LES 2: SOCIALE KLASSE EN ONGELIJKHEID
NA DEZE LES KEN JE:
DE VERS CHILLENDE M ANIERE N OM S OCIALE KLAS SE TE CON CEPTUALI SEREN O P THE ORETI SC H
NIVEAU
Op basis van levensstijl
Op basis van toegang tot economische- en machtsmiddelen
Op basis van politieke macht en de kracht om aan te zetten tot verandering
DE VERSC HILLE NDE MANI EREN O M SOCI ALE KL ASSE C ONCRE ET TE METE N , MET TEL KE NS HUN
VOOR - EN NAD ELEN
I
N Op basis van het genoten onderwijs
D Supermakkelijk te bevragen + overheid heeft deze gegevens ter
I beschikking
C Niet allesomvattend: iemand kan na het behalen van een diploma iets
A totaal anders gaan doen
T
O Op basis van inkomen en kapitaal
R Veelzeggend (omvat toegang tot allerlei zaken: politiek, juridische bijstand,
E onderwijs,…) Sociale giften: kindergel
N Moeilijk te bevragen (groot taboe + mensen hebben vaak geen overzicht)
Lonen
België heeft geen vermogenskadaster
Inkomen uit kapitaal (Bv.
Via belastingdienst niet betrouwbaar door belastingfraude Uitgaven (schulden, leninge
boodschappen)
Op basis van type beroep
Veelzeggend (omvat: inkomen; macht; prestige; werkzekerheid, …)
Wat met werklozen?
Weerspiegelt niet zuiver socio-economische ongelijkheid, maar ook gender
en etnische ongelijkheid
Beroepsfunctie geeft de voorwaarden niet weer (bijvoorbeeld loodgieter
kan zowel in dienst zijn van een klein bedrijf, zelfstandig, als in een
massabedrijf bv. gamma heel verschillend van loon en prestige)
↓
D - Inkomensclassificaties: Het categoriseren van individuen of huishoudens o.b.v.
A hun inkomensniveau. Vaak worden verschillende inkomensgrenzen vastgesteld
T om mensen in verschillende klassen of groepen te verdelen, zoals lage-, midden-
A en hogere inkomensgroepen.
B
R - Prestigeschalen: worden gebruikt om de relatieve sociale status van
O verschillende beroepen of sociale groepen te meten. Deze schalen zijn gebaseerd
N op de percepties van mensen over de maatschappelijke waarde of status van
N bepaalde beroepen of groepen. Ze kunnen worden gebruikt om de sociale
E stratificatie te analyseren en te begrijpen hoe bepaalde groepen worden
N gewaardeerd in vergelijking met anderen.
- Sociaaleconomische statusschalen (SES): Sociaaleconomische statusschalen
combineren verschillende indicatoren zoals inkomen, opleidingsniveau en beroep
om een alomvattend beeld te geven van iemands positie in de sociale hiërarchie.
- Theoretische klassenschema's: Dit verwijst naar theoretische modellen of
schema's die worden gebruikt om sociale klassen te conceptualiseren en te
analyseren. Deze schema's kunnen verschillende dimensies van sociale klasse
omvatten, zoals economische middelen, beroepsmatige status, opleidingsniveau
en cultureel kapitaal. Theoretische klassenschema's helpen onderzoekers om de
onderliggende structuren van sociale ongelijkheid te begrijpen en om verbanden
te leggen tussen verschillende aspecten van sociaaleconomische status.
,H ET VERS CHIL TUSSE N GRADUEL E EN RELATI ONELE SC HALE N , SA MEN ME T HUN BRED ERE
THE ORETI SC HE PAR ADIG MA ’ S
Graduele Komt voort uit het positivisme en • Post-) Positivistisch logica • Inkomensgroepen of -
schalen de Orthodox ‘consensus’ na de - Idee dat kennis kan klassen
WOII. worden verkregen door
middel van observatie en • Beroepsprestige
- Verschillen zijn nodig om mensen empirisch bewijs + stelt schalen
te motiveren dat de wereld objectief en
- Bv. motivatie om goed te meetbaar is
• Sociaaleconomische
studeren is om een goede status schalen
job te kunnen krijgen • Paradigma van
- Bv. Motivatie om hard te functionalisme
• Onderwijsniveau
werken is een mogelijke - Elk onderdeel van de
promotie samenleving een
specifieke functie heeft
Verschillen worden dus die bijdraagt aan het
gezien als functioneel voortbestaan en de
stabiliteit van het geheel
het begrijpen van de
- Ladder die je kan opklimmen
samenleving door te
kijken naar hoe sociale
- Benadering waarbij sociale instituties en structuren
klassen worden gezien als een functioneren om stabiliteit
gradueel spectrum en sociale orde te
handhaven
- Individuen of groepen worden
langs een bepaalde dimensie • Graduele (prestige)
geplaatst op basis van hun schalen
positie in de samenleving. - Benadering waarbij
(bv. op basis van inkomen) sociale status wordt
gezien als een continuüm
- Nadruk op de nuances binnen of gradueel spectrum
sociale klassen
• Liberale industrialisatie of
- Erkent dat sociale posities niet modernisatie thesis
duidelijk afgebakend zijn, maar - Stelt dat industrialisatie
eerder in gradaties voorkomen. en modernisatie leiden tot
economische groei,
sociale vooruitgang en
democratisering
Al deze theorieën stellen dat
je objectief de verschillen
tussen individuen en
groepen kan meten
Relationele - Verschillen zijn enkel een oorzaak • Post-)Positivistisch logica • Neo-Weberiaans
klassen- voor uitsluiting en verderf - Zie hierboven klassenschema van
schema’s Iemand kan enkel meer Goldthorpe
verdienen omdat hij een • Paradigma van conflict
ander uitbuit, niet omdat - Stelt dat sociale orde • Neo-Marxistisch
hij daar zelf hard voor voortkomt uit de strijd om klassenschema van
werkt middelen en macht Wright
- Volgens dit perspectief
- Ladder met ontbrekende zijn sociale problemen het
spaken, je kan niet zo hoog gevolg van structurele
klimmen als je zou willen ongelijkheid en sociale
onrechtvaardigheid.
- Benadrukken de
interrelationele aspecten van • Relationele
sociale klassen. klassenschema’s
- Focussen op de manier
- Focus op de manier waarop waarop individuen of
individuen of groepen zich tot groepen zich tot elkaar
elkaar verhouden binnen het verhouden binnen het
bredere sociale systeem. bredere sociale systeem
- Kan betrekking hebben op de
sociale interacties, Bij deze theorieën stelt men
, machtsverhoudingen en dat de bias van de
uitwisselingen tussen onderzoeker de resultaten
verschillende klassen of groepen. altijd deels subjectief maakt
- Helpen om de onderlinge
afhankelijkheden en conflicten
tussen sociale klassen te
begrijpen alsook de manieren
waarop sociale klassen
structureel met elkaar zijn
verbonden.
DE VERS CHILLENDE M ANIERE N OM S OCIALE O NGELIJ KHEID TE ME TEN
Lorenz curve
De Lorenz-curve is een kromme die de werkelijke verdeling van inkomens of rijkdom
weergeeft.
Hoe verder de Lorenz-curve van de 45-gradenlijn afwijkt, hoe groter de ongelijkheid.
In essentie biedt de Lorenz-curve een visuele representatie van inkomens- of
vermogensongelijkheid,
Gini-coëfficiënt
Het varieert tussen 0 en 1
0 = perfecte gelijkheid (iedereen heeft hetzelfde inkomen of vermogen)
1 = perfecte ongelijkheid (één persoon heeft al het inkomen of vermogen, anderen hebben
niets).
Grafiek die de verdeling van inkomens of rijkdom
weergeeft
De horizontale as = de bevolking gerangschikt van
armste tot rijkste
De verticale as = het cumulatieve percentage van het
totale inkomen of vermogen
De 45-gradenlijn = perfecte gelijkheid
De Gini-coëfficiënt kan berekend door het gebied
tussen de Lorenz-curve en de 45-gradenlijn (=A) te
vergelijken met het totale gebied onder de 45-
gradenlijn (= A+B).
G = A/ A+B
Robin hood index
Meet de mate waarin inkomen of rijkdom moet worden herverdeeld om perfecte
gelijkheid te bereiken.
Kijken naar de afstand tussen de 45°-lijn en de Lorenz curve, waar deze het groots
is. Deze afstand wordt geprojecteerd op de verticale as. = wat zou moeten
herverdeeld worden van rijk naar arm om perfecte gelijkheid te hebben
Een lage Robin Hood-index suggereert dat er weinig herverdeling nodig is om
perfecte gelijkheid te bereiken // Een hoge index aangeeft dat er een aanzienlijke
herverdeling nodig is.
Theil index
Wordt gebruikt in economische analyses
Meet de mate van ongelijkheid binnen een bepaalde populatie op basis van de
verdeling van een bepaalde variabele, zoals inkomen of vermogen.
Gaat van 0 (complete gelijkheid) tot ∞ (complete ongelijkheid)
Gebaseerd op een vrij moeilijke formule met meerdere versies
, De Theil-index wordt berekend door de totale ongelijkheid in de populatie te
decomponeren in twee componenten:
De ongelijkheid tussen groepen (tussen-ongelijkheid)
De ongelijkheid binnen groepen (binnen-ongelijkheid).
NA DEZE LES KEN JE:
DE VERS CHILLENDE M ANIERE N OM S OCIALE KLAS SE TE CON CEPTUALI SEREN O P THE ORETI SC H
NIVEAU
Op basis van levensstijl
Op basis van toegang tot economische- en machtsmiddelen
Op basis van politieke macht en de kracht om aan te zetten tot verandering
DE VERSC HILLE NDE MANI EREN O M SOCI ALE KL ASSE C ONCRE ET TE METE N , MET TEL KE NS HUN
VOOR - EN NAD ELEN
I
N Op basis van het genoten onderwijs
D Supermakkelijk te bevragen + overheid heeft deze gegevens ter
I beschikking
C Niet allesomvattend: iemand kan na het behalen van een diploma iets
A totaal anders gaan doen
T
O Op basis van inkomen en kapitaal
R Veelzeggend (omvat toegang tot allerlei zaken: politiek, juridische bijstand,
E onderwijs,…) Sociale giften: kindergel
N Moeilijk te bevragen (groot taboe + mensen hebben vaak geen overzicht)
Lonen
België heeft geen vermogenskadaster
Inkomen uit kapitaal (Bv.
Via belastingdienst niet betrouwbaar door belastingfraude Uitgaven (schulden, leninge
boodschappen)
Op basis van type beroep
Veelzeggend (omvat: inkomen; macht; prestige; werkzekerheid, …)
Wat met werklozen?
Weerspiegelt niet zuiver socio-economische ongelijkheid, maar ook gender
en etnische ongelijkheid
Beroepsfunctie geeft de voorwaarden niet weer (bijvoorbeeld loodgieter
kan zowel in dienst zijn van een klein bedrijf, zelfstandig, als in een
massabedrijf bv. gamma heel verschillend van loon en prestige)
↓
D - Inkomensclassificaties: Het categoriseren van individuen of huishoudens o.b.v.
A hun inkomensniveau. Vaak worden verschillende inkomensgrenzen vastgesteld
T om mensen in verschillende klassen of groepen te verdelen, zoals lage-, midden-
A en hogere inkomensgroepen.
B
R - Prestigeschalen: worden gebruikt om de relatieve sociale status van
O verschillende beroepen of sociale groepen te meten. Deze schalen zijn gebaseerd
N op de percepties van mensen over de maatschappelijke waarde of status van
N bepaalde beroepen of groepen. Ze kunnen worden gebruikt om de sociale
E stratificatie te analyseren en te begrijpen hoe bepaalde groepen worden
N gewaardeerd in vergelijking met anderen.
- Sociaaleconomische statusschalen (SES): Sociaaleconomische statusschalen
combineren verschillende indicatoren zoals inkomen, opleidingsniveau en beroep
om een alomvattend beeld te geven van iemands positie in de sociale hiërarchie.
- Theoretische klassenschema's: Dit verwijst naar theoretische modellen of
schema's die worden gebruikt om sociale klassen te conceptualiseren en te
analyseren. Deze schema's kunnen verschillende dimensies van sociale klasse
omvatten, zoals economische middelen, beroepsmatige status, opleidingsniveau
en cultureel kapitaal. Theoretische klassenschema's helpen onderzoekers om de
onderliggende structuren van sociale ongelijkheid te begrijpen en om verbanden
te leggen tussen verschillende aspecten van sociaaleconomische status.
,H ET VERS CHIL TUSSE N GRADUEL E EN RELATI ONELE SC HALE N , SA MEN ME T HUN BRED ERE
THE ORETI SC HE PAR ADIG MA ’ S
Graduele Komt voort uit het positivisme en • Post-) Positivistisch logica • Inkomensgroepen of -
schalen de Orthodox ‘consensus’ na de - Idee dat kennis kan klassen
WOII. worden verkregen door
middel van observatie en • Beroepsprestige
- Verschillen zijn nodig om mensen empirisch bewijs + stelt schalen
te motiveren dat de wereld objectief en
- Bv. motivatie om goed te meetbaar is
• Sociaaleconomische
studeren is om een goede status schalen
job te kunnen krijgen • Paradigma van
- Bv. Motivatie om hard te functionalisme
• Onderwijsniveau
werken is een mogelijke - Elk onderdeel van de
promotie samenleving een
specifieke functie heeft
Verschillen worden dus die bijdraagt aan het
gezien als functioneel voortbestaan en de
stabiliteit van het geheel
het begrijpen van de
- Ladder die je kan opklimmen
samenleving door te
kijken naar hoe sociale
- Benadering waarbij sociale instituties en structuren
klassen worden gezien als een functioneren om stabiliteit
gradueel spectrum en sociale orde te
handhaven
- Individuen of groepen worden
langs een bepaalde dimensie • Graduele (prestige)
geplaatst op basis van hun schalen
positie in de samenleving. - Benadering waarbij
(bv. op basis van inkomen) sociale status wordt
gezien als een continuüm
- Nadruk op de nuances binnen of gradueel spectrum
sociale klassen
• Liberale industrialisatie of
- Erkent dat sociale posities niet modernisatie thesis
duidelijk afgebakend zijn, maar - Stelt dat industrialisatie
eerder in gradaties voorkomen. en modernisatie leiden tot
economische groei,
sociale vooruitgang en
democratisering
Al deze theorieën stellen dat
je objectief de verschillen
tussen individuen en
groepen kan meten
Relationele - Verschillen zijn enkel een oorzaak • Post-)Positivistisch logica • Neo-Weberiaans
klassen- voor uitsluiting en verderf - Zie hierboven klassenschema van
schema’s Iemand kan enkel meer Goldthorpe
verdienen omdat hij een • Paradigma van conflict
ander uitbuit, niet omdat - Stelt dat sociale orde • Neo-Marxistisch
hij daar zelf hard voor voortkomt uit de strijd om klassenschema van
werkt middelen en macht Wright
- Volgens dit perspectief
- Ladder met ontbrekende zijn sociale problemen het
spaken, je kan niet zo hoog gevolg van structurele
klimmen als je zou willen ongelijkheid en sociale
onrechtvaardigheid.
- Benadrukken de
interrelationele aspecten van • Relationele
sociale klassen. klassenschema’s
- Focussen op de manier
- Focus op de manier waarop waarop individuen of
individuen of groepen zich tot groepen zich tot elkaar
elkaar verhouden binnen het verhouden binnen het
bredere sociale systeem. bredere sociale systeem
- Kan betrekking hebben op de
sociale interacties, Bij deze theorieën stelt men
, machtsverhoudingen en dat de bias van de
uitwisselingen tussen onderzoeker de resultaten
verschillende klassen of groepen. altijd deels subjectief maakt
- Helpen om de onderlinge
afhankelijkheden en conflicten
tussen sociale klassen te
begrijpen alsook de manieren
waarop sociale klassen
structureel met elkaar zijn
verbonden.
DE VERS CHILLENDE M ANIERE N OM S OCIALE O NGELIJ KHEID TE ME TEN
Lorenz curve
De Lorenz-curve is een kromme die de werkelijke verdeling van inkomens of rijkdom
weergeeft.
Hoe verder de Lorenz-curve van de 45-gradenlijn afwijkt, hoe groter de ongelijkheid.
In essentie biedt de Lorenz-curve een visuele representatie van inkomens- of
vermogensongelijkheid,
Gini-coëfficiënt
Het varieert tussen 0 en 1
0 = perfecte gelijkheid (iedereen heeft hetzelfde inkomen of vermogen)
1 = perfecte ongelijkheid (één persoon heeft al het inkomen of vermogen, anderen hebben
niets).
Grafiek die de verdeling van inkomens of rijkdom
weergeeft
De horizontale as = de bevolking gerangschikt van
armste tot rijkste
De verticale as = het cumulatieve percentage van het
totale inkomen of vermogen
De 45-gradenlijn = perfecte gelijkheid
De Gini-coëfficiënt kan berekend door het gebied
tussen de Lorenz-curve en de 45-gradenlijn (=A) te
vergelijken met het totale gebied onder de 45-
gradenlijn (= A+B).
G = A/ A+B
Robin hood index
Meet de mate waarin inkomen of rijkdom moet worden herverdeeld om perfecte
gelijkheid te bereiken.
Kijken naar de afstand tussen de 45°-lijn en de Lorenz curve, waar deze het groots
is. Deze afstand wordt geprojecteerd op de verticale as. = wat zou moeten
herverdeeld worden van rijk naar arm om perfecte gelijkheid te hebben
Een lage Robin Hood-index suggereert dat er weinig herverdeling nodig is om
perfecte gelijkheid te bereiken // Een hoge index aangeeft dat er een aanzienlijke
herverdeling nodig is.
Theil index
Wordt gebruikt in economische analyses
Meet de mate van ongelijkheid binnen een bepaalde populatie op basis van de
verdeling van een bepaalde variabele, zoals inkomen of vermogen.
Gaat van 0 (complete gelijkheid) tot ∞ (complete ongelijkheid)
Gebaseerd op een vrij moeilijke formule met meerdere versies
, De Theil-index wordt berekend door de totale ongelijkheid in de populatie te
decomponeren in twee componenten:
De ongelijkheid tussen groepen (tussen-ongelijkheid)
De ongelijkheid binnen groepen (binnen-ongelijkheid).
