• Wrong document? Swap it for free
  • Written by students who passed
  • Immediately available after payment
  • Read online or as PDF
  • 4.6 TrustPilot
0
Sell
Where do you study
Your language
Start selling Create your account
  • Thomas More Hogeschool (tmhs)
  • Bachelor Toegepaste Psychologie
  • Opvoedingsondersteuning
To add items to your wishlist, you must be logged in
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 54 pages
Summary

Samenvatting - Opvoedingsondersteuning

0.0
(0 reviews)
1 sold
54 pages
2023/2024 Written for academic year
Institution
Thomas More Hogeschool (tmhs)
Course
Opvoedingsondersteuning
Document preview thumbnail
Preview 4 out of 54 pages

Deze tekst is een samenvatting van het keuzevak Opvoedingsondersteuning, dat wordt gegeven in het eerste semester van het derde jaar toegepaste psychologie. In deze samenvatting zijn de volgende hoofdstukken opgenomen: 1. Definiëring en situering van opvoedingsondersteuning 2. Psychologie van het ouderschap 3. OPAD: methodiek oudergericht pedagogisch adviseren 4. Ondersteuning aan maatschappelijk kwetsbare en multi-stress gezinnen 5. Opvoedingsondersteuning bij ouders met een licht verstandelijke beperking 6. Ouders ondersteunen in hoogconflictscheidingen 7. Pedagogische vaardigheden 8. Toepassingen van opvoedingsondersteuning met behulp van videomateriaal De samenvatting is gebaseerd op lesdia’s, aantekeningen en delen van de cursustekst. Het wordt aangeraden om tijdens het studeren ook de volledige cursustekst te raadplegen voor een diepgaander begrip van de inhoud. Deze samenvatting bevat geen onderdelen van de zelfstudie. Op basis van deze samenvatting te leren behaalde ik tijdens het mondeling examen in de eerste zittijd een 16/20.

Content preview

lOMoARcPSD|17433977




Opvoedingsondersteuning
1.




Hoofdstuk 1. Definiëring en situering opvoedingsondersteuning

1.1 Wat is opvoeding
1.1.1 Je eigen kijk op opvoeding als hulpverlener

Belangrijk bij het ondersteunen van ouders/opvoeders is je eigen kijk op opvoeding te weten
(buikgevoel). Als je weet hoe je er zelf naartoe kijkt, kan je hier rekening mee houden.
Soms is buikgevoel ook belangrijk.

Om goed vanuit een professionele manier om te gaan met ouders, moet je je eigen idee wat
opvoeden is ook weten => bewust zijn van je eigen beelden en aannames rond goed
ouderschap.

• Opvoeden is ook een maatwerk: vaste regels over hoe je kinderen moet opvoeden bestaan niet.
• Elke ouder, elk kind en elke situatie is ook anders.



1.1.2 Theoretische kijk naar opvoeding
1.1.2.1 Balansmodel van Bakker

Wat bepaald de draaglast van een gezin?
Wat bepaald de draagkracht van een
gezin?




Gezinnen zoeken meestal
hulp wanneer de draaglast
groter is dan de draagkracht.

Draaglast/kracht kan op
verschillende niveau’s
plaatsvinden, en kan ook
verschillen van kracht.

Tijdens begeleiding van ouders
vooral focus leggen op de
bestaande draagkracht en hoe
men dit versterkt
=> actief op zoek gaan
naar de krachten binnen
een gezin!!




1

, lOMoARcPSD|17433977




1.1.2.2 Praktijkmodel van Hellinckx → opvoeding is kwestie van vraag en aanbod.

Praktijkmodel => ideaal voor tijdens intakegesprekken!




• Pedagogische vraag = genetische, neurobiologische factoren en temperament/persoonlijkheid van
het kind
• Pedagogische aanbod = afhankelijk van de persoonskenmerken en
opvoedingsgeschiedenis van de ouders.


Wanneer wat ouders aanbieden het geen is wat het kind nodig heeft = afgestemd en opvoeding loopt
als vanzelfsprekend
Wanneer ouders niet aanbieden wat het kind nodig heeft = geen afstemming en kind vertoond moeilijk
gedrag
(= probleemgedrag  signaalgedrag)

Het pedagogische aanbod en vraag is vaak niet te kiezen, en is dus afhankelijk van kind en
ouder. Maar ook de context beïnvloed de wisselwerking. DUS opvoedingsvragen zijn niet
geïsoleerd.
- Aanbod bij ouders sterk bepaald door hun persoonlijkheid, opvoedingsgeschiedenis
- Afstemming, vraag, aanbod, veerkracht

1.1.2.3 Ouderschapstheorie van Alice Van der Pas

, lOMoARcPSD|17433977




1.1.2.3.1 Ouderlijke werkvloer

OUDERLIJKE WERKVLOER: de interactie tussen ouder en kind
⟶ Als die niet goed zit gaat een kind signaalgedrag geven
⟶ Opvoeden = werken.

Opvoedingsondersteuning = het handelen van de ouder op de werkvloer, zijn kijk op het
kind, de vaardigheden die de ouder inzet en de keuzes die de ouder in het handelen
maakt.
BASISVAARDIGHEDEN: het gereedschap van het handelen van de ouder
⟶ Structuur en vooraf duidelijk afspreken van regels.
⟶ Positief bekrachtigen.

TIMEN EN DOSEREN: het vinden van de juiste manier van het inzetten van basisvaardigheden
(afstemmen).
• Basisvaardigheden moeten steeds opnieuw worden aangepast aan de ontwikkeling van het kind.
Bijv. kind naar bed laten gaan vraagt om andere handelingen bij een peuter, een
basisschoolkind of een puber.
• Gaat over dezelfde basisvaardigeden, maar handelingen worden aangepast aan de leeftijd.
• Maakt opvoeden uitdagend, omdat ouders steeds weer aansluiting moeten vinden bij hun kind

!!! Het aanpassen aan vaardigheden speelt niet alleen een rol bij overgangen naar een
volgende ontwikkelingsfase van het kind. Het aanpassen speelt ook een rol ten aanzien
van de persoon van het kind, bij bijzondere omstandigheden en bij een handicap.

ZICHT OP HET KIND: de manier hoe een ouder kijkt naar zijn kind bepaalt voor een groot stuk de
interactie.

Om aan te sluiten bij het kind heeft de ouder een goed zicht op het kind nodig om zijn
handelen hierop af te stemmen. → weten wie het kind is, een beeld hebben van het kind als
persoon (per leeftijd, ontwikkelingsfase of andere omstandigheden).
⟶ Voortdurend bijstellen tijdens de ontwikkeling

Het timen en doseren van de basisvaardigheden wordt gestuurd door het zicht op het kind .
Hoe de ouder het kind ziet, heeft invloed op zijn handelen.
- Juiste betekenis kunnen geven aan gedrag dat het kind stelt
- Kind kan overvraagd worden omdat het te jong is voor wat er van hem wordt gevraagd

Voor ouders is het vaak moeilijk om die veranderingen bij te stellen => nood aan afstand nemen
⟶ Emoties maken dit vaak moeilijk
⟶ Slagen er niet dadelijk in om de algemene kennis bij te stellen

EMOTIEREGULATIE: ouders ervaren emoties uitgelokt door het kind (vaak helpend, bijv.
vertedering), maar ook vaak irriterende emoties. Hier moeten ouders een grens kunnen

, lOMoARcPSD|17433977




Emoties werken storend wanneer ze gaan overheersen. Dan heeft de ouder geen reëel zicht
meer op zijn kind en kan hij moeilijker afstemmen.
- Bepaalde vaardigheden die de ouder bezit gaan niet meer ingezet kunnen worden (bv. Niet
goed meer timen en doseren, geen zicht meer op kind ook al hebben ze de
vaardigheden wel)


1.1.2.3.2 Omstandigheden

Omstandigheden → breed gegeven, bijv. maatschappelijke normen en waarden die als
‘ouderlijke beliefs’ de opvoeding binnendringen, schulden van het gezin, psychische
problemen, hoogconflictscheiding …




⟶ Omstandigheden liggen buiten de invloedsfeer van de ouders en kunnen zowel mee- of tegenzitten.
⟶ Kunnen druk uiten op het gezin
 Kan een impact hebben op ouderlijke werkvloer MAAR deze impact kan wel gebufferd worden
(welke bufferprocessen zijn er binnen het gezin?

Omstandigheden kunnen minder zwaar gaan wegen als het ouders lukt om vanuit de
metapositie te kijken en zo vanuit afstand tot een bewuste keuze te komen over de wijze
waarop de omstandigheid kan worden gehanteerd.


1.1.2.3.3 Bufferprocessen

Buffer 1: de solidaire gemeenschap = sociale steun vanuit de gemeenschap, zonder vooroordelen.
⟶ een samenleving die randvoorwaarden creëert voor “goed genoeg Ouderschap”

Een gemeenschap die de bijdrage van ouderschap aan de samenleving waardeert en de
complexiteit van ouderschap snapt en daarvoor voorzieningen, diensten en expertise ter
beschikking stelt.
(bv. ruimte om werk en kinderen te combineren, thuis kunnen blijven voor je kind voor het
hechtingsproces)

Buffer 2: de goede taakverdeling = het netwerk van mensen die om de ouders heen staan
en daadwerkelijk taken uitvoeren/overnemen.
⟶ Steunfiguren die ‘bijspringen’ wanneer nodig, waar je op mag leunen.

⟶ Zal afhangen van hoe de taken in het werk en huishouden verdeeld worden.
⟶ Door partners die elkaar steunen en elkaar aanvullen in het handelen en in het zicht op het kind.

Buffer 3: de metapositie = zelfreflectie, het ‘langzame denken’ over bepaalde situaties. (op afstand
kijken)
⟶ Denken over het denken en het spreken over het spreken.
⟶ De feedback tussen ‘de uitvoerende ouder’ en ‘de coach ouder’.

Buffer 4: de goede-ouder ervaring = zijn waarnemingen en ervaringen waardoor ouders
voelen dat ze invloed hebben, dat ze ertoe doen. Nodig om ouders zelfvertrouwen te
geven dat ze het kunnen.
- Wanneer ze niet genoeg goede ouder ervaring hebben, dan hebben ze geen
kracht om in een metapositie te gaan staan en hun emoties te reguleren

Gebrek aan goede-ouder ervaringen leidt tot minder zelfvertrouwen, angst, leegte,

Table of contents

  1. 01 1.1 Wat is opvoeding 1
  2. 02 1.1.2 Theoretische kijk naar opvoeding 1
    1. => actief op zoek gaan naar de krachten binnen een gezin!! 1
  3. 03 1.1.2.3 Ouderschapstheorie van Alice Van der Pas 2
  4. 04 1.1.2.3.1 Ouderlijke werkvloer 3
    1. ⟶ Opvoeden = werken. 3
  5. 05 1.1.2.3.2 Omstandigheden 4
  6. 06 1.1.2.3.3 Bufferprocessen 4
  7. 07 1.1.2.4 Goed genoeg en verantwoord ouderschap 5
  8. 08 1.2 Wat is opvoedingsondersteuning? 5
  9. 09 1.2.2 Uitgangspunten 5
  10. 10 1.2.3 Doelgroep 6
  11. 11 1.2.4 Functies 6
  12. 12 1.2.4.2 Praktisch pedagogische of instrumentele steun 6
  13. 13 1.2.4.3 Bevordering van sociale samenhang en zelfhulp 6
  14. 14 1.2.4.4 Emotionele steun 7
  15. 15 1.2.4.5 Signalering, vroegtijdige onderkenning en verwijzing 7
  16. 16 1.2.4.6 Pedagogische advies en licht ambulante ondersteuning 7
  17. 17 1.2.4.7 Intensieve, laagdrempelige hulp 7
  18. 18 1.3 Beleid: preventieve gezinsondersteuning 7
  19. 19 1.4 Aanbod/contexten 8
  20. 20 1.4.2 Huis van het kind: het centraliseren van aanbod 8
  21. 21 1.4.3 Zelfstudie 8
  22. 22 2.1 De wet van maier 9
  23. 23 2.2.1 Ouderschap? 9
    1. OPVOEDERSCHAP: 10
  24. 24 2.2.2 Besef van verantwoordelijk zijn 11
  25. 25 2.3 Ouderschap maakt kwetsbaar 11
    1. Maatschappelijk geloof in controle. 11
  26. 26 2.5 De ouder is de eindverantwoordelijke 12
  27. 27 3.1 Inleiding pedagogisch adviseren 13
  28. 28 3.1.2 Doelstelling 13
  29. 29 3.1.3 Valkuilen 13
  30. 30 3.1.3.1 Valkuilen hulpverlener (te snel advies geven!) 13
    1. Advies = te algemeen geformuleerd voor ouder 13
  31. 31 3.1.3.2 Knelpunten bij ouders/opvoedingsverantwoordelijken – weerstand bij de ouders 13
  32. 32 3.2 Pedagogisch adviseren volgens OPAD 14
    1. concreet gedrag. 17
  33. 33 4.1 Omkadering – definitie 19
  34. 34 4.2 De binnenkant van armoede 19
  35. 35 4.2.1 Fundamentele attributiefout 19
  36. 36 4.3 Opvoederschap 20
    1. Weinig stimulatie om tot spel aan te zetten 20
  37. 37 4.4 Beleving van ouderschap 20
    1. (negatieve) invloed hebben op de kinderlijke ontwikkeling. 21
  38. 38 4.5 Ondersteuning van ouders in armoede = verder kijken dan gedrag 21
  39. 39 4.5.1 Ondersteuning: Zorg dragen voor de ouder  concrete aandachtspunten 21
  40. 40 Probeer een voorspelbare factor te worden in het leven van kind en ouder in het ondersteunen van 21
  41. 41 stressvolle situaties 21
  42. 42 4.5.2 Mentaliseren als motor voor afstemmig 22
  43. 43 Stap 1: Ouders zelf mentaliserend benaderen 22
  44. 44 Helpt de ouder om zijn eigen emoties beter te begrijpen en van hieruit ook 22
  45. 45 mee controle over zijn acties: zelfbewustzijn vergroot 22
  46. 46 Stap 2: Ouders hun mentaliserend vermogen ten aanzien van de kinderen ondersteunen 22
  47. 47 Open nieuwsgierige houding ten aanzien van wat er zich in het kind afspeelt 22
  48. 48 ‘Spreken voor het kind’: perspectief van het kind binnen brengen bv. Oh papa, ik ben een beetje bang. Kom 22
  49. 49 Je dichterbij?’. 22
  50. 50 Hierdoor wordt het inlevingsvermogen van de ouders vergroot 22
  51. 51 Maakt gedrag voorspelbaar, het contact veiliger 22
    1. De begeleider verbreedt de beleving van de ouders door informatie te geven. 23
  52. 52 4.5.3 Mentaliseren als motor voor groei 23
  53. 53 4.5.4 Ondersteunen in het hier en nu 23
  54. 54 Expliciet ruimte maken voor contact met het kind 23
  55. 55 Sensitiviteit zoveel mogelijk bevorderen vanuit positieve moments of meeting 23
  56. 56 Sta model zonder over het van ouders over te nemen (mentaliseren): RULER 23
  57. 57 Recognizing: Herkennen van de emotie of binnenkant van het kind 23
  58. 58 Understanding: Porberen te begrijpen 23
  59. 59 Labeling: Het labelen 23
  60. 60 Expressing: Benoemen 23
  61. 61 Regulating: Mee helpen reguleren 23
  62. 62 4.5.5 Mentaliseren: toepassing 24
  63. 63 4.6 Praten met ouders in armoede 24
  64. 64 4.6.2 Wat vragen ouders in armoede vanuit hun eigenheid? 24
  65. 65 4.6.2.2 Inzet is zinnig 24
    1. Wat moet een de ouder doen en laten? 24
    2. Verwerping/negatie van inzet 24
  66. 66 4.6.2.3 Je hebt invloed op de toekomst 24
  67. 67 4.6.2.4 Verbondenheid: ‘je bent verbonden’ 25
  68. 68 4.6.2.5 Meer dan een probleemgeval 25
  69. 69 4.6.2.6 Gevoel van regelruimte 25
  70. 70 4.6.2.7 Nog ergens in kunnen lukken 25
  71. 71 4.7 Afronding 26
    1. Stabiliseerbare gezinnen 26
    2. ‘Drie beïnvloedbare beschermende factoren die bijdragen aan ‘goed genoeg’ opvoeden door ouders met een LVB’ (De Vries et al., 2005) 27
  72. 72 5.1 Beeldvorming 27
  73. 73 5.1.1.1 DSM-5 27
    1. Gedrag 28
  74. 74 5.1.1.3 Bijkomende problematieken 28
  75. 75 5.1.2 De impact van een LVB op opvoeding en ouderschap 28
  76. 76 5.1.2.1 Opvoederschap 29
  77. 77 5.1.2.2 Ouderschap 29
  78. 78 5.1.2.3 Doelstellingen opvoedingsondesteuning 29
  79. 79 5.2 Concrete handvaten 30
  80. 80 5.2.1.1 Struikelblokken in het opbouwen van een werkrelatie 30
    1. Geschaad in vertrouwen (hindernissen) 30
  81. 81 5.2.1.2 Het opbouwen van een werkrelatie 30
  82. 82 5.2.2 Communicatie 30
  83. 83 5.2.3 Bevragen van uitzonderingen 31
  84. 84 Ook hier bots je op beperkte concentratie, geheugen, de mate van abstract redeneren 31
  85. 85 De link leggen tussen het verleden en ervaringen in de toekomst is niet evident 31
  86. 86 Maak zoveel mogelijk gebruik van uitzonderingen die je voor je neus ziet gebeuren 31
  87. 87 Directe en indirect complimenten maken het onbewuste zichtbaar (soms te faalangstig om eigen vooruitgang of mogelijkheden te zien) 31
  88. 88 Schaalvragen 31
  89. 89 Gaan de cijfers soms verwarren met ‘punten’ en koppelen aan het persoonlijk functioneren 31
  90. 90 Omzetten in iets visueel of laten uitbeelden (verkeerslicht, zonnetjes & wolkjes, stappen in 31
  91. 91 de ruimte..) 31
  92. 92 5.2.3.1 Communicatie – concreet voorbeeld 31
  93. 93 5.3 Samenvattend 31
    1. ⟶ Maatschappelijke druk en verwachtingen 32
    2. ⟶ Samenwerkingsrelatie in relatie tot het welzijn van het kind 32
  94. 94 6.1 Wat verstaan we onder een vechtscheiding?  complexe scheiding (minder stigmatiserend) 33
    1. De transitie van het ouderschap (fase na de scheiding  overgangsfase) 33
    2. ⟶ Eigen opvoedingsregels, nieuwe gewoontes en tradities 33
    3. = voor veel mensen niet evident en gekend terrein 33
  95. 95 6.2 Complexe scheiding 34
    1. Mensen kunnen de ex-partner niet loslaten 34
  96. 96 6.2.2 Kenmerken van complexe scheidingen 34
    1. Actief betrekken van het netwerk 35
  97. 97 6.1.4.1 Destructieve communicatiepatronen 36
  98. 98 6.3 Hoe denkt/kijkt de samenleving naar ouderschap na scheiding? → wat zijn de sociale betogen? 36
  99. 99 6.4 Kwetsuur van vervreemding 36
  100. 100 6.5 Re-organisatie van ouderschap 36
    1. Ouderschap en ex-partnerschap niet loskoppelen 36
  101. 101 6.6 Vanuit strijdspiraal naar een welzijnskader 37
  102. 102 6.7 Het ondersteunen van ouders in hoogconflict 38
    1. Stap 5: ouders steunen in het spreken met het kind 39
  103. 103 7.1 Het aanleren van (basis)vaardigheden 40
    1. Het aanleren van vaardigheden: 40
  104. 104 7.1.1 Informeren omtrent vaardigheden 40
  105. 105 7.1.2 Aanleren van pedagogische vaardigheden → algemene aandachtspunten 40
  106. 106 7.2 Een positief opvoedingsklimaat → Piramide van ouderlijk gedrag & omgekeerde piramide 41
  107. 107 De takelwagen (ouder) kan enkel zijn werk doen als de batterij voldoende is opgeladen! 42
  108. 108 7.3 Concrete (pedagogische) vaardigheden 42
  109. 109 7.3.1 Voorkennis pedagogische vaardigheden: aanmoedigen en belonen 42
  110. 110 7.3.1.1 Aanmoedigen 42
  111. 111 7.3.2 Aandachtspunten bij aanmoedigen 43
  112. 112 7.3.3 Belonen 43
    1. ⟶ Nieuw gedrag aanleren 43
  113. 113 7.3.4 Aandachtspunten beloningssysteem 43
  114. 114 7.3.5 SMART-beloningssysteem 44
  115. 115 7.3.7 Omkopen vs. belonen 44
  116. 116 7.3.8 Ongevoelig voor belonen 44
  117. 117 7.3.2.2 Duidelijke opdrachten 45
    1. Niet te veel en niet te vaak 45
  118. 118 7.3.2.3 De gezinsregels 45
  119. 119 7.3.2.4 Regels en afspraken met pubers 46
  120. 120 7.3.2.5 Het belang van (be)grenzen 46
  121. 121 7.3.2.6 Optreden tegen ongewest/vervelend gedrag 46
  122. 122 7.3.2.7 Optreden tegen ontoelaatbaar gedrag 46
  123. 123 7.3.2.7.2 Verloop van een driftbui 47
  124. 124 7.3.2.7.3 Hulpmiddelen 47
  125. 125 Draakje vurig = kind leren wat het is om ontspannen te zijn en hoe het is om overprikkelt te zijn 47
  126. 126 Kind leert omslag moment van oranje naar rood zodat hij zelf uit de situatie kan gaan. 47
    1. Gevoelsthermometer → 48
  127. 127 7.3.2.7.4 Pubers en nieuwe autoriteit 48
  128. 128 7.3.2.8.1 Zinvol straffen 48
  129. 129 7.3.2.8.2 Hoe reageren op fysieke straffen? 48
  130. 130 7.3.2.9 Het belang van zelfzorg 49
  131. 131 7.3.2.9.2 Op zoek naar energiegevers 49
  132. 132 8.1 Instructies toepassing: video casus 50
  133. 133 8.2 Omstandigheden 50
  134. 134 8.3 Ouderlijke werkvloer 51
  135. 135 8.4 Buffers 52
  136. 136 8.5 Toepassing casus Johan 52
    1. Voorbeeldexamenvragen 53

Document information

Study
Bachelor Toegepaste Psychologie
Uploaded on
November 25, 2024
Number of pages
54
Written in
2023/2024
Type
Summary
Report Copyright Violation
$7.34
Wrong document? Swap it for free Within 14 days of purchase and before downloading, you can choose a different document. You can simply spend the amount again.
Written by students who passed
Immediately available after payment
Read online or as PDF
Seller avatar
laurameeus1
4.0
(1)
Sold
10
Followers
0
Items
11
Last sold
4 months ago

Browse related subjects

Subjects

  • balans model bakker
  • hoogconflictsch
  • situering opvoedingsondersteuning
  • psychologie van het ouderschap
  • opad methodiek oudergericht pedagogisch adviseren
  • ondersteuning aan maatschappelijk kwetsbaar gezin

Why students choose Stuvia

Created by fellow students, verified by reviews

Quality you can trust: written by students who passed their tests and reviewed by others who've used these notes.

Didn't get what you expected? Choose another document

No worries! You can instantly pick a different document that better fits what you're looking for.

Pay as you like, start learning right away

No subscription, no commitments. Pay the way you're used to via credit card and download your PDF document instantly.

Student with book image

“Bought, downloaded, and aced it. It really can be that simple.”

Alisha Student

Working on your references?

Create accurate citations in APA, MLA and Harvard with our free citation generator.

Learn more Create citation
Working on your references?

Frequently asked questions