Samenvatting jeugdrecht - rechten

JEUGDRECHT
INLEIDING

Niet-periodiek

 ’tzitemzo (2 punten)
 Casus (6 punten)
 Mondelinge verdediging (4 punten)

Periodiek

 Examen (8/20)




1

,DEEL 1. INLEIDING OP HET HEDENDAAGSE JEUGDRECHT

HOOFDSTUK 1. EVOLUTIE VAN HET KINDBEELD

Zie ufora voor schema die de geschiedenis schets:

1ste fase: de ontdekking vh kind

 Middeleeuwen: geen onderscheid tussen volwassenen en kinderen
 Maar te ongenuanceerd want er zijn wel referenties dat kinderen anders
worden gezien (denk bv aan romeinen en grieken) Desondanks worden er
geen rechten toegekend aan kinderen
o Vb kinderen zijn fysieker zwakker

2de fase: de kinderbeschermingsbeweging

 Sinds renaissance & gouden eeuw meer aandacht naar kinderen.

3de fase: de kinderrechtenbeweging

1.1. DE ONTDEKKING (300 V.C. – 1700)

Fragmenten uit de codex hammurabi

 Er is aandacht voor kinderen en specifieke misdrijven die kinderen kunnen
plegen MAAR nog geen aandacht voor het feit dat deze nog niet de
competenties hebben als volwassenen
 De straffen voor kinderen en volwassenen zijn dezelfde.

 sommige auteurs schrijven dat de echte ontdekking vh kind uitblijft tot de
renaissance maar hiermee bedoelen zijn de ontdekking dat je anders naar
kinderen moet kijken (niet de loutere ontdekking vh kind en dat deze bepaalde
verplichtingen heeft zoals gehoorzamen aan de ouders)

1.2. KINDERBESCHERMING (1700-1970)

Vanaf het einde van de renaissance komt het idee dat opvoeding van belang is.
Je bent klein en moet opgeleid worden tot een goeie volwassene. Dit heeft tot
gevolg dat er meer aandacht gaat naar bescherming van kinderen nl
bescherming tegen alle slechte invloeden vd mpp.

 Ontdekking van de beschermingsnood van het kind
o Afzonderlijke kindfase
 Het anders-zijn van kinderen wordt ontdekt
 Bewustwording ontwikkelingsstadia
 Nog-niet-mensen = sociale constructie
o Verschillende visies over betekenis (zie quotes pwp)
 Moralisten (Locke): blanco blad



2

,  Iedereen wordt geboren als een wit plat en de
invloeden en de ervaringen die je hebt doorheen je
leven zullen je maken tot een goed of slecht mens
 Romanticisten (rousseau): inherent goed
 Mensen zijn inherent goed en het kan zijn dat door
bepaalde invloeden op het slechte pad terechtkomt
 bij beide staat opvoeding centraal
 Industriële revolutie als katalysator
o Armoede als bedreiging voor de goede zeden en de goede moraal
 Opkomst stedelijke context en verpaupering
 Opkomst van de kinderarbeid
 Invoering van Wet op de Landloperij
o Ontstaan sociale enquêtes, wetenschappelijk onderzoek naar de
levensomstandigheden van kinderen van arbeiders

 arme omgeving is een slechte omgeving en de enige redding is om de
kinderen daar weg te halen en onder te brengen in opvoedingstehuizen.

Conclusie: Er is nood aan maatschappelijke en juridische aandacht voor
de kindfase

 Afscherming in het belang van het kind
o Interesse gegoede burgerij om kinderen op te vangen.
o Ontstaan van jeugdinstellingen, landloperkolonies, weeshuizen, …
om arme kinderen op te vangen.
 Nieuwe gevangenissen
 Militaire discipline: uniformen, lijfstraffen, marcheren
 Geen controle op leermeesters: slavernij
 Overbevolkingsproblematiek
 Mix van arme en deviante jongeren
o Adultocentrisme, jeugdmoratorium
o Hedendaagse discussie:
 als men vertrekt vanuit een kinderbeschermingsperspectief
waarvan men zegt dat het de context is die ervoor zorgt dat
je feiten pleegt, dan ga je kinderen uit de context halen om
die te beschermen. Vanuit deze redenering maakt het niet uit
of er al feiten zijn gepleegd of niet, je moet weg uit de
omgeving. Dus jongeren die feiten hebben gepleegd en
jongeren die geen feiten hebben gepleegd worden samen in 1
instelling/leefgroep ondergebracht.
 Als je vertrekt vanuit het idee dat jongeren wel
verantwoordelijk zijn voor hun feiten dan kan je deze kinderen
niet samen steken met kinderen die louter hulpbehoevend
zijn en uit hun context weg moeten.

Kan je enkel beschermen door afschermen?




3

, 1.3. KINDERRECHTEN

Idee bij de periode v kinderbescherming: kinderen zijn kwetsbaar (fysiek en
intellectueel) en hierdoor werd die kinderbeschermingsretoriek gehouden

 Men koos ervoor om alle rechten van kinderen af te nemen en een
compenstatiemaatregel te installeren nl dat de ouders alles voor het kind
zouden beslissen.

Probleem: kinderen hebben geen rechten meer  gulden middenweg zoeken
tussen rechten behouden maar niet zelfstandig uitoefenen

Wetenschappelijke inzichten uit de cognitieve ontwikkelingspsychologie

 Adhv wetenschap/ onderzoeken omtrent kinderen meer rechten toekennen
 Onderzoek Jean Plaget: kinderen doorlopen verschillende
ontwikkelingsstadia
o Vb Vanaf 12j kan je beslissingen nemen en ook de gevolgen hiervan
inschatten
<-> tot 18j geen beslissingsmacht
o Zoektocht naar een graduele competentieverwerving van kinderen
die je kan introduceren en verankeren in het recht

Verandering van perspectief

 Terugwinnen van de materiële rechten
o Zelfde rechten als volwassenen
 Vb als je een huis erft is dit wel jouw eigendom maar kan je
bv nog niet verkopen/verhuren/….
o Aangevuld met bijkomende rechten
 Competentiediscussie formele rechten
o Geldigheid, relevantie, juistheid
 3 ankerpunten bij de competentiediscussie: bij jongeren wordt
er getest of ze snappen waar het over gaat (vb snappen ze de
ovk die ze tekenen?)
 Quid geldigheid: verschil tussen een 17-jarige en een
21-jarige is niet zo groot, kunnen beide de boodschap
niet snappen dus waarom enkel deze vraag stellen aan
een minderjarige?
 Quid juistheid: men gaat ervanuit dat minderjarigen
niet begrijpen waarover dit gaat maar dit is niet waar
(zie bv onderzoek Jean Plaget)
 Quid relevantie: kinderen kunnen eigenaar zijn van een
huis maar kunnen geen koop-verkoop ovk’en sluiten.
Maar een 6-jarige is niet bezig met het sluiten van een
koop-verkoop ovk dus is deze regel eig niet relevant.
 Verschillende stromingen

4