Geneeskunde van het paard I
Inhoudsopgave
Piro-like aandoeningen bij het paard ........................................................................................2
Lever en nier.......................................................................................................................... 17
Bloedonderzoek paard........................................................................................................... 34
Recidiverende koliek.............................................................................................................. 56
Vermageren........................................................................................................................... 69
Cardiologie ........................................................................................................................... 72
Transcutane echografie van thorax en abdomen .................................................................. 97
Echo abdomen ................................................................................................................ 104
Maag............................................................................................................................ 110
Dunne darm .................................................................................................................... 110
Caecum ....................................................................................................................... 112
Colon........................................................................................................................... 113
Vet ............................................................................................................................... 115
Ribben ......................................................................................................................... 117
Orientatie..................................................................................................................... 117
Diarree bij het adulte paard .............................................................................................. 119
Ademhalingsproblemen bij het paard: een update ............................................................ 138
Endoscopie ..................................................................................................................... 153
Neurologie....................................................................................................................... 157
Neonatologie ................................................................................................................... 176
Bijzondere pathologie van het paard ................................................................................. 190
Epidemiologie voor paarden les 2 ......................................................................................... 220
Farmacotherapie ................................................................................................................. 225
1
,Piro-like aandoeningen bij het paard
- Piro-like??
o = aandoeningen die samen worden ondergebracht onder 1 naam omdat ze
overlappende symptomen hebben. Alles wat lijkt op piroplasmose! Nu veel meer
teken dan vroeger.
o Symptomen:
▪ Geisoleerde koortst van onbekende oorzaak
▪ Meestal ook lethargie, anorexie, anemie, soms depressie
o Oorzaken:
▪ Piroplasmose
▪ Borreliose
▪ Ehrlichiose
▪ Leptospirose
▪ Infectieuze anemie
- PIROPLASMOSE
o = horse tick fever
o 2 parasieten overgedragen door teken
▪ Theleria equi (vroeger babasia equi)
▪ Babesia caballi
o Komt voor waar teken zijn
o Endemisch in tropische gebieden
o Etiologie
▪ Beide: obligaat, intra-eryhtrocytaire organismen
▪ Veroorzaken anemie doordat ze RBC kapot maken
▪ T. equi
• Levenslang besmet → dragers. Ze vormen een reservoir voor
teken om de parasieten op te nemen en over te dragen
▪ B. caballi
• Kan zelf gecleard worden
▪ Asymptomatische dragers mogelijk → reservoir waar teken parasieten
kunnen opnemen en terug doorgeven
▪ Transmissie ook via gecontamineerd bloed via naalden, tandraspen,
bloedtransfusie
▪ 3 soorten van teken overdracht
• Intrastadiaal
o Teek neemt stadium op en geeft dat stadium door
• Transstadiaal
o Teek neemt stadium op → parasiet ontwikkelt verder in de
teek → teek geeft volgend stadium door
• Transovarieel
o Parasiet wordt doorgegeven aan de nakomelingen van de
teek
o Levenscyclus:
▪ B. caballi
2
, • Een geinfecteerde teek voedt zich bij een niet besmet paard → er
zijn dan sporozoiden die in het bloed van het paard gebracht
worden. Deze kunnen dan binnendringen in de RBC van het
paard. Worden dan merozoieten, barsten de RBC open en worden
terug opgenomen door de volgende teek. In de teek gaan ze
vermeerderenen vormen gameten. Deze gaan dan terug
sporozoieten vormen en terug doorgeven aan een nieuw paard.
▪ T.equi
• Sporozoieten worden ingebracht door een besmette teek bij een
paard. Deze gaan eerst in de PMN cellen van het paard zitten en
daar vermeerderen (verschil babesia!). gaan daar uitbreken en
dan in 2de instantie de RBC infecteren. De merozoieten komen vrij
door RBC open te barsten en worden terug opgenomen door
teken in vormen van gamonten. In de teek weer sporozoieten en
dan weer doorgegeven aan het volgende paard
o De ziekte is in onze
gebieden endemisch: ze
blijft voorkomen in een
bepaald gebied zonder
dat patienten de ziekte
ergens hebben
opgenomen. Ze kunnen
hier dus steeds zelf
besmet worden. Verschil
met epidemie: gaat
uitsterven in een bepaald
gebied en komt
oorspronkelijk uit een
ander gebied
o Pathogenese
3
, ▪ parasiet in RBC → RBC ruptureren →
intravasculaire hemolyse Hemolyse vaststellen: bloed laten
▪ Geinfecteerde RBC worden uit de circulatie bezinken en supernatans blijft
gehaald door de milt → extravasculaire gekleurd bij hemolyse.
hemolyse Thrombocyten bepalen moet met
• Hemolytische anemie goed bloed want die blijven overal
▪ Immuungemedieerde destructie van aan plakken → valse
bloedplaatjes thrombocytopenie. Niet gelijk
▪ Milt sequestratie (=pooling in de milt = panikeren.
bloedplaatjes worden opgestapeld in de milt)
▪ Overmatige consumptie van bloedplaatjes
• Thrombocytopenie
▪ Hemolytische anemie + trombocytopenie kan een primair probleem zijn
of verhoogd verlies (bloeding) → te weinig aangemaakt, kapot of
verhoogd gebruik
o Klinische symptomen
▪ Actieve infectie
• Koorts, lethargie, oedeem
• Petechien op de mucosa en/of derde ooglid (tgv
thrombocytopenie)
Heel ziek dier: Niet volledig • Bleke mucosae, pigmenturie (donkere urine door Hb), zwakte
onderzoeken want dat kan nog (door daling O2 transport) → allemaal tgv anemie
meer paniek veroorzaken en kan • Tachycardie en/of tachypnee → door te weinig O2, hiermee kun
het paard terplekke dood neer je inschatten hoe erg de anemie is
vallen ! • Soms ook systemische symptomen → multiple organ failure
o Nierfalen
o Leverfalen
o DIC
• Bloedonderzoek:
o Anemie
o Thrombocytopenie
o Stollingstijden kunnen verlengd zijn
o Soms stijging leverwaarden
▪ Chronische infectie
o = ander symptomen beeld → wegkwijnen
• Koortspieken, acute anemie en hemolyse zijn weg → moeilijker
om de diagnose te stellen
• Anorexie
• Poor preformance
• Vermageren...
▪ Assymptomatische dragers
• Geen klinische symptomen
• Grootste risico voor overbrengen zieke
• Soms herval na:
o Stress
o Cortico’s
o Idiopatisch
4
Inhoudsopgave
Piro-like aandoeningen bij het paard ........................................................................................2
Lever en nier.......................................................................................................................... 17
Bloedonderzoek paard........................................................................................................... 34
Recidiverende koliek.............................................................................................................. 56
Vermageren........................................................................................................................... 69
Cardiologie ........................................................................................................................... 72
Transcutane echografie van thorax en abdomen .................................................................. 97
Echo abdomen ................................................................................................................ 104
Maag............................................................................................................................ 110
Dunne darm .................................................................................................................... 110
Caecum ....................................................................................................................... 112
Colon........................................................................................................................... 113
Vet ............................................................................................................................... 115
Ribben ......................................................................................................................... 117
Orientatie..................................................................................................................... 117
Diarree bij het adulte paard .............................................................................................. 119
Ademhalingsproblemen bij het paard: een update ............................................................ 138
Endoscopie ..................................................................................................................... 153
Neurologie....................................................................................................................... 157
Neonatologie ................................................................................................................... 176
Bijzondere pathologie van het paard ................................................................................. 190
Epidemiologie voor paarden les 2 ......................................................................................... 220
Farmacotherapie ................................................................................................................. 225
1
,Piro-like aandoeningen bij het paard
- Piro-like??
o = aandoeningen die samen worden ondergebracht onder 1 naam omdat ze
overlappende symptomen hebben. Alles wat lijkt op piroplasmose! Nu veel meer
teken dan vroeger.
o Symptomen:
▪ Geisoleerde koortst van onbekende oorzaak
▪ Meestal ook lethargie, anorexie, anemie, soms depressie
o Oorzaken:
▪ Piroplasmose
▪ Borreliose
▪ Ehrlichiose
▪ Leptospirose
▪ Infectieuze anemie
- PIROPLASMOSE
o = horse tick fever
o 2 parasieten overgedragen door teken
▪ Theleria equi (vroeger babasia equi)
▪ Babesia caballi
o Komt voor waar teken zijn
o Endemisch in tropische gebieden
o Etiologie
▪ Beide: obligaat, intra-eryhtrocytaire organismen
▪ Veroorzaken anemie doordat ze RBC kapot maken
▪ T. equi
• Levenslang besmet → dragers. Ze vormen een reservoir voor
teken om de parasieten op te nemen en over te dragen
▪ B. caballi
• Kan zelf gecleard worden
▪ Asymptomatische dragers mogelijk → reservoir waar teken parasieten
kunnen opnemen en terug doorgeven
▪ Transmissie ook via gecontamineerd bloed via naalden, tandraspen,
bloedtransfusie
▪ 3 soorten van teken overdracht
• Intrastadiaal
o Teek neemt stadium op en geeft dat stadium door
• Transstadiaal
o Teek neemt stadium op → parasiet ontwikkelt verder in de
teek → teek geeft volgend stadium door
• Transovarieel
o Parasiet wordt doorgegeven aan de nakomelingen van de
teek
o Levenscyclus:
▪ B. caballi
2
, • Een geinfecteerde teek voedt zich bij een niet besmet paard → er
zijn dan sporozoiden die in het bloed van het paard gebracht
worden. Deze kunnen dan binnendringen in de RBC van het
paard. Worden dan merozoieten, barsten de RBC open en worden
terug opgenomen door de volgende teek. In de teek gaan ze
vermeerderenen vormen gameten. Deze gaan dan terug
sporozoieten vormen en terug doorgeven aan een nieuw paard.
▪ T.equi
• Sporozoieten worden ingebracht door een besmette teek bij een
paard. Deze gaan eerst in de PMN cellen van het paard zitten en
daar vermeerderen (verschil babesia!). gaan daar uitbreken en
dan in 2de instantie de RBC infecteren. De merozoieten komen vrij
door RBC open te barsten en worden terug opgenomen door
teken in vormen van gamonten. In de teek weer sporozoieten en
dan weer doorgegeven aan het volgende paard
o De ziekte is in onze
gebieden endemisch: ze
blijft voorkomen in een
bepaald gebied zonder
dat patienten de ziekte
ergens hebben
opgenomen. Ze kunnen
hier dus steeds zelf
besmet worden. Verschil
met epidemie: gaat
uitsterven in een bepaald
gebied en komt
oorspronkelijk uit een
ander gebied
o Pathogenese
3
, ▪ parasiet in RBC → RBC ruptureren →
intravasculaire hemolyse Hemolyse vaststellen: bloed laten
▪ Geinfecteerde RBC worden uit de circulatie bezinken en supernatans blijft
gehaald door de milt → extravasculaire gekleurd bij hemolyse.
hemolyse Thrombocyten bepalen moet met
• Hemolytische anemie goed bloed want die blijven overal
▪ Immuungemedieerde destructie van aan plakken → valse
bloedplaatjes thrombocytopenie. Niet gelijk
▪ Milt sequestratie (=pooling in de milt = panikeren.
bloedplaatjes worden opgestapeld in de milt)
▪ Overmatige consumptie van bloedplaatjes
• Thrombocytopenie
▪ Hemolytische anemie + trombocytopenie kan een primair probleem zijn
of verhoogd verlies (bloeding) → te weinig aangemaakt, kapot of
verhoogd gebruik
o Klinische symptomen
▪ Actieve infectie
• Koorts, lethargie, oedeem
• Petechien op de mucosa en/of derde ooglid (tgv
thrombocytopenie)
Heel ziek dier: Niet volledig • Bleke mucosae, pigmenturie (donkere urine door Hb), zwakte
onderzoeken want dat kan nog (door daling O2 transport) → allemaal tgv anemie
meer paniek veroorzaken en kan • Tachycardie en/of tachypnee → door te weinig O2, hiermee kun
het paard terplekke dood neer je inschatten hoe erg de anemie is
vallen ! • Soms ook systemische symptomen → multiple organ failure
o Nierfalen
o Leverfalen
o DIC
• Bloedonderzoek:
o Anemie
o Thrombocytopenie
o Stollingstijden kunnen verlengd zijn
o Soms stijging leverwaarden
▪ Chronische infectie
o = ander symptomen beeld → wegkwijnen
• Koortspieken, acute anemie en hemolyse zijn weg → moeilijker
om de diagnose te stellen
• Anorexie
• Poor preformance
• Vermageren...
▪ Assymptomatische dragers
• Geen klinische symptomen
• Grootste risico voor overbrengen zieke
• Soms herval na:
o Stress
o Cortico’s
o Idiopatisch
4
