Samenvatting Privaatrecht (geslaagd!)

Elena Dams


BBR – PRIVAATRECHT
DEEL 1 – SITUERING VAN HET PRIVAATRECHT
PUBLIEKRECHT VS PRIVAATRECHT

 Suma diviso = het onderscheid tussen het publiekrecht en het privaatrecht
 Wat is nu het verschil:

Publiekrecht Privaatrecht
Regelt het staatsgezag en beoogt het Regelt verhoudingen tussen burgers en
algemeen belang beoogt de private belangen
Regelt het handelen van de overheid: Het privaatrecht regelt:
- Werking van de overheid - Regels inzake huwelijk, erfrecht,
- Onderlinge verhouding afstamming, aansprakelijkheidsrecht
overheidsorganen - Contracten tussen particulieren
- Verhoudingen tussen onderling (koop huis of brood,
overheidsorganen en burgers aannemingscontract)
Uitzonderlijk regelen van verhouding tussen
burger en overheid, alleen als overheid geen
staatsgezag uitoefent (dus optreed als
privaat persoon) (overheid sluit
verzekeringscontract
 Gemengde rechtsdomeinen: zowel publiekrechtelijk als privaatrechtelijk component

PRIVAATRECHT

 Onderverdeling: vaak wordt burgerlijk recht (of civiel recht) als synoniem gebruikt voor
privaatrecht → ongenuanceerd
o Burgerlijk recht is één onderdeel van privaatrecht
 Privaatrecht kan opgedeeld worden in 2 grote delen:
o Materieel privaatrecht (inhoudelijke regels)
o Gerechtelijk privaatrecht (procesrecht)

MATERIEEL PRIVAATRECHT
 Onder te verdelen in 2 groepen
o Burgerlijk recht (= gemeen privaatrecht (basis van privaatrecht)
 Regelt onderlinge verhoudingen tussen private personen in het algemeen
 Van toepassing tenzij er bijzondere regime is (= gemeen recht)
 Gemeen recht < bijzonder recht
o Bijzonder privaatrecht (=speciale regels)
 = geheel van bijzondere regels die van het gemeen privaatrecht afwijken
en van toepassing zijn in bijzondere verhoudingen
 Ondernemingsrecht
 Van toepassing op bepaalde personen zoals ondernemers
 Ruim opgevat omvat het ondernemingsrecht ook:
o Verzekeringsrecht
o Vennootschapsrecht
o Intellectuele-eigendomsrecht
o Transport recht
1

, Elena Dams

 Sociaalrecht
 Arbeidsrecht → verhouding tussen werkgever en werknemer
o Vb.: mag werknemer ontslagen worden en in welke
omstandigheden (niet)?
 Socialezekerheidsrecht → regelt sociale uitkering en financiering
ervan (zeker bij financiering ook duidelijke publiekrechtelijke
componenten = gemengde rechtstak)
 Economisch recht
 Economische verhoudingen op de markt
 Ook publiekrechtelijke componenten= gemengde rechtstak

GERECHTELIJK PRIVAATRECHT
 Afdwinging van materiële rechten
 Procesrecht in burgerlijke zaken
o Duidelijke publiekrechtelijke componenten, nl. inzake van rechterlijke macht en
dus inrichting van openbare dienst

RECHTSBRONNEN VAN HET BURGERLIJK RECHT
DE WET – BURGERLIJK WETBOEK
 Voornaamste rechtsbron van wet is “Burgerlijk Wetboek”
o Oorspronkelijk BW kwam na Franse Revolutie (1831) tot stand onder impuls van
Napoleon
 Beoogde een uniforme codificatie van het Franse recht
 Vandaag nog steeds gedeeltelijk van kracht (oud BW – BW)
 Wel gewijzigd en aangevuld doorheen de jaren, sinds begin 19 e eeuw
 Meeste wijzigingen bij domeinen familierecht en familiaal vermogensrecht (meest
gebaseerd op maatschappij en maatschappelijke opvattingen)
o Groeiend idee van gelijkheid (vb. verhouding man en vrouw)
 Veel aanvullingen van BW door groeiende idee van bescherming in burgerlijk recht
o Door veel wijzigingen en aanvullingen was BW onherkenbaar en niet duidelijk
door vele regels die niet altijd op elkaar afgestemd waren → zorgde voor:
 Integrale hervorming door wetgever → nog niet afgerond, wel belangrijke
delen van burgerlijk recht al gemoderniseerd in (nieuw) Burgerlijk
Wetboek (BW)

DE WET – BIJZONDERE WETGEVING
 Burgerlijk recht ook in bijzondere wetten
 Laatste decennia steeds uitgebreider
 Veel regels maakte privaatrecht niet toegankelijk en overzichtelijk & deed soms
afbreuk aan de consistentie van de materie
 Bij hervorming BW → geprobeerd bijzondere wetgeving te kantelen in BW en weer alle
regels te centraliseren in één wet, namelijk het Burgerlijk wetboek
 Bijzondere wetgeving blijft bestaan voor specifieke rechtsverhoudingen te regelen
(zoals WER)

DECRETEN – REGIONALISERING VAN PRIVAATRECHT
 Delen van privaatrecht werden geregionaliseerd

2