2024-2025
GEZONDHEIDSRECHT
TIM OPGENHAFFEN
,DEEL I : ORGANISATIE VAN DE ZORG
1) INLEIDENDE MODULE : DE ORGANISATIE VAN DE
GEZONDHEIDSZORG IN EEN NOTENDOP
Van gezondheid naar gezondheidsrecht
Gezondheid is een ruim begrip
Veelgebruikte definitie “gezondheid” is die van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
- “gezondheid” = ruim – en gaat wellicht over veel meer dan je eerste associaties ; gaat
over meer dan ziekte, over meer dan ziekenhuizen
o Gezondheid is in deze definitie gekoppeld aan welzijn → “state of well-being”
▪ Deze definitie van gezondheid is te ruim om het gezondheidsrecht mee
op te bouwen
Gezondheidsrecht
Rechtsdomein zonder duidelijke afbakening
- “Medisch recht”?
Over de rechtstakken heen → gezondheidsrecht beperkt zich niet tot 1 rechtstak
- Publiekrecht
- Privaatrecht
- Strafrecht
Eigen regelgeving aangevuld met gemeen recht
1
, - Binnen het gezondheidsrecht heel wat eigen wetgevingen
o Vb. Wet Patiëntenrechten : regelt de verhouding beroepsbeoefenaren in de
gezondheidszorg – patiënten
o Vb. Wet uitoefening gezondheidszorgberoepen : hierin bepaalt de OH aan welke
kwalificaties een persoon moet voldoen om een gezondheidszorgberoep te
kunnen uitoefenen
o …
▪ Er is dus een hele reeks eigen regelgeving, maar deze is niet volledig
dekkend
• Soms zal je voor antwoorden op vragen dus niet terecht moeten
in de eigen regelgeving → je zal in het gemeen recht moeten
kijken
o Vb. wanneer het gaat over publiek-private
samenwerkingen dan zal je de overstap moeten maken
naar het publiekrecht
o Vb. aansprakelijkheid – er zijn eigen regels over het
aansprakelijkheid bij het gezondheidsrecht, maar je zal
deze moeten aanvullen met het gemeen
aansprakelijkheidsrecht
o Vb. er zijn specifieke strafbepalingen in het
gezondheidsrecht, maar heel vaak zijn ook
gemeenrechtelijke strafbepalingen van toepassing
▪ Vb. art. 458 Sw. – bevat de regel over het
beroepsgeheim
▪ Vb. een arts die zonder toepassing een medische
handeling uitvoert kan zich schuldig maken aan
slagen en verwondingen (dus een
gemeenrechtelijk misdrijf)
Gezondheidsrecht vs. welzijnsrecht
Welzijnsrecht naast gezondheidsrecht
- Op sommige universiteiten/hogescholen 2 afzonderlijke vakken
- Op Wikipedia
- Prof geeft op andere unief het vak “Welzijnsrecht” : daarin ziet hij hoe
welzijnsvoorzieningen (vb. voorzieningen voor personen met een handicap, de
ouderenzorg, de kinderopvang, …) geregeld zijn
o Is heel gelijklopend met het gezondheidsrecht – maar dan in een ander domein
→ welzijnsvoorzieningen vs. gezondheidsvoorzieningen
Wat is het verschil?
- In de literatuur lees je verschillende verschillen – deze zijn niet allemaal even
geloofwaardig :
2
, Gezondheidsrecht Welzijnsrecht
Deel van het publiek recht? Deel van het sociaal recht?
- Gezondheidsrecht is NIET louter publiek (Sociaal recht bestaat uit : arbeidsrecht – SZR –
recht welzijnsrecht)
o Kent ook publiek-, privaat- en - Welzijnsrecht wordt wel binnen het sociaal
strafrechtelijke aspecten recht gekaderd
o Maar het is NIET louter sociaal
recht
▪ Kent ook publiek-, privaat-
en strafrechtelijke aspecten
Vb. ook binnen het welzijnsrecht kan zich de vraag
stellen naar het beroepsgeheim (strafrecht) of kan
het gaan over de rechtsverhouding tss een
voorziening en een cliënt (privaatrecht)
→Dus deze opdeling is niet per se een onderscheid tussen de 2
Curatief? Preventief?
→Ook dit onderscheid is niet 100% waar
- Gezondheidsrecht kan ook ingaan op preventieve aspecten van de gezondheid
Federaal? Gemeenschappen?
- Gezondheidsrecht overwegend federale - Welzijnsrecht overwegend
materie gemeenschapsmaterie
Het was lange tijd zo (na de eerste staatshervormingen) dat alles wat het medische betrof federaal
gebleven was (o.a. ziekenhuizen, artsen, erkenningen, …)
Terwijl alles wat welzijnsbeleid is (vb. voorzieningen voor personen met een handicap, woonzorgcentra,
kinderopvang, jeugdzorg, …) gemeenschapsmaterie was
- Lange tijd kon je dit onderscheid dus maken
o Maar vandaag is het zo dat binnen het gezondheidsrecht of binnen het medische de
gemeenschappen heel wat bevoegdheden hebben (zeker sinds de 6de Staatshervorming)
Art. 5, I BWHI Art. 5, II BWHI
“Gezondheidsbeleid” “Bijstand aan personen”
Dan schiet er dus maar 1 determinerende factor om het onderscheid te maken over → de Bijzondere Wet
tot Hervorming der Instellingen
- Maakt onderscheid tussen “gezondheidsbeleid” en “bijstand aan personen”
o Wat wij vandaag gezondheidsrecht noemen valt veelal samen met wat in dat eerste deel
van art. 5 staat
▪ Vb. organisatie ziekenhuizen, organisatie gezondheidszorgberoepen, …
o Terwijl wat wij welzijnsrecht noemen veelal samenvalt met dat tweede deel van art. 5
▪ Vb. armoedebestrijding, jeugdhulp, ouderenzorg, …
Je kan het onderscheid dus op een heel eenduidige, maar banale wijze maken op basis van dit artikel
- Banaal en soms onlogisch – zekere verwevenheid
o Vb. geestelijke gezondheidszorg valt onder gezondheidsbeleid – maar er zijn heel wat
welzijnsactoren die onder “bijstand aan personen” vallen die aan geestelijke
gezondheidszorg doen
o Vb. woonzorgcentra behoren tot de ouderenzorg en dit is een deel van de “bijstand aan
personen” en is dus gemeenschapsmaterie – maar de medische zorg die daar verleent
wordt hoort toe aan het gezondheidsbeleid
3
GEZONDHEIDSRECHT
TIM OPGENHAFFEN
,DEEL I : ORGANISATIE VAN DE ZORG
1) INLEIDENDE MODULE : DE ORGANISATIE VAN DE
GEZONDHEIDSZORG IN EEN NOTENDOP
Van gezondheid naar gezondheidsrecht
Gezondheid is een ruim begrip
Veelgebruikte definitie “gezondheid” is die van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO)
- “gezondheid” = ruim – en gaat wellicht over veel meer dan je eerste associaties ; gaat
over meer dan ziekte, over meer dan ziekenhuizen
o Gezondheid is in deze definitie gekoppeld aan welzijn → “state of well-being”
▪ Deze definitie van gezondheid is te ruim om het gezondheidsrecht mee
op te bouwen
Gezondheidsrecht
Rechtsdomein zonder duidelijke afbakening
- “Medisch recht”?
Over de rechtstakken heen → gezondheidsrecht beperkt zich niet tot 1 rechtstak
- Publiekrecht
- Privaatrecht
- Strafrecht
Eigen regelgeving aangevuld met gemeen recht
1
, - Binnen het gezondheidsrecht heel wat eigen wetgevingen
o Vb. Wet Patiëntenrechten : regelt de verhouding beroepsbeoefenaren in de
gezondheidszorg – patiënten
o Vb. Wet uitoefening gezondheidszorgberoepen : hierin bepaalt de OH aan welke
kwalificaties een persoon moet voldoen om een gezondheidszorgberoep te
kunnen uitoefenen
o …
▪ Er is dus een hele reeks eigen regelgeving, maar deze is niet volledig
dekkend
• Soms zal je voor antwoorden op vragen dus niet terecht moeten
in de eigen regelgeving → je zal in het gemeen recht moeten
kijken
o Vb. wanneer het gaat over publiek-private
samenwerkingen dan zal je de overstap moeten maken
naar het publiekrecht
o Vb. aansprakelijkheid – er zijn eigen regels over het
aansprakelijkheid bij het gezondheidsrecht, maar je zal
deze moeten aanvullen met het gemeen
aansprakelijkheidsrecht
o Vb. er zijn specifieke strafbepalingen in het
gezondheidsrecht, maar heel vaak zijn ook
gemeenrechtelijke strafbepalingen van toepassing
▪ Vb. art. 458 Sw. – bevat de regel over het
beroepsgeheim
▪ Vb. een arts die zonder toepassing een medische
handeling uitvoert kan zich schuldig maken aan
slagen en verwondingen (dus een
gemeenrechtelijk misdrijf)
Gezondheidsrecht vs. welzijnsrecht
Welzijnsrecht naast gezondheidsrecht
- Op sommige universiteiten/hogescholen 2 afzonderlijke vakken
- Op Wikipedia
- Prof geeft op andere unief het vak “Welzijnsrecht” : daarin ziet hij hoe
welzijnsvoorzieningen (vb. voorzieningen voor personen met een handicap, de
ouderenzorg, de kinderopvang, …) geregeld zijn
o Is heel gelijklopend met het gezondheidsrecht – maar dan in een ander domein
→ welzijnsvoorzieningen vs. gezondheidsvoorzieningen
Wat is het verschil?
- In de literatuur lees je verschillende verschillen – deze zijn niet allemaal even
geloofwaardig :
2
, Gezondheidsrecht Welzijnsrecht
Deel van het publiek recht? Deel van het sociaal recht?
- Gezondheidsrecht is NIET louter publiek (Sociaal recht bestaat uit : arbeidsrecht – SZR –
recht welzijnsrecht)
o Kent ook publiek-, privaat- en - Welzijnsrecht wordt wel binnen het sociaal
strafrechtelijke aspecten recht gekaderd
o Maar het is NIET louter sociaal
recht
▪ Kent ook publiek-, privaat-
en strafrechtelijke aspecten
Vb. ook binnen het welzijnsrecht kan zich de vraag
stellen naar het beroepsgeheim (strafrecht) of kan
het gaan over de rechtsverhouding tss een
voorziening en een cliënt (privaatrecht)
→Dus deze opdeling is niet per se een onderscheid tussen de 2
Curatief? Preventief?
→Ook dit onderscheid is niet 100% waar
- Gezondheidsrecht kan ook ingaan op preventieve aspecten van de gezondheid
Federaal? Gemeenschappen?
- Gezondheidsrecht overwegend federale - Welzijnsrecht overwegend
materie gemeenschapsmaterie
Het was lange tijd zo (na de eerste staatshervormingen) dat alles wat het medische betrof federaal
gebleven was (o.a. ziekenhuizen, artsen, erkenningen, …)
Terwijl alles wat welzijnsbeleid is (vb. voorzieningen voor personen met een handicap, woonzorgcentra,
kinderopvang, jeugdzorg, …) gemeenschapsmaterie was
- Lange tijd kon je dit onderscheid dus maken
o Maar vandaag is het zo dat binnen het gezondheidsrecht of binnen het medische de
gemeenschappen heel wat bevoegdheden hebben (zeker sinds de 6de Staatshervorming)
Art. 5, I BWHI Art. 5, II BWHI
“Gezondheidsbeleid” “Bijstand aan personen”
Dan schiet er dus maar 1 determinerende factor om het onderscheid te maken over → de Bijzondere Wet
tot Hervorming der Instellingen
- Maakt onderscheid tussen “gezondheidsbeleid” en “bijstand aan personen”
o Wat wij vandaag gezondheidsrecht noemen valt veelal samen met wat in dat eerste deel
van art. 5 staat
▪ Vb. organisatie ziekenhuizen, organisatie gezondheidszorgberoepen, …
o Terwijl wat wij welzijnsrecht noemen veelal samenvalt met dat tweede deel van art. 5
▪ Vb. armoedebestrijding, jeugdhulp, ouderenzorg, …
Je kan het onderscheid dus op een heel eenduidige, maar banale wijze maken op basis van dit artikel
- Banaal en soms onlogisch – zekere verwevenheid
o Vb. geestelijke gezondheidszorg valt onder gezondheidsbeleid – maar er zijn heel wat
welzijnsactoren die onder “bijstand aan personen” vallen die aan geestelijke
gezondheidszorg doen
o Vb. woonzorgcentra behoren tot de ouderenzorg en dit is een deel van de “bijstand aan
personen” en is dus gemeenschapsmaterie – maar de medische zorg die daar verleent
wordt hoort toe aan het gezondheidsbeleid
3
