Samenvatting deel 1 cultuur- en diversiteitstudies

Deel I: cultuur: enkele kaders
1. Inleiding
Cultuur= alles wat aan de natuur toegevoegd wordt. (simplistisch)
Antropologie= ontstaan in bepaalde tijds-en denkkader <-> kleurt
cultuurdefinities
1.1 antropologie als vertrekpunt voor een definitiekader
19e eeuw – schriftloze culturen te bestuderen -> volkskundigen of etnologen
Aanleidingen (drie redenen onstaan)
1. Veranderd wetenschapsveld
2. Kolonialisme
3. Ontdekkingen
-> contact tussen Europa en culturen daarbuiten
- nood beschavingen te bestuderen:
 Handhaven
 Zullen anders verdwijnen omdat ze niet aangepast zijn aan de ‘beschaving’
 Gelijke ruil: beschaving voor hun arbeid/grond/rijkdom…
 het kind van het kolonialisme
1.2 antropologie
 Vroeger: etnografie= beschrijven van één bepaald volk,
natuurwetenschappen
 Nu: antropologie= wetenschap dient als middel na te denken over
hedendaags samenleven en indien mogelijk een bijdrage te leveren aan
concrete vraagstukken.
o Interpretatieve, humanistische benadering
o Vergelijkend perspectief + participerende observatie
 = studie van de mens of de studie van de mensheid
1.3 cultuurdefinities vanuit antropologisch perspectief
 Definitie cultuur is moeilijk -> verenging en kwetsbaar goed
 Volgens Kloos: 5 mogelijke categorieën in de definiëring van cultuur

Opsommende Cultuur is een samenhangend stelsel van kunst, wetten,
definities gewoonten, enzovoort dat mensen zich eigen maken als
lid van een bepaalde gemeenschap
Historische Cultuur is het van de voorouders geërfd stelsel van
gewoonten en aannames dat ons leven bepaalt
Psychologische Cultuur is een gezamenlijk aangeleerd patroon van
gedragingen waardoor biologische behoeften
gereguleerd worden
Normatieve Een samenleving bestaat uit mensen, de wijze waarop
ze zich gedragen wordt bepaald door hun cultuur
Structureel Cultuur bestaat uit vaste onderling samenhangende
gewoonten van bepaalde sociale groepen


1

, 1.4 eerste bruikbare definitie
1.4.1 de voorlopers – cultuur omschreven vanuit het evolutionisme

Tylor: cultuur of beschaving, opgevat in haar brede etnografische betekenis, is
dat complex geheel dat bestaat uit kennis, overtuigingen, moraal, kunst, recht,
gebruiken en alle andere vermogens en gewoonten die de mens heeft
verworven als lid van de samenleving.

 Etnocentristische en normatieve opvulling
 Duidelijk onderscheid tussen meerdere of mindere mate van beschaving
(gradaties)
 Elementen die overal, in elke cultuur terug te vinden zijn
 Systeem dat voorbijgaat
 Aangeleerd + complex geheel + context van samenleving
 Tekortkomingen def
o Constante verandering, geschiedenis en
complexiteit
1.4.1.1. betekenis van evolutionisme in definitievorming
- wereld was Europees (zelfbedacht epicentrum)
- vele volkeren hebben geen eigen geschiedenis maar
worden beschreven in het licht van de beschaving ->
achtergrond van kolonisering
Centraal idee: alle volkeren hebben cultuur maar ontwikkelen zich trager. Ze
doorlopen stadia waarbij ze van lage mate -> hoge mate zoals Europa
Kenmerken van evolutionistisch denken
 Theoretisch
 1 uitgangspunt of hypothese
 Complexiteit cultuur gemeten door westerse elementen = maatstaf
 Morele plicht om kolonisatie te handhaven -> primitieve cultuur zou anders
verdwijnen
 Alle samenlevingen zullen dezelfde stadia doorlopen
1.4.1.2 wie is in het evolutionisme van belang?
 cultuur komt voor uit sociale interactie ipv ontstaan uit aangeboren
superioriteit
Tylor
 Uitgangspunt: menselijke ras= psychisch één
 Een proces van ontwikkeling, vorming, vooruitgang van de vermogens en
prestaties, van het doen en denken van de menselijke soort
 Eurocentrische categorieën en maatstaven
 Drie stadia:
o Primitiviteit
o Barbaarsheid
o Beschaving

2