Comfort 2019-2020 K. Corthals, M. Blasco, M. Rychtáriková
COMFORT
1E BACH ARCHITECTUUR
CAMPUS ST.-LUCAS GENT
K. Corthals, M. Blasco, M. Rychtáriková
2019 - 2020
Inhoudstafel
Les 1: Ventilatie pag. 01
Les 1: Ergonomie pag. 15
Les 3: Thermisch comfort pag. 19
Les 4: Akoestiek: basis pag. 43
Les 5: Akoestiek: verdieping pag. 62
Les 6: Akoestiek: uitbreiding pag. 79
Les 7: Visueel: basisbegrippen pag. 95
Les 8: Visueel: ontwerpaspecten pag. 124
Pagina 1 van 136
,Comfort 2019-2020 K. Corthals, M. Blasco, M. Rychtáriková
Les 1: Ventilatie
Waarom en hoe ventileren
WAAROM VENTILEREN
We ventileren om een gezonde binnen lucht te garanderen, onze lucht wordt vervuilt door:
1. Waterdamp
In onze woning ontstaat er veel waterdamp door onze aanwezigheid. We gaan die verwijderen
om condensatie en schimmelvorming te voorkomen op koudste binnen oppervlakten zoals enkele
beglazing, koudebruggen,…
We krijgen oppervlaktecondensatie wanneer de warme lucht, die veel waterdamp bevat , in
contact komt met een oppervlakte dat een lagere temperatuur heeft. De waterdamp zal op die
plaats gaan condenseren . (Mollier diagram)
Hoe gaan we hiermee om?
Woning: structureel (bouwdetail) Woning: thermisch (Mollier diagram)
o Geel isolatie o Blauw: buitentemperatuur
o Oranje snelbouwsteen o Oranje: binnentemperatuur
o Grijze dragende constructie o Isolatie is niet doorgetrokken in de knoop
o Bruin afwerking koudebrug
o Hierdoor kan er in de hoeken condensatie
optreden
Woningen steeds beter geïsoleerd steeds minder condensatie en koude bruggen
2. Geuren
In een woning worden er verschillende geuren geproduceerd door oa. personen (transpiratie,
parfum), kuisproducten, toilet, materialen (tapijten, schilderwerk, vinyl,…), kamerplanten, dieren,
koken, tabaksgeur (geur en irritatie van de luchtwegen), radongas (uit ondergrond). Deze moeten
we allemaal kunnen afvoeren.
Voorbeeld I: parfum
Parfum is aangenaam in een lichte concentratie. Stel dat iemand nabij een te sterk
geconcentreerde parfum aan heeft gebracht dan ervaart men dat als onaangenaam. Het doel van
ventilatie is dan om deze geur weg te ventileren.
3. Zuurstoftoevoer
- VOOR DE MENS
o We verbruiken zuurstof en blazen CO2 uit
o Zuurstof binnen brengen en vervuilde lucht afvoeren
o Ongezonde binnen lucht kan leiden tot
o Gezondheidsproblemen
CO-vergiftiging: open verbrandingstoestel die alle zuurstof opneemt waardoor je
er zelf geen meer krijgt
Irritatie neus, keel & ogen
Vermoeidheid, misselijkheid, astma & allergieën
Pagina 2 van 136
,Comfort 2019-2020 K. Corthals, M. Blasco, M. Rychtáriková
o Discomfort
Geurhinder
Tochtstromen
Condens op ramen etc
o Oppervlaktecondensatie & schimmel
- VOOR OPEN VERBRANDINGSTOESTELLEN
Ook open verwarmingstoestellen hebben O2 nodig, nemen onze zuurstof op dus is nadelig
voor ons aangezien deze de O2 opneemt die wij nodig hebben. Mbv. ventilatie kan je extra
O2 binnenbrengen zodat zowel het verwarmingstoestel als de personen genoeg O2 krijgen.
HOE VENTILEREN
Hoe gaan we NIET ventileren Hoe gaan we WEL ventileren
o Ramen openzetten 1. Luchtdicht bouwen
o Energieverlies: maar echt extreem Luchtlekken vermijden door goede
o Afkoeling van de ruimte uitvoering van de bouwdetails
o Tocht Waarom?
o Lawaai, regeninslag, inbraak… 1. Om warmte verliezen te voorkomen =
o Maar kan wel handig zijn voor energie besparen
Hoge bezetting of over verwarming 2. Gecontroleerd ventileren
Hoge geur- & vochtproductie 3. Positieve invloed op geluid van buitenaf
o Kieren en spleten 4. Geen wettelijk minimum opgelegd, wel
o Schrijnwerk, rolluikkasten, wordt een goede luchtdichtheid
stopcontacten… aangemoedigd door het verkrijgen van
o Afhankelijk van wind & temperatuur een betere dus lagere E-peil bij de EPB-
o Verstoren de bewuste ventilatie aangifte.
o Extra energieverlies Hoe?
o Dampkap: onze ventilatie is niet - Massiefbouw
voorzien op de werking hiervan.
Een dampkap is een intensieve
ventilatie in de keuken en wordt niet
aanzien als de basisventilatie in de
woning. Deze is namelijk alleen actief bij
het koken zelf. (opkomst van de
recirculatie dampkap: inwendige
filtering van de kooklucht om vervolgens
opnieuw in de ruimte te brengen). - Skeletbouw
Aanmoedigen van recirculatie o Moeilijker
dampkap! Op het moment dat je u o Details worden extra belangrijk
dampkap aanzet, veroorzaak je zelf u o Echt folies aanbrengen achter
kieren en spleten. Daarom raadt men isolatie om luchtdicht maken,
een recirculatiekap aan, dat opletten om goed te bevestigen
weggezogen lucht zuivert tot 95% en 2. Basis ventilatiesysteem
dan terug in de woning pompen - Regelbaar ventilatiesysteem
geen energieverlies - Het enige dat de overheid effectief eist
3. Aanvullende intensieve ventilatie
Dampkap, opengaande ruimte …
4. Ventilatie van speciale ruimten
Ventilatie van bv. garages etc.
Pagina 3 van 136
, Comfort 2019-2020 K. Corthals, M. Blasco, M. Rychtáriková
Luchtdicht testen mbv/ blowerdoortest:
1. luchtdichtheidsmeting: “blowerdoortest” of pressurisatieproef door een erkende
kwaliteitsorganisatie De woning wordt met een grote ventilator in de deuropening onder druk
gebracht (50Pa). De ventilator moet blijven draaien om de ontsnapte lucht via de lekken, aan te
vullen. Hoe meer lekken , hoe meer debiet de ventilator moet geven. Dit debiet is de maat voor
de luchtdichtheid van de woning. In de EPB-aangifte is de waarde bij ontstentenis een matige
oppervlakteluchtdichtheid : V50= 12m³/h.m²
2. Vuistregel : daling van 1m³/h.m² komt ongeveer overeen met daling van 1 Epeil-punt
3. Eis passiefhuis : V50= 0,6m³/h.m²
4. bepaald maat van de luchtdichtheid van uw woning
5. bij EPB-aangifte moet een specialist dat doen, niet wij
o waarde V50 = 12m³/hm²
o per m² verlies je dan 12m³ warmte
o luchtdichtheid moet echt goed zijn
Belang van een leidingspouw
Bouwen zonder leidingspouw Bouwen met leidingspouw
Basisventilatie voor woningen
Alles van de basisventilatie in woningen wordt volledig bepaald door de norm: NBN D50-001.
De Belgische norm vertelt ons dat:
- Voor residentiële gebouwen (woningen) moet het ventilatiesysteem ontworpen worden volgens
bijlage V van het energiebesluit van 19 november 2010 die verwijst naar een groot deel van de
Belgische norm. Deze is geldig voor nieuwbouw en ingrijpende energetische renovaties.
- De eisen vormen een onderdeel van de EPB regelgeving (EnergiePrestatie en Binnenklimaat) sinds
2006.
- Het besluit en de bijlagen downloaden via:
https://www.energiesparen.be/EPBpedia/regelgeving/energiebesluit heel interessante site
- https://bib.kuleuven.be/2bergen/architectuur-gent/collectie/databanken heel droog
- Hier kan je onder myNBNnormendatabank de nodige normen bekomen door je aan te melden
met studentennummer en persoonlijk wachtwoord.
Pagina 4 van 136
COMFORT
1E BACH ARCHITECTUUR
CAMPUS ST.-LUCAS GENT
K. Corthals, M. Blasco, M. Rychtáriková
2019 - 2020
Inhoudstafel
Les 1: Ventilatie pag. 01
Les 1: Ergonomie pag. 15
Les 3: Thermisch comfort pag. 19
Les 4: Akoestiek: basis pag. 43
Les 5: Akoestiek: verdieping pag. 62
Les 6: Akoestiek: uitbreiding pag. 79
Les 7: Visueel: basisbegrippen pag. 95
Les 8: Visueel: ontwerpaspecten pag. 124
Pagina 1 van 136
,Comfort 2019-2020 K. Corthals, M. Blasco, M. Rychtáriková
Les 1: Ventilatie
Waarom en hoe ventileren
WAAROM VENTILEREN
We ventileren om een gezonde binnen lucht te garanderen, onze lucht wordt vervuilt door:
1. Waterdamp
In onze woning ontstaat er veel waterdamp door onze aanwezigheid. We gaan die verwijderen
om condensatie en schimmelvorming te voorkomen op koudste binnen oppervlakten zoals enkele
beglazing, koudebruggen,…
We krijgen oppervlaktecondensatie wanneer de warme lucht, die veel waterdamp bevat , in
contact komt met een oppervlakte dat een lagere temperatuur heeft. De waterdamp zal op die
plaats gaan condenseren . (Mollier diagram)
Hoe gaan we hiermee om?
Woning: structureel (bouwdetail) Woning: thermisch (Mollier diagram)
o Geel isolatie o Blauw: buitentemperatuur
o Oranje snelbouwsteen o Oranje: binnentemperatuur
o Grijze dragende constructie o Isolatie is niet doorgetrokken in de knoop
o Bruin afwerking koudebrug
o Hierdoor kan er in de hoeken condensatie
optreden
Woningen steeds beter geïsoleerd steeds minder condensatie en koude bruggen
2. Geuren
In een woning worden er verschillende geuren geproduceerd door oa. personen (transpiratie,
parfum), kuisproducten, toilet, materialen (tapijten, schilderwerk, vinyl,…), kamerplanten, dieren,
koken, tabaksgeur (geur en irritatie van de luchtwegen), radongas (uit ondergrond). Deze moeten
we allemaal kunnen afvoeren.
Voorbeeld I: parfum
Parfum is aangenaam in een lichte concentratie. Stel dat iemand nabij een te sterk
geconcentreerde parfum aan heeft gebracht dan ervaart men dat als onaangenaam. Het doel van
ventilatie is dan om deze geur weg te ventileren.
3. Zuurstoftoevoer
- VOOR DE MENS
o We verbruiken zuurstof en blazen CO2 uit
o Zuurstof binnen brengen en vervuilde lucht afvoeren
o Ongezonde binnen lucht kan leiden tot
o Gezondheidsproblemen
CO-vergiftiging: open verbrandingstoestel die alle zuurstof opneemt waardoor je
er zelf geen meer krijgt
Irritatie neus, keel & ogen
Vermoeidheid, misselijkheid, astma & allergieën
Pagina 2 van 136
,Comfort 2019-2020 K. Corthals, M. Blasco, M. Rychtáriková
o Discomfort
Geurhinder
Tochtstromen
Condens op ramen etc
o Oppervlaktecondensatie & schimmel
- VOOR OPEN VERBRANDINGSTOESTELLEN
Ook open verwarmingstoestellen hebben O2 nodig, nemen onze zuurstof op dus is nadelig
voor ons aangezien deze de O2 opneemt die wij nodig hebben. Mbv. ventilatie kan je extra
O2 binnenbrengen zodat zowel het verwarmingstoestel als de personen genoeg O2 krijgen.
HOE VENTILEREN
Hoe gaan we NIET ventileren Hoe gaan we WEL ventileren
o Ramen openzetten 1. Luchtdicht bouwen
o Energieverlies: maar echt extreem Luchtlekken vermijden door goede
o Afkoeling van de ruimte uitvoering van de bouwdetails
o Tocht Waarom?
o Lawaai, regeninslag, inbraak… 1. Om warmte verliezen te voorkomen =
o Maar kan wel handig zijn voor energie besparen
Hoge bezetting of over verwarming 2. Gecontroleerd ventileren
Hoge geur- & vochtproductie 3. Positieve invloed op geluid van buitenaf
o Kieren en spleten 4. Geen wettelijk minimum opgelegd, wel
o Schrijnwerk, rolluikkasten, wordt een goede luchtdichtheid
stopcontacten… aangemoedigd door het verkrijgen van
o Afhankelijk van wind & temperatuur een betere dus lagere E-peil bij de EPB-
o Verstoren de bewuste ventilatie aangifte.
o Extra energieverlies Hoe?
o Dampkap: onze ventilatie is niet - Massiefbouw
voorzien op de werking hiervan.
Een dampkap is een intensieve
ventilatie in de keuken en wordt niet
aanzien als de basisventilatie in de
woning. Deze is namelijk alleen actief bij
het koken zelf. (opkomst van de
recirculatie dampkap: inwendige
filtering van de kooklucht om vervolgens
opnieuw in de ruimte te brengen). - Skeletbouw
Aanmoedigen van recirculatie o Moeilijker
dampkap! Op het moment dat je u o Details worden extra belangrijk
dampkap aanzet, veroorzaak je zelf u o Echt folies aanbrengen achter
kieren en spleten. Daarom raadt men isolatie om luchtdicht maken,
een recirculatiekap aan, dat opletten om goed te bevestigen
weggezogen lucht zuivert tot 95% en 2. Basis ventilatiesysteem
dan terug in de woning pompen - Regelbaar ventilatiesysteem
geen energieverlies - Het enige dat de overheid effectief eist
3. Aanvullende intensieve ventilatie
Dampkap, opengaande ruimte …
4. Ventilatie van speciale ruimten
Ventilatie van bv. garages etc.
Pagina 3 van 136
, Comfort 2019-2020 K. Corthals, M. Blasco, M. Rychtáriková
Luchtdicht testen mbv/ blowerdoortest:
1. luchtdichtheidsmeting: “blowerdoortest” of pressurisatieproef door een erkende
kwaliteitsorganisatie De woning wordt met een grote ventilator in de deuropening onder druk
gebracht (50Pa). De ventilator moet blijven draaien om de ontsnapte lucht via de lekken, aan te
vullen. Hoe meer lekken , hoe meer debiet de ventilator moet geven. Dit debiet is de maat voor
de luchtdichtheid van de woning. In de EPB-aangifte is de waarde bij ontstentenis een matige
oppervlakteluchtdichtheid : V50= 12m³/h.m²
2. Vuistregel : daling van 1m³/h.m² komt ongeveer overeen met daling van 1 Epeil-punt
3. Eis passiefhuis : V50= 0,6m³/h.m²
4. bepaald maat van de luchtdichtheid van uw woning
5. bij EPB-aangifte moet een specialist dat doen, niet wij
o waarde V50 = 12m³/hm²
o per m² verlies je dan 12m³ warmte
o luchtdichtheid moet echt goed zijn
Belang van een leidingspouw
Bouwen zonder leidingspouw Bouwen met leidingspouw
Basisventilatie voor woningen
Alles van de basisventilatie in woningen wordt volledig bepaald door de norm: NBN D50-001.
De Belgische norm vertelt ons dat:
- Voor residentiële gebouwen (woningen) moet het ventilatiesysteem ontworpen worden volgens
bijlage V van het energiebesluit van 19 november 2010 die verwijst naar een groot deel van de
Belgische norm. Deze is geldig voor nieuwbouw en ingrijpende energetische renovaties.
- De eisen vormen een onderdeel van de EPB regelgeving (EnergiePrestatie en Binnenklimaat) sinds
2006.
- Het besluit en de bijlagen downloaden via:
https://www.energiesparen.be/EPBpedia/regelgeving/energiebesluit heel interessante site
- https://bib.kuleuven.be/2bergen/architectuur-gent/collectie/databanken heel droog
- Hier kan je onder myNBNnormendatabank de nodige normen bekomen door je aan te melden
met studentennummer en persoonlijk wachtwoord.
Pagina 4 van 136
