelen op een ander).
Indirecte
De belastingplichtige is niet de persoon die de belasting draagt. Dan is het de bedoeling van de
wetgever dat de belasting wordt afgewenteld op een ander.
,Waar gaat belastingheffing over?
Materieel: vaststelling belastingschuld
- Wie moet betalen? (subject)
- Waarover moet worden betaald? (object)
- Hoeveel moet worden betaald? (tarief)
Loonbelasting:
Subject: werknemer (werkgever is de inhoudingsplichtige)
Object: het loon
Inkomstenbelasting:
Subject: natuurlijke persoon
Object: het inkomen (loon, winst uit onderneming, spaargeld, etc.)
Vennootschapsbelasting
Subject: vennootschappen (nv en bv, coöperaties, overheid, verenigingen en stichtingen → niet
natuurlijke personen)
Object: de winst
BTW (omzetbelasting)
Subject: ondernemer (iedereen valt onder omzetbelasting)
Object: voorbeeld met boer, slachterij en slager
Belastingbeginselen
Rechts- of verdelingsbeginselen
- het draagkrachtbeginsel
- het profijtbeginsel (motorrijtuigen belasting en afvalstoffen heffing)
- het beginsel van de bevoorrechte verkrijging (erfbelasting en kansspel belasting)
Doelmatigheidsbeginselen
- het welvaartsbeginsel (zo min mogelijk verstorend zijn)
- het beginsel van de minste pijn
- het beginsel van de optimale allocatie (alle beginselen zo optimaal mogelijk toepassen)
Waar gaat belastingheffing over?
Formeel: procedurele regels
- Hoe wordt het geheven?
- Bezwaar/beroep
- Verplichtingen belastingplichtige en fiscus
- Boetes
- Invordering
- Aansprakelijkstelling
Internationaal belastingrecht
- Verschillen in stelsels tussen landen
- Inwoners: heffing over wereldinkomen
- Niet-inwoners: heffing over Nederlands inkomen (broninkomen)
- Verdragen ter voorkoming van dubbele belasting
- Eenzijdige voorkomingsregeling
Pijnpunt: dubbele belasting (van winsten en inkomsten)
,Europees belastingrecht
- Weinig Europese fiscale regels
- Enkele fiscale richtlijnen
- Vrije verkeersbepalingen
- Staatssteunregel
- Rechtspraak hof van justitie
Algemene beginselen
Algemene beginselen van behoorlijke wetgeving: spelen geen grote rol
Algemene beginselen van behoorlijk bestuur (overheid/belastingdienst): spelen wel een grote rol
Relevante beginselen van behoorlijk bestuur
- Legaliteitsbeginsel
- Gelijkheidsbeginsel
- Vertrouwensbeginsel (moet inspecteur gelijk geven, omdat belastingtelefoon zo zei?: nee)
- Zorgvuldigheidsbeginsel
Loonbelasting
Inhoudingen op het loon
- Loonbelasting (LB)
- Premies volksverzekeringen (PHV)
- Premies werknemersverzekeringen (PHW)
- Premie zorgverzekering (ZVW)
• Tarief LB/PHV/PHW: zelfde als tarieven in box 1 van de inkomstenbelasting (IB)
• Heffing: afdracht op aangifte (systeem: werkgever doet aangifte en draagt die loonbelasting af)
Subject: werknemer
Object: het loon
Samenhang LB – IB (art. 380-387 en art. 9.2-9.4 IB)
- Dienstbetrekking voor loonbelasting geldt ook voor inkomstenbelasting
- Loonbegrip voor loonbelasting geldt ook voor inkomstenbelasting
- Belastbaar loon behoort tot BOX 1 inkomen
- Tariefstructuur loonbelasting = tariefstructuur BOX 1 inkomstenbelasting
- Loonbelasting is meestal voorheffing voor inkomstenbelasting en anders eindheffing
- Verrekening loonbelasting met inkomstenbelasting
Subject: belastingplichtige
Reguliere werknemers [art. 2 LB]
- Dienstbetrekking = arbeidsovereenkomst
- Wie is werknemer: degene die werkzaam is in dienstbetrekking.
→ plicht tot betalen van loon
→ plicht tot verrichten van arbeid
→ gezagsverhouding werkgever-werknemer
Je gaat pas naar artikel drie als er geen sprake is van artikel twee.
, Fictieve dienstbetrekking [art. 3-4 LB]
- Aannemer van werk
- Tussenpersonen
- Thuiswerkers
- Opting in
- Sexwerkers
- Diverse overige categorieën
Subject: belastingplichtige
Oneigenlijke dienstbetrekking [art. 34 LB] → met name allerlei soorten uitkeringsrechten
Artiesten/sporters [art. 5a en art. 35-35n LB] → specifiek regime
Gezelschappen van artiesten of sporters [art. 5b en art. 35-35n LB] → specifiek regime
Inhoudingsplichtige heeft twee hoedanigheden:
→ als inhoudingsplichtige [art. 6 LB] (werkgever)
→ als belastingplichtige [art. 1 en 31e.v. LB] (soms is werkgever ook mede belastingplichtige)
Vrijstelling vrijwilligers [art. 2, lid 6, LB] → vergoedingen tot €190/maand en €1900/jaar onbelast
Grensoverschrijdende arbeid [art. 2 en 6 LB] → specifieke regels
Object: loon
Loon: al hetgeen uit een dienstbetrekking wordt genoten [art. 10 LB]
- In geld
- In natura: bijv. privégebruik auto van de zaak (art. 13a LB)
- Aanspraken: bijv. pensioen (art. 10 EN 11 LB) (hoofdregel)
- Fictief loon voor directeur/grootaandeelhouder (€ 51 000) (art. 12a LB)
Opletten → inkomen moet wel bij de dienstbetrekking horen, niet inkomen uit andere hoedanigheid
Vrijgesteld loon [art. 11 LB]
- Bepaalde vergoedingen: bijv. jubileumgratificatie
- Bepaalde verstrekkingen: bijv. werkkleding
- Bepaalde aanspraken: bv pensioen (omkeerregel: aanspraak stellen we vrij, uitkering belast)
Werkkostenregeling [art. 31-31a LB]
- Gerichte vrijstellingen
- Forfaitaire vrijstelling: 1,18% van loonsom (tot loonsom van € 400 000: 3%)
- Surplus: belast bij werkgever tegen 80%
Bijzondere regelingen
- Pensioenregeling [art. 11 en art. 18-19f]: aanspraak vrijgesteld/uitkeringen belast
- Anoniemenregeling [art. 26b LB]: verzuim gegevensverstrekking door werknemer: sanctie
hoogste LB-tarief en geen tegemoetkomingen/aftrekposten
- 30%-regeling [art. 31a(2)e LB]: maximale kostenvergoeding voor naar Nederland uitgezonden
werknemer
- Eindheffing [art. 31-32a LB]: werkgeversheffing
- Pseudo-eindheffing [art. 32ba-32bb LB]: werknemers- en werkgeversheffing
- Aansprakelijkheidsregelingen [art. 34-36 IW]:
→ inlenersaansprakelijkheid: inlenen van personeel (uitzendbureau)
→ ketenaansprakelijkheid: aanneming van werk
→ bestuurdersaansprakelijkheid: kwader trouw (bestuurder persoonlijk aansprakelijk)
