Praktisch Ondernemingsrecht samenvatting

Hoofdstuk 1 Introductie op het ondernemingsrecht
Het begrip “ondernemingsrecht” omvat alle in Nederland voorkomende bedrijven en organisaties,
winstgericht of niet. Deze kunnen in verschillende juridische modellen worden gegoten. Dit noem je
rechtsvorm.

1.1 Het ondernemingsrecht binnen het Burgerlijk Wetboek

Art. 1 WOR definieert het begrip onderneming als:
‘elk in de maatschappij als zelfstandige eenheid optredend organisatorisch verband waarin krachtens
arbeidsovereenkomst of krachtens publiekrechtelijke aanstelling arbeid wordt verricht’.

1.1.1 Rechtspersonen en rechtssubjecten
Het ondernemingsrecht valt onder het privaatrecht. Het is geregeld in meerdere wetten.
Rechtspersonen = rechtssubjecten (drager van rechten en plichten).
Rechtsobject = datgene waarop een rechtssubject kan hebben (bijv. goederen)

Art. 2:5 BW stelt rechtspersonen gelijk met natuurlijke personen, voor wat het vermogensrecht
betreft. Rechtsbevoegdheid heeft betrekking op de mogelijkheid om rechtshandelingen te
verrichten, overeenkomsten te sluiten, goederen in ontvangst te nemen, schulden aan te gaan,
vorderingen te innen, onrechtmatige daden te begaan etc.

Rechtspersonen zijn rechtssubjecten en worden daardoor vermogensrechtelijk gelijkgesteld met
natuurlijke personen, maar zullen altijd door middel van natuurlijke personen dienen te
functioneren.

1.1.2 Soorten rechtspersonen
Verschillende soorten rechtspersonen:
- Publieke rechtspersonen;
- Kerkgenootschappen;
- Privaatrechtelijke rechtspersonen.

In Nederland komen 6 soorten privaatrechtelijke rechtspersonen voor:
- Besloten vennootschap
- Naamloze vennootschap
- Vereniging (informeel of formeel)
- Stichting
- Onderlinge waarborgmaatschappij
- Coöperatie

Het verschil tussen de bv en nv is dat bij de bv buitenstaanders minder makkelijk invloed kunnen
krijgen op de besluitvorming. Bij een nv komen buitenstaanders er makkelijker bij.

1.2 Rechtsvormen in Nederland
Brievenbusmaatschappijen = maatschappijen die veelal niet letterlijk vanuit Nederland werken,
maar hier wel gevestigd zijn om hogere winstbelasting in hun eigen land te ontlopen.

1.2.1 Rechtspersonen
BV: Een rechtspersoon met een eigen kapitaal. Dat door middel van het uitgeven van aandelen is
verkregen. Dient te worden opgericht met een notariële akte en moet ingeschreven worden bij de
KVK. Er bestaan alleen aandelen op naam, daardoor kan de bv geen beursgang maken.


1

,NV: Net als de bv een is de nv een kapitaalvennootschap met beperkte aansprakelijkheid, maar heet
wel een verplicht minimum oprichtingskapitaal. Wordt op dezelfde wijze opgericht als de BV. De
aandelen kunnen op naam of toonder zijn. Met aandelen op toonder (dat je kan laten zien dat je een
aandeel hebt) kan een beursgang worden gemaakt.

Coöperatie: Een verenigingsvorm, waarbij een ledenorgaan verplicht is. Gericht op winst en heeft als
doel het voorzien in stoffelijke behoefte van leden voor het sluiten van overeenkomsten met hen. De
coöperatie dient bij de notaris te worden opgericht en ook te worden ingeschreven bij de KVK. De
bestuurders zijn in beginsel niet aansprakelijk en het is mogelijk dat de aansprakelijkheid van leden
ook wordt beperkt of uitgesloten, zoals bij de NV en BV.

OWM: Hetzelfde als de coöperatie, behalve dat het doel moet zijn dat ze met haar leden
verzekeringsovereenkomsten sluit.

Vereniging (formeel en informeel): Een rechtspersoon met leden die een ander doel heet dan OWM
en coöperatie, niet gericht op winst. Behaalde winst mag niet worden uitgekeerd aan leden.
Opgericht met notariële akte en is hiermee een formele vereniging met volledige rechtsbevoegdheid;
in dat geval moet ze ook worden ingeschreven bij KvK. Indien zonder notariële akte: vereniging is
informeel en beperkt rechtsbevoegd.

Stichting: Een rechtspersoon met in beginsel maar 1 orgaan en heet een ledenverbod. Niet gericht
op winst. Kan een onderneming drijven. Opgericht doormiddel van notariële akte en inschrijving in
het handelsregister.

1.2.2. Personenvennootschappen
Maatschap: Een vennootschapsverband waarin een beroep of bedrijf wordt uitgeoefend (beroeps- of
bedrijfshandelingen worden verricht). Er kan onderscheid gemaakt worden tussen een stille (bedoeld
voor beroeps- of bedrijfsuitoefening) en de openbare (beroepsuitoefening). Dit onderscheid is niet zo
makkelijk meer te herkennen, de stille maatschap treedt niet naar buiten onder 1 naam, de openbare
wel. Oprichten op basis van een overeenkomst waarbij iedereen iets inbrengt. Inschrijving in het
Handelsregister is verplicht. Het grote verschil met de vof en cv is dat de maatschap enkel
vertegenwoordigd kan worden als alle maten een volmacht geven aan degene die handelt namens
de maatschap.

VOF: Gebaseerd op een maatschap. Op dezelfde wijze opgericht en dient ook te worden
ingeschreven in KvK. Een vennootschap voor bedrijfsuitoefening, waarbij bedrijf altijd onder
gemeenschappelijke naam wordt uitgeoefend. Meest voorkomende personenvennootschap.

Cv: Gebaseerd op de vof en heet dezelfde oprichtingshandelingen en dezelfde definitie. Er is sprake
van een of meer commanditaire vennoten, ook wel stille vennoten genoemd, naast de gewone of
beherende vennoten. Stille vennoten hebben geld ingebracht maar zijn niet werkzaam binnen of
namens de vennootschap.

1.2.3. Eenmanszaak
De meest voorkomende rechtsvorm. Niet wetelijk geregeld, zonder formele oprichingsvereisten,
alleen een inschrijving van KvK. Hiermee sta je dan geregistreerd in het Handelsregister, waardoor
iedereen kan zien dat je een serieuze onderneming drijt, inschrijving is dus verplicht, voor elke
onderneming.

1.2.4 Europese rechtsvormen
Europees Economisch Samenwerkingsverband (EESV): Wordt opgericht door ten minste twee
natuurlijke of rechtspersonen uit ten minste twee verschillende lidstaten door middel van een

2

, overeenkomst en zonder kapitaalsinbreng. Doel van de EESV is om de economische werkzaamheid
van zijn leden te vergemakkelijken of te ontwikkelen, dan wel resultaten ervan te verbeteren of te
vergroten. Mag niet als doel hebben het maken van winst.

Societas Europaea (SE): De SE is een rechtspersoon waarvan het kapitaal in aandelen is verdeeld en
lijkt daarmee op de Nederlandse NV. Zij mag in tegenstelling tot de EESV wel winst uitkeren aan de
betrokken rechtspersonen; deze zijn niet hoofdelijk aansprakelijk naast de SE aansprakelijk.
Oprichting kan plaatsvinden door alle rechtspersonen, maar deze moeten hun oorsprong vinden in
ten minste twee verschillende nationaliteiten en samen zorg dragen voor een geplaatst
aandelenkapitaal van minimaal €120.000

Societas Cooperativa Europaea (SCE): een vennootschap met een in aandelen verdeeld kapitaal,
maar met coöperatieve elementen. Voornaamste doel om aan de behoeften van haar leden te
voldoen of het ontwikkelen van hun economisch en sociale activiteiten. Oprichting kan door
minstens twee rechtspersonen uit verschillende lidstaten, maar ook door minimaal vijf natuurlijke
personen of personenvennootschappen uit ministens twee verschillende lidstaten. Het minimum
geplaatste kapitaal van de leden is €30.000.

1.3 Publiekrechtelijke rechtspersonen en kerkgenootschappen
Publiekrechtelijke rechtspersonen
- De Staat;
- Provincies;
- Gemeenten;
- Waterschappen.

Kerkgenootschappen = organisaties die zich uitsluitend met religie bezig houden.

1.4 De belangrijkste aspecten bij het kiezen van de juiste rechtsvorm
 Doel
o Commercieel of niet-commercieel
o Specifiek wettelijk voorgeschreven (coöperatie of OWM) of anders
 Zeggenschap
o Wel of geen gescheiden zeggenschap d.m.v. voorgeschreven organen
o Wel of geen scheiding zeggenschap en winstverdeling
 Aansprakelijkheid
o Wel of geen persoonlijke aansprakelijkheid van functionarissen
o Persoonlijke aansprakelijkheid voor gelijke delen of hoofdelijk
 Vertegenwoordiging
o Algemene vertegenwoordiging of alleen via volmachten
 Financiën
o Hoogte kosten voor oprichting
o Wel of geen verplicht oprichtingskapitaal
o Hoogte kosten voor voeren van rechtsvorm
 Belastingregels
o Inkomsten- of vennootschapsbelasting
o Wel of geen aftrekregelingen
o Volledige btw, verlaagd tarief of vrijstelling
 Interne regels
o Simpele boekhouding nodig of meer (jaarrekening)
o Verplichte organen of vrije indeling
o Overige wettelijke voorschriften

3