SAMENVATTING OMGEVINGSRECHT 4
Hoofdstuk 1: Inleiding tot de bodemwetgeving......................................................................................................... 7
1 Totstandkoming van de bodemwetgeving.............................................................................................................. 7
1.1 De jaren 80: eerste bewustwording...........................................................................................................................7
1.2 Het echte vertrekpunt in Vlaanderen: afvalstoffendecreet van 1981........................................................................7
1.3 Het bodemsaneringsdecreet (22/02/1995)...............................................................................................................7
1.4 Het decreet van 27/10/2006 betreffende de bodemsanering en de -bescherming...................................................7
2 Doel...................................................................................................................................................................... 8
3 Definities en begrippen.......................................................................................................................................... 8
4 De verschillende toetsingswaarden........................................................................................................................ 9
4.1 De toetsingswaarden in het vaste deel van de aarde................................................................................................9
4.2 Grondwater..............................................................................................................................................................10
Hoofdstuk 2: De verschillende stappen in het bodemdecreet..................................................................................11
1 Stap 1: Het oriënterend bodemonderzoek (OBO)................................................................................................. 11
4.3 Doel..........................................................................................................................................................................11
4.4 Wanneer en door wie (= onderzoeksplichtige) dient het OBO te worden uitgevoerd?...........................................11
4.5 Besluit van een OBO.................................................................................................................................................12
4.6 Taak OVAM..............................................................................................................................................................12
5 Stap 2: Het beschrijvend bodemonderzoek (BBO)................................................................................................ 13
5.1 Doel..........................................................................................................................................................................13
5.2 Wanneer en door wie (= saneringsplichtige) dient het BBO te worden uitgevoerd?..............................................13
5.3 Besluit van een BBO.................................................................................................................................................13
5.4 Taak OVAM..............................................................................................................................................................14
6 Stap 3: Het verslag van een ‘oriënterend en beschrijvend bodemonderzoek’ (OBBO)...........................................15
6.1 Inhoud......................................................................................................................................................................15
6.2 Wanneer en door wie dient het OBBO te worden uitgevoerd?...............................................................................15
6.3 Besluit van een OBBO...............................................................................................................................................15
6.4 Taak OVAM..............................................................................................................................................................15
7 Stap 4: Het bodemsaneringsproject (BSP)............................................................................................................ 16
7.1 Doel..........................................................................................................................................................................16
7.2 Wanneer en door wie (= saneringsplichtige) moet het BSP worden uitgevoerd?...................................................16
7.3 Besluit van een BSP..................................................................................................................................................17
7.4 Taak van de OVAM...................................................................................................................................................17
8 Stap 5: Het beperkt bodemsaneringsproject (bBSP).............................................................................................. 18
8.1 Doel..........................................................................................................................................................................18
1
, 8.2 Wanneer en door wie (= saneringsplichtige) moet het bBSP worden uitgevoerd? zie BSP zie BSP ....................................18
8.3 Besluit van een bBSP zie BSP zie BSP...................................................................................................................................18
8.4 Taak van de OVAM...................................................................................................................................................18
9 Stap 6: De bodemsaneringswerken (BSW)............................................................................................................ 18
9.1 Doel..........................................................................................................................................................................18
9.2 Taak OVAM..............................................................................................................................................................18
10 Stap 7: Het eindevaluatierapport (EER).............................................................................................................. 19
10.1 Doel........................................................................................................................................................................19
10.2 Taak OVAM............................................................................................................................................................19
11 Opzoeken van informatie in GIS......................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 3 – Wat is een risicogrond?.................................................................................................................... 20
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 20
12 Het begrip ‘risicogrond’...................................................................................................................................... 20
12.1 Risicogrond en risico-inrichting (art. 2 Bodemdecreet).........................................................................................20
13 Vlarem indelingslijst – bijlage I van Vlarem II...................................................................................................... 20
13.1 Uitzicht...................................................................................................................................................................20
13.2 Opbouw van de indelingslijst.................................................................................................................................20
13.2.1 Indeling............................................................................................................................................................20
13.2.2 Aandachtspunten............................................................................................................................................21
13.2.3 Korte bespreking per rubriek (zoals opgenomen in bijlage I van Vlarem II)...................................................21
13.3 Risico-inrichting gestart na 31/05/2015: Bijlage I van Vlarem II...........................................................................21
14 De Vlarebo indelingslijst – bijlage I van Vlarebo................................................................................................. 22
14.1 Uitzicht...................................................................................................................................................................22
14.1.1 Opbouw van de indelingslijst..........................................................................................................................22
14.1.2 Aandachtspunten............................................................................................................................................22
14.1.3 Meest voorkomende risico-inrichting: verwarmingstanks.............................................................................22
14.1.4 Korte bespreking per rubriek zoals opgenomen in bijlage I van Vlarebo.......................................................22
15 Aandachtspunten bij het bepalen of een activiteit een risico-activiteit is............................................................22
15.1 Startdatum van de activiteit..................................................................................................................................22
15.2 Datum van de sluiting van de inrichting................................................................................................................22
15.3 Feitelijke toestand..................................................................................................................................................23
15.4 Aanwezigheid van onvergunde activiteiten...........................................................................................................23
15.5 Tijdelijke en verplaatsbare inrichtingen.................................................................................................................23
15.6 Interpreteren van oude vergunningen of activiteiten............................................................................................23
15.7 Hulptool..................................................................................................................................................................23
16 Nagaan van een risicogrond in de praktijk.......................................................................................................... 24
16.1 Info inwinnen bij de gemeente...............................................................................................................................24
16.2 Aandachtspunten...................................................................................................................................................24
16.3 Info opzoeken via De Grote Grondvraag................................................................................................................24
2
,Hoofdstuk 4: Vrijstelling van de OBO-plicht............................................................................................................ 25
1 Onderzoeksplichtige............................................................................................................................................ 25
17 Vrijstelling OBO-plicht (art. 1 Bodemdecreet)..................................................................................................... 25
17.1 Voorwaarden..........................................................................................................................................................25
17.2 Aanvragen van de vrijstelling OBO-plicht..............................................................................................................25
17.3 Vrijstelling van de OBO-plicht in kader van overdracht.........................................................................................25
Hoofdstuk 5: Vrijstelling van saneringsplicht – saneringsaansprakelijkheid.............................................................26
1 Vrijstelling saneringsplicht ‘onschuldig eigenaar/gebruiker’.................................................................................26
17.4 Onderstroming.......................................................................................................................................................26
17.5 Vrijstellingsvoorwaarden indien men exploitant van de grond is..........................................................................26
17.6 Vrijstellingsvoorwaarden indien men gebruiker van de grond is..........................................................................26
17.7 Vrijstellingsvoorwaarden indien men eigenaar van de grond is............................................................................26
17.8 Er is zowel een eigenaar, gebruiker als exploitant op het terrein..........................................................................27
17.9 Aanvragen van de vrijstelling.................................................................................................................................27
18 Vrijstelling voor uitvoering van BBO of bodemsanering i.k.v. overdracht van risicogronden................................28
18.1 Wat als de grond verworven wordt van een partij met vrijstelling van de saneringsplicht?................................28
18.2 Behoudt men te allen tijde de vrijstelling van de saneringsplicht?........................................................................28
19 Wat als men een niet-risicogrond verwerft waarop een verontreiniging is vastgesteld?......................................28
20 Saneringsaansprakelijke.................................................................................................................................... 28
Hoofdstuk 6 – Geldigheid van een OBO................................................................................................................... 30
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 30
21 Wanneer is geen nieuw OBO vereist?................................................................................................................. 30
22 Wanneer is wel een nieuw OBO vereist?............................................................................................................ 30
23 Taak makelaar................................................................................................................................................... 30
24 Voorbeelden...................................................................................................................................................... 30
Hoofdstuk 7: Het bodemattest................................................................................................................................ 31
1 Begrippen............................................................................................................................................................ 31
24.1 Grondinformatieregister (GIR)...............................................................................................................................31
24.2 Gemeentelijke inventaris (art. 7 Bodemdecreet)...................................................................................................31
25 Het bodemattest................................................................................................................................................ 31
25.1 De aanvraag...........................................................................................................................................................31
25.2 Uitzicht van het bodemattest.................................................................................................................................32
25.3 Blanco bodemattest...............................................................................................................................................33
25.4 Attest met vermelding van bodemonderzoeken....................................................................................................34
3
, 25.5 Delen van een perceel............................................................................................................................................34
25.6 Welke gegevens staan niet op een bodemattest?.................................................................................................34
25.7 Specifieke informatie..............................................................................................................................................34
26 Bruikbaarheid van een bodemattest.................................................................................................................. 34
27 De woningpas.................................................................................................................................................... 34
Hoofdstuk 8: Overdracht – verplichtingen en procedure......................................................................................... 35
1 Wat valt onder het begrip ‘overdracht van gronden?’ (P70 – 71)..........................................................................35
28 Overdrachtsverplichtingen van toepassing op alle gronden................................................................................35
28.1 Bodemattestregeling (art. 101 Bodemdecreet).....................................................................................................35
28.2 Gevolgen niet-naleven bodemattestregeling (art. 116, §1 Bodemdecreet)..........................................................35
28.3 Bijkomende overdrachtsverplichtingen op risicogronden in het geval dat het geen mede-eigendom is..............35
28.3.1 Hoe nagaan of grond een risicogrond is?.......................................................................................................35
28.3.2 Verplichting om een OBO uit te voeren door de overdrager.........................................................................36
28.3.3 Verplichting om OBO uit te voeren door de overdrager in geval van kavel gelegen in mede-eigendom......36
28.4 Wanneer kan de overdracht plaatsvinden?...........................................................................................................37
28.4.1 Via klassieke overdrachtsprocedures..............................................................................................................37
28.4.2 Versnelde overdrachtsprocedure (art. 115 Bodemdecreet)..........................................................................37
28.4.3 Afwijking op overdrachtsprocedure ‘artikel 164’...........................................................................................37
28.4.4 Overname van verplichtingen door andere partij..........................................................................................38
28.5 Bijkomende overdrachtsverplichtingen op risicogronden in het geval het een gedwongen mede-eigendom
betreft.............................................................................................................................................................................38
28.5.1 Verplichting om een OBO uit te voeren door de overdrager in geval het een kavel is gelegen in gedwongen
mede-eigendom.........................................................................................................................................................38
28.5.2 Wanneer kan de overdracht dan plaatsvinden?.............................................................................................38
28.6 Gevolgen niet-naleving van de bijkomende overdrachtsverplichtingen op risicogronden....................................38
28.6.1 Nietigheid........................................................................................................................................................38
28.6.2 Niet-tegenstelbaarheid...................................................................................................................................38
Hoofdstuk 9: Regeling van schadegevallen.............................................................................................................. 39
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 39
29 Definitie............................................................................................................................................................ 39
30 Bevoegde instantie............................................................................................................................................ 39
31 Procedure.......................................................................................................................................................... 39
31.1 Procedure schadegeval..........................................................................................................................................39
31.2 Wie is saneringsplichtige in kader van schadegevallen?.......................................................................................39
31.3 Is men verplicht de procedure te volgen?..............................................................................................................39
Hoofdstuk 10: Grondverzet..................................................................................................................................... 40
1 Waarover gaat het?............................................................................................................................................. 40
32 Preventief luik................................................................................................................................................... 40
33 Curatief luik....................................................................................................................................................... 40
4
,34 Technisch verslag............................................................................................................................................... 40
35 Gebruik van uitgegraven bodem........................................................................................................................ 40
36 Bodembeheerrapport........................................................................................................................................ 41
37 Gevolgen van grondverzet bij overdracht........................................................................................................... 41
Hoofdstuk 11: Tussenkomst in de kosten voor historische verontreiniging..............................................................42
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 42
38 Cofinanciering.................................................................................................................................................... 42
38.1 Partijen...................................................................................................................................................................42
38.2 Tussenkomst...........................................................................................................................................................42
Hoofdstuk 12: Ondersteunende taken van een makelaar en een landmeter i.k.v. bodemwetgeving en bijhorende
verantwoordelijkheden.......................................................................................................................................... 43
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 43
39 Mogelijke taken die de makelaar op zich kan nemen bij een verkoop.................................................................43
39.1 Gevolgen van slechte uitvoering van taken (voor de makelaar)...........................................................................44
40 Gevolgen van niet naleven van bodemwetgeving bij overdracht voor de overdrager..........................................44
41 Mogelijke taken die een landmeter op zich kan nemen......................................................................................44
42 Inzetten van drones........................................................................................................................................... 44
43 Schattingen uitvoeren........................................................................................................................................ 44
Hoofdstuk 13: De omgevingsvergunning................................................................................................................. 45
1 Verloop van de vergunningsprocedure................................................................................................................. 45
43.1 Bevoegde overheid.................................................................................................................................................45
43.2 Soorten vergunningsprocedures............................................................................................................................45
43.2.1 Beroepsmogelijkheden...................................................................................................................................45
43.2.2 Beslissingstermijnen........................................................................................................................................45
43.3 Exploitatie van een inrichting opgenomen in bijlage 1 van Vlarem II....................................................................45
43.3.1 Kolom 3 – Klasse..............................................................................................................................................45
43.3.2 Kolom 4 – Bemerkingen..................................................................................................................................46
43.3.3 Kolom 5 – Coördinator....................................................................................................................................46
43.3.4 Kolom 6 – Audit & kolom 7 – Jaarverslag.......................................................................................................46
Hoofdstuk 14: Milieuregelgeving i.v.m. stookolietanks........................................................................................... 47
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 47
44 Verplichtingen voor stookolietanks i.k.v. milieuwetgeving.................................................................................47
45 Particuliere stookolietanks (= kleiner dan 5000kg).............................................................................................. 47
45.1 Nog in gebruik zijnde stookolietanks.....................................................................................................................47
45.1.1 Controle bij plaatsing......................................................................................................................................47
45.1.2 Periodieke controle.........................................................................................................................................47
5
,46 Inhoudsvermogen stookolietanks >5000kg......................................................................................................... 48
46.1 Nog in gebruik zijnde stookolietanks van >5000kg................................................................................................48
46.2 Buiten gebruik zijnde stookolietanks van >5000kg................................................................................................48
47 Aandachtspunten voor de makelaar................................................................................................................... 48
Hoofdstuk 15: Asbest............................................................................................................................................. 49
1 Waar komt asbest voor?...................................................................................................................................... 49
48 Herkennen van asbest....................................................................................................................................... 49
49 Gevolgen voor gezondheid................................................................................................................................. 49
50 Hoe omgaan met asbest?................................................................................................................................... 49
51 Wat bij verkoop?............................................................................................................................................... 49
52 Algemeen.......................................................................................................................................................... 49
6
,Hoofdstuk 1: Inleiding tot de bodemwetgeving
1 Totstandkoming van de bodemwetgeving
1.1 De jaren 80: eerste bewustwording
1980: incident (gifschandaal) in Lekkerkerk
> Nieuwbouwwijk was gebouwd op verontreinigde grond
> Gevolg: vaten met chemisch afval werden uit bodem gehaald
Woonwijk werd er gebouwd omdat er in de jaren 80 een grote woningnood bestond.
Woonwijken werden gebouwd op vuilstortplaatsen doel: 2 problemen met 1 project oplossen
Ook in Vlaanderen: opmaak beleid begin jaren 80
Was nodig omdat bodemverontreiniging een belangrijk punt vormde in de milieuproblematiek bij bedrijven
(vooral bij auditering en overnames).
Cruciale vragen
1) Is de bodemkwaliteit van onze industrieterreinen aangetast?
2) Wat zijn de gevolgen voor: volksgezondheid, bedrijfsveiligheid, leefmilieu in het algemeen?
3) Wat is de economische waarde van onze terreinen?
4) Zijn er ook mogelijke juridische consequenties aan verbonden?
Evaluatie bodemverontreiniging meerdere parameters te beoordelen:
1) Wat is de bron van de verontreiniging (aard, concentraties, omvang)?
2) Wat zijn de verspreidingsmogelijkheden van de aangetroffen stoffen?
3) Wat is het huidig en toekomstig gebruik van de bodem?1
Parameters vormen de uitgangspunten van een beleid inzake bodembeheer.
1.2 Het echte vertrekpunt in Vlaanderen: afvalstoffendecreet van 1981
Art. 21 Afvalstoffendecreet: geeft OVAM de verantwoordelijkheid om, indien er een bodemsanering nodig is, op
te treden
Voor het afvalstoffendecreet: men kon een eigenaar van een verontreinigde grond niet dwingen.
Daarom was het decreet nodig.
1.3 Het bodemsaneringsdecreet (22/02/1995)
Noodzaak bodemsaneringsdecreet werd duidelijk
> Daarom: interuniversitaire commissie werkte een voorstel uit (afgeleid van het Milieurecht)
> In 1993 werd het voorontwerp ingediend bij de Vlaamse Regering
Trad in werking op 29/10/1995
Belangrijk: het bodemsaneringsdecreet is enkel van toepassing in Vlaanderen!
1.4 Het decreet van 27/10/2006 betreffende de bodemsanering en de -bescherming
= het Bodemdecreet (op 11/10/2006 goedgekeurd door het Vlaams Parlement)
- Trad in werking vanaf 1/06/2008
- Inwerkingtreding kwam n.a.v. goedkeuring van de uitvoeringsbesluiten (VLAREBO) op 14/12/07
Het bodemdecreet steunt op de bepalingen van het Bodemsaneringsdecreet.
MAAR: er wordt een oplossing geboden voor moeilijkheden voor de uitvoering van het Bodemsan. Decr.
> Bv. versoepelingen op vlak van procedures, saneringsplicht en overdracht van gronden
1
Woongebied, industriegebied, landbouwzone, natuurgebied, recreatieterrein, grondwaterbeschermingszone
7
, 2 Doel
Wordt weergegeven in art. 3 van het Bodemdecreet.
Bodembeleid = gericht op een duurzaam bodembeheer
> Er wordt tegemoet gekomen aan behoeften van de huidige generatie zonder de behoeften van de
toekomstige generaties in het gedrang te brengen.
Beleid: verzekert de kwaliteit van de bodem door bodemsanering en -bescherming.
> Verder ook: behoud en herstelling van de bodem
> Doel: in toekomst landgebruik zo veel als kan mogelijk maken
> Verder ook: educatie en voorlichting van doelgroepen inzake bodembeheer stimuleren
Aanvullend doel: bodemverontreiniging voorkomen
- Want: saneringsmaatregelen zijn duurder dan preventieve maatregelen
- Mogelijke preventieve maatregelen:
Zorgen voor vloeistofdichte vloeren waar GS/afvalstoffen opgeslagen worden
Overvulbeveiligingen voorzien bij opslagtanks
Installaties op lekken controleren
3 Definities en begrippen
Zijn weergegeven in art. 2 van het Bodemdecreet
OVAM Bevoegde administratie in Vlaanderen die toezicht houdt op de naleving van de
bodemwetgeving (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij)
Bodem Vaste deel van de aarde met inbegrip van grondwater en andere bestanddelen
alsook organismen die er zich in bevinden.
Bodem- Aanwezigheid van stoffen en organismen veroorzaakt door menselijke activiteiten,
verontreiniging op of in de bodem of opstallen, die de kwaliteit van de bodem op rechtstreekse of
onrechtstreekse wijze nadelig beïnvloeden of kan beïnvloeden.
Nieuwe bodem- Verontreiniging volledig ontstaan NA 29/10/1995
verontreiniging
Historische Verontreiniging volledig ontstaan VOOR 29/10/1995
bodem-
verontreiniging
Gemengde Deel tot stand gekomen VOOR 29/10/1995 en deel NA 29/10/2995
bodem- > Grootste deel VOOR? regels historische bodemverontreiniging
verontreiniging > Grootste deel NA? regels nieuwe bodemverontreiniging
Bestemmings- Bestemming volgens vigerende plannen van aanleg of vigerende RUP’s
typen Onderverdeling in 5 bestemmingstypen (zie bijlage IV van VLAREBO)
1) Type I: Natuur
2) Type II: Landbouw/landelijk wonen
3) Type III: Wonen
4) Type IV: Recreatie
5) Type V: Industrie
Risicogrond Grond waarop een risico-inrichting IS of WAS gevestigd.
Risico-inrichting Activiteiten of handelingen die een verhoogd risico kunnen inhouden op
bodemverontreiniging.
Ernstige bodem- Levert een risico op (/kan het opleveren) tot nadelige beïnvloeding van mens of
verontreiniging milieu.
> Bij evaluatie van de ernst houden we rekening met:
Kenmerken, functies, bestemmingen en eigenschappen van de bodem
Aard en concentratie van de verontreinigingsfactoren
Mogelijkheid op verspreiding van de verontreinigingsfactoren
Gebruiker - Natuurlijke of RP die titularis is van een zakelijk of persoonlijk recht op een
grond (met uitzondering van de eigenaar)
- VME in het kader van een onroerend geheel dat valt onder het stelsel van
gedwongen mede-eigendom (vermeld in art. 577-3 BW)
8
Hoofdstuk 1: Inleiding tot de bodemwetgeving......................................................................................................... 7
1 Totstandkoming van de bodemwetgeving.............................................................................................................. 7
1.1 De jaren 80: eerste bewustwording...........................................................................................................................7
1.2 Het echte vertrekpunt in Vlaanderen: afvalstoffendecreet van 1981........................................................................7
1.3 Het bodemsaneringsdecreet (22/02/1995)...............................................................................................................7
1.4 Het decreet van 27/10/2006 betreffende de bodemsanering en de -bescherming...................................................7
2 Doel...................................................................................................................................................................... 8
3 Definities en begrippen.......................................................................................................................................... 8
4 De verschillende toetsingswaarden........................................................................................................................ 9
4.1 De toetsingswaarden in het vaste deel van de aarde................................................................................................9
4.2 Grondwater..............................................................................................................................................................10
Hoofdstuk 2: De verschillende stappen in het bodemdecreet..................................................................................11
1 Stap 1: Het oriënterend bodemonderzoek (OBO)................................................................................................. 11
4.3 Doel..........................................................................................................................................................................11
4.4 Wanneer en door wie (= onderzoeksplichtige) dient het OBO te worden uitgevoerd?...........................................11
4.5 Besluit van een OBO.................................................................................................................................................12
4.6 Taak OVAM..............................................................................................................................................................12
5 Stap 2: Het beschrijvend bodemonderzoek (BBO)................................................................................................ 13
5.1 Doel..........................................................................................................................................................................13
5.2 Wanneer en door wie (= saneringsplichtige) dient het BBO te worden uitgevoerd?..............................................13
5.3 Besluit van een BBO.................................................................................................................................................13
5.4 Taak OVAM..............................................................................................................................................................14
6 Stap 3: Het verslag van een ‘oriënterend en beschrijvend bodemonderzoek’ (OBBO)...........................................15
6.1 Inhoud......................................................................................................................................................................15
6.2 Wanneer en door wie dient het OBBO te worden uitgevoerd?...............................................................................15
6.3 Besluit van een OBBO...............................................................................................................................................15
6.4 Taak OVAM..............................................................................................................................................................15
7 Stap 4: Het bodemsaneringsproject (BSP)............................................................................................................ 16
7.1 Doel..........................................................................................................................................................................16
7.2 Wanneer en door wie (= saneringsplichtige) moet het BSP worden uitgevoerd?...................................................16
7.3 Besluit van een BSP..................................................................................................................................................17
7.4 Taak van de OVAM...................................................................................................................................................17
8 Stap 5: Het beperkt bodemsaneringsproject (bBSP).............................................................................................. 18
8.1 Doel..........................................................................................................................................................................18
1
, 8.2 Wanneer en door wie (= saneringsplichtige) moet het bBSP worden uitgevoerd? zie BSP zie BSP ....................................18
8.3 Besluit van een bBSP zie BSP zie BSP...................................................................................................................................18
8.4 Taak van de OVAM...................................................................................................................................................18
9 Stap 6: De bodemsaneringswerken (BSW)............................................................................................................ 18
9.1 Doel..........................................................................................................................................................................18
9.2 Taak OVAM..............................................................................................................................................................18
10 Stap 7: Het eindevaluatierapport (EER).............................................................................................................. 19
10.1 Doel........................................................................................................................................................................19
10.2 Taak OVAM............................................................................................................................................................19
11 Opzoeken van informatie in GIS......................................................................................................................... 19
Hoofdstuk 3 – Wat is een risicogrond?.................................................................................................................... 20
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 20
12 Het begrip ‘risicogrond’...................................................................................................................................... 20
12.1 Risicogrond en risico-inrichting (art. 2 Bodemdecreet).........................................................................................20
13 Vlarem indelingslijst – bijlage I van Vlarem II...................................................................................................... 20
13.1 Uitzicht...................................................................................................................................................................20
13.2 Opbouw van de indelingslijst.................................................................................................................................20
13.2.1 Indeling............................................................................................................................................................20
13.2.2 Aandachtspunten............................................................................................................................................21
13.2.3 Korte bespreking per rubriek (zoals opgenomen in bijlage I van Vlarem II)...................................................21
13.3 Risico-inrichting gestart na 31/05/2015: Bijlage I van Vlarem II...........................................................................21
14 De Vlarebo indelingslijst – bijlage I van Vlarebo................................................................................................. 22
14.1 Uitzicht...................................................................................................................................................................22
14.1.1 Opbouw van de indelingslijst..........................................................................................................................22
14.1.2 Aandachtspunten............................................................................................................................................22
14.1.3 Meest voorkomende risico-inrichting: verwarmingstanks.............................................................................22
14.1.4 Korte bespreking per rubriek zoals opgenomen in bijlage I van Vlarebo.......................................................22
15 Aandachtspunten bij het bepalen of een activiteit een risico-activiteit is............................................................22
15.1 Startdatum van de activiteit..................................................................................................................................22
15.2 Datum van de sluiting van de inrichting................................................................................................................22
15.3 Feitelijke toestand..................................................................................................................................................23
15.4 Aanwezigheid van onvergunde activiteiten...........................................................................................................23
15.5 Tijdelijke en verplaatsbare inrichtingen.................................................................................................................23
15.6 Interpreteren van oude vergunningen of activiteiten............................................................................................23
15.7 Hulptool..................................................................................................................................................................23
16 Nagaan van een risicogrond in de praktijk.......................................................................................................... 24
16.1 Info inwinnen bij de gemeente...............................................................................................................................24
16.2 Aandachtspunten...................................................................................................................................................24
16.3 Info opzoeken via De Grote Grondvraag................................................................................................................24
2
,Hoofdstuk 4: Vrijstelling van de OBO-plicht............................................................................................................ 25
1 Onderzoeksplichtige............................................................................................................................................ 25
17 Vrijstelling OBO-plicht (art. 1 Bodemdecreet)..................................................................................................... 25
17.1 Voorwaarden..........................................................................................................................................................25
17.2 Aanvragen van de vrijstelling OBO-plicht..............................................................................................................25
17.3 Vrijstelling van de OBO-plicht in kader van overdracht.........................................................................................25
Hoofdstuk 5: Vrijstelling van saneringsplicht – saneringsaansprakelijkheid.............................................................26
1 Vrijstelling saneringsplicht ‘onschuldig eigenaar/gebruiker’.................................................................................26
17.4 Onderstroming.......................................................................................................................................................26
17.5 Vrijstellingsvoorwaarden indien men exploitant van de grond is..........................................................................26
17.6 Vrijstellingsvoorwaarden indien men gebruiker van de grond is..........................................................................26
17.7 Vrijstellingsvoorwaarden indien men eigenaar van de grond is............................................................................26
17.8 Er is zowel een eigenaar, gebruiker als exploitant op het terrein..........................................................................27
17.9 Aanvragen van de vrijstelling.................................................................................................................................27
18 Vrijstelling voor uitvoering van BBO of bodemsanering i.k.v. overdracht van risicogronden................................28
18.1 Wat als de grond verworven wordt van een partij met vrijstelling van de saneringsplicht?................................28
18.2 Behoudt men te allen tijde de vrijstelling van de saneringsplicht?........................................................................28
19 Wat als men een niet-risicogrond verwerft waarop een verontreiniging is vastgesteld?......................................28
20 Saneringsaansprakelijke.................................................................................................................................... 28
Hoofdstuk 6 – Geldigheid van een OBO................................................................................................................... 30
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 30
21 Wanneer is geen nieuw OBO vereist?................................................................................................................. 30
22 Wanneer is wel een nieuw OBO vereist?............................................................................................................ 30
23 Taak makelaar................................................................................................................................................... 30
24 Voorbeelden...................................................................................................................................................... 30
Hoofdstuk 7: Het bodemattest................................................................................................................................ 31
1 Begrippen............................................................................................................................................................ 31
24.1 Grondinformatieregister (GIR)...............................................................................................................................31
24.2 Gemeentelijke inventaris (art. 7 Bodemdecreet)...................................................................................................31
25 Het bodemattest................................................................................................................................................ 31
25.1 De aanvraag...........................................................................................................................................................31
25.2 Uitzicht van het bodemattest.................................................................................................................................32
25.3 Blanco bodemattest...............................................................................................................................................33
25.4 Attest met vermelding van bodemonderzoeken....................................................................................................34
3
, 25.5 Delen van een perceel............................................................................................................................................34
25.6 Welke gegevens staan niet op een bodemattest?.................................................................................................34
25.7 Specifieke informatie..............................................................................................................................................34
26 Bruikbaarheid van een bodemattest.................................................................................................................. 34
27 De woningpas.................................................................................................................................................... 34
Hoofdstuk 8: Overdracht – verplichtingen en procedure......................................................................................... 35
1 Wat valt onder het begrip ‘overdracht van gronden?’ (P70 – 71)..........................................................................35
28 Overdrachtsverplichtingen van toepassing op alle gronden................................................................................35
28.1 Bodemattestregeling (art. 101 Bodemdecreet).....................................................................................................35
28.2 Gevolgen niet-naleven bodemattestregeling (art. 116, §1 Bodemdecreet)..........................................................35
28.3 Bijkomende overdrachtsverplichtingen op risicogronden in het geval dat het geen mede-eigendom is..............35
28.3.1 Hoe nagaan of grond een risicogrond is?.......................................................................................................35
28.3.2 Verplichting om een OBO uit te voeren door de overdrager.........................................................................36
28.3.3 Verplichting om OBO uit te voeren door de overdrager in geval van kavel gelegen in mede-eigendom......36
28.4 Wanneer kan de overdracht plaatsvinden?...........................................................................................................37
28.4.1 Via klassieke overdrachtsprocedures..............................................................................................................37
28.4.2 Versnelde overdrachtsprocedure (art. 115 Bodemdecreet)..........................................................................37
28.4.3 Afwijking op overdrachtsprocedure ‘artikel 164’...........................................................................................37
28.4.4 Overname van verplichtingen door andere partij..........................................................................................38
28.5 Bijkomende overdrachtsverplichtingen op risicogronden in het geval het een gedwongen mede-eigendom
betreft.............................................................................................................................................................................38
28.5.1 Verplichting om een OBO uit te voeren door de overdrager in geval het een kavel is gelegen in gedwongen
mede-eigendom.........................................................................................................................................................38
28.5.2 Wanneer kan de overdracht dan plaatsvinden?.............................................................................................38
28.6 Gevolgen niet-naleving van de bijkomende overdrachtsverplichtingen op risicogronden....................................38
28.6.1 Nietigheid........................................................................................................................................................38
28.6.2 Niet-tegenstelbaarheid...................................................................................................................................38
Hoofdstuk 9: Regeling van schadegevallen.............................................................................................................. 39
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 39
29 Definitie............................................................................................................................................................ 39
30 Bevoegde instantie............................................................................................................................................ 39
31 Procedure.......................................................................................................................................................... 39
31.1 Procedure schadegeval..........................................................................................................................................39
31.2 Wie is saneringsplichtige in kader van schadegevallen?.......................................................................................39
31.3 Is men verplicht de procedure te volgen?..............................................................................................................39
Hoofdstuk 10: Grondverzet..................................................................................................................................... 40
1 Waarover gaat het?............................................................................................................................................. 40
32 Preventief luik................................................................................................................................................... 40
33 Curatief luik....................................................................................................................................................... 40
4
,34 Technisch verslag............................................................................................................................................... 40
35 Gebruik van uitgegraven bodem........................................................................................................................ 40
36 Bodembeheerrapport........................................................................................................................................ 41
37 Gevolgen van grondverzet bij overdracht........................................................................................................... 41
Hoofdstuk 11: Tussenkomst in de kosten voor historische verontreiniging..............................................................42
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 42
38 Cofinanciering.................................................................................................................................................... 42
38.1 Partijen...................................................................................................................................................................42
38.2 Tussenkomst...........................................................................................................................................................42
Hoofdstuk 12: Ondersteunende taken van een makelaar en een landmeter i.k.v. bodemwetgeving en bijhorende
verantwoordelijkheden.......................................................................................................................................... 43
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 43
39 Mogelijke taken die de makelaar op zich kan nemen bij een verkoop.................................................................43
39.1 Gevolgen van slechte uitvoering van taken (voor de makelaar)...........................................................................44
40 Gevolgen van niet naleven van bodemwetgeving bij overdracht voor de overdrager..........................................44
41 Mogelijke taken die een landmeter op zich kan nemen......................................................................................44
42 Inzetten van drones........................................................................................................................................... 44
43 Schattingen uitvoeren........................................................................................................................................ 44
Hoofdstuk 13: De omgevingsvergunning................................................................................................................. 45
1 Verloop van de vergunningsprocedure................................................................................................................. 45
43.1 Bevoegde overheid.................................................................................................................................................45
43.2 Soorten vergunningsprocedures............................................................................................................................45
43.2.1 Beroepsmogelijkheden...................................................................................................................................45
43.2.2 Beslissingstermijnen........................................................................................................................................45
43.3 Exploitatie van een inrichting opgenomen in bijlage 1 van Vlarem II....................................................................45
43.3.1 Kolom 3 – Klasse..............................................................................................................................................45
43.3.2 Kolom 4 – Bemerkingen..................................................................................................................................46
43.3.3 Kolom 5 – Coördinator....................................................................................................................................46
43.3.4 Kolom 6 – Audit & kolom 7 – Jaarverslag.......................................................................................................46
Hoofdstuk 14: Milieuregelgeving i.v.m. stookolietanks........................................................................................... 47
1 Inleiding.............................................................................................................................................................. 47
44 Verplichtingen voor stookolietanks i.k.v. milieuwetgeving.................................................................................47
45 Particuliere stookolietanks (= kleiner dan 5000kg).............................................................................................. 47
45.1 Nog in gebruik zijnde stookolietanks.....................................................................................................................47
45.1.1 Controle bij plaatsing......................................................................................................................................47
45.1.2 Periodieke controle.........................................................................................................................................47
5
,46 Inhoudsvermogen stookolietanks >5000kg......................................................................................................... 48
46.1 Nog in gebruik zijnde stookolietanks van >5000kg................................................................................................48
46.2 Buiten gebruik zijnde stookolietanks van >5000kg................................................................................................48
47 Aandachtspunten voor de makelaar................................................................................................................... 48
Hoofdstuk 15: Asbest............................................................................................................................................. 49
1 Waar komt asbest voor?...................................................................................................................................... 49
48 Herkennen van asbest....................................................................................................................................... 49
49 Gevolgen voor gezondheid................................................................................................................................. 49
50 Hoe omgaan met asbest?................................................................................................................................... 49
51 Wat bij verkoop?............................................................................................................................................... 49
52 Algemeen.......................................................................................................................................................... 49
6
,Hoofdstuk 1: Inleiding tot de bodemwetgeving
1 Totstandkoming van de bodemwetgeving
1.1 De jaren 80: eerste bewustwording
1980: incident (gifschandaal) in Lekkerkerk
> Nieuwbouwwijk was gebouwd op verontreinigde grond
> Gevolg: vaten met chemisch afval werden uit bodem gehaald
Woonwijk werd er gebouwd omdat er in de jaren 80 een grote woningnood bestond.
Woonwijken werden gebouwd op vuilstortplaatsen doel: 2 problemen met 1 project oplossen
Ook in Vlaanderen: opmaak beleid begin jaren 80
Was nodig omdat bodemverontreiniging een belangrijk punt vormde in de milieuproblematiek bij bedrijven
(vooral bij auditering en overnames).
Cruciale vragen
1) Is de bodemkwaliteit van onze industrieterreinen aangetast?
2) Wat zijn de gevolgen voor: volksgezondheid, bedrijfsveiligheid, leefmilieu in het algemeen?
3) Wat is de economische waarde van onze terreinen?
4) Zijn er ook mogelijke juridische consequenties aan verbonden?
Evaluatie bodemverontreiniging meerdere parameters te beoordelen:
1) Wat is de bron van de verontreiniging (aard, concentraties, omvang)?
2) Wat zijn de verspreidingsmogelijkheden van de aangetroffen stoffen?
3) Wat is het huidig en toekomstig gebruik van de bodem?1
Parameters vormen de uitgangspunten van een beleid inzake bodembeheer.
1.2 Het echte vertrekpunt in Vlaanderen: afvalstoffendecreet van 1981
Art. 21 Afvalstoffendecreet: geeft OVAM de verantwoordelijkheid om, indien er een bodemsanering nodig is, op
te treden
Voor het afvalstoffendecreet: men kon een eigenaar van een verontreinigde grond niet dwingen.
Daarom was het decreet nodig.
1.3 Het bodemsaneringsdecreet (22/02/1995)
Noodzaak bodemsaneringsdecreet werd duidelijk
> Daarom: interuniversitaire commissie werkte een voorstel uit (afgeleid van het Milieurecht)
> In 1993 werd het voorontwerp ingediend bij de Vlaamse Regering
Trad in werking op 29/10/1995
Belangrijk: het bodemsaneringsdecreet is enkel van toepassing in Vlaanderen!
1.4 Het decreet van 27/10/2006 betreffende de bodemsanering en de -bescherming
= het Bodemdecreet (op 11/10/2006 goedgekeurd door het Vlaams Parlement)
- Trad in werking vanaf 1/06/2008
- Inwerkingtreding kwam n.a.v. goedkeuring van de uitvoeringsbesluiten (VLAREBO) op 14/12/07
Het bodemdecreet steunt op de bepalingen van het Bodemsaneringsdecreet.
MAAR: er wordt een oplossing geboden voor moeilijkheden voor de uitvoering van het Bodemsan. Decr.
> Bv. versoepelingen op vlak van procedures, saneringsplicht en overdracht van gronden
1
Woongebied, industriegebied, landbouwzone, natuurgebied, recreatieterrein, grondwaterbeschermingszone
7
, 2 Doel
Wordt weergegeven in art. 3 van het Bodemdecreet.
Bodembeleid = gericht op een duurzaam bodembeheer
> Er wordt tegemoet gekomen aan behoeften van de huidige generatie zonder de behoeften van de
toekomstige generaties in het gedrang te brengen.
Beleid: verzekert de kwaliteit van de bodem door bodemsanering en -bescherming.
> Verder ook: behoud en herstelling van de bodem
> Doel: in toekomst landgebruik zo veel als kan mogelijk maken
> Verder ook: educatie en voorlichting van doelgroepen inzake bodembeheer stimuleren
Aanvullend doel: bodemverontreiniging voorkomen
- Want: saneringsmaatregelen zijn duurder dan preventieve maatregelen
- Mogelijke preventieve maatregelen:
Zorgen voor vloeistofdichte vloeren waar GS/afvalstoffen opgeslagen worden
Overvulbeveiligingen voorzien bij opslagtanks
Installaties op lekken controleren
3 Definities en begrippen
Zijn weergegeven in art. 2 van het Bodemdecreet
OVAM Bevoegde administratie in Vlaanderen die toezicht houdt op de naleving van de
bodemwetgeving (Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij)
Bodem Vaste deel van de aarde met inbegrip van grondwater en andere bestanddelen
alsook organismen die er zich in bevinden.
Bodem- Aanwezigheid van stoffen en organismen veroorzaakt door menselijke activiteiten,
verontreiniging op of in de bodem of opstallen, die de kwaliteit van de bodem op rechtstreekse of
onrechtstreekse wijze nadelig beïnvloeden of kan beïnvloeden.
Nieuwe bodem- Verontreiniging volledig ontstaan NA 29/10/1995
verontreiniging
Historische Verontreiniging volledig ontstaan VOOR 29/10/1995
bodem-
verontreiniging
Gemengde Deel tot stand gekomen VOOR 29/10/1995 en deel NA 29/10/2995
bodem- > Grootste deel VOOR? regels historische bodemverontreiniging
verontreiniging > Grootste deel NA? regels nieuwe bodemverontreiniging
Bestemmings- Bestemming volgens vigerende plannen van aanleg of vigerende RUP’s
typen Onderverdeling in 5 bestemmingstypen (zie bijlage IV van VLAREBO)
1) Type I: Natuur
2) Type II: Landbouw/landelijk wonen
3) Type III: Wonen
4) Type IV: Recreatie
5) Type V: Industrie
Risicogrond Grond waarop een risico-inrichting IS of WAS gevestigd.
Risico-inrichting Activiteiten of handelingen die een verhoogd risico kunnen inhouden op
bodemverontreiniging.
Ernstige bodem- Levert een risico op (/kan het opleveren) tot nadelige beïnvloeding van mens of
verontreiniging milieu.
> Bij evaluatie van de ernst houden we rekening met:
Kenmerken, functies, bestemmingen en eigenschappen van de bodem
Aard en concentratie van de verontreinigingsfactoren
Mogelijkheid op verspreiding van de verontreinigingsfactoren
Gebruiker - Natuurlijke of RP die titularis is van een zakelijk of persoonlijk recht op een
grond (met uitzondering van de eigenaar)
- VME in het kader van een onroerend geheel dat valt onder het stelsel van
gedwongen mede-eigendom (vermeld in art. 577-3 BW)
8
