Spelen is wijs
Wat is spel
Vrij gedeeld gestuurd
1.1 Kenmerken van spel – a play – vrij & gedeeld spel
o Kind is actief
o Kind is vrijwillig bezig
o Nadruk proces niet op product
o Kind geeft zelf betekenis
o Open, flexibele activiteiten
Vrij spel = kind neemt initiatief (bv. met poppen, fiets rijden,…)
Gedeeld spel = initiatief & sturing komt van lkr en kind (bv. inspiratiekaart i.d. huishoek, winkelspel,…)
1.2 Kenmerken van spel – a game – gestuurd spel
o Lkr stuurt aanbod aan
o Geen eigen initiatief van kleuter mogelijk
Bv. gezelschapsspelletjes, memory, …
1.3 Vrij, gedeeld of gestuurd
EDI = expliciete directe instructie
= werkvorm
Om een kind een spel stapsgewijs aan te leren
Spel in de
gevarenzone
o Kinderen brengen meer tijd door op school
o Gedachte dat kinderen van volwassenen leren, op een schoolse manier
o Ouders hebben extreme angst om hun kind vrij, zonder toezicht te laten spelen
o Moeilijk in te beelden dat doelvrij bezig zijn iets oplevert
pag. 1
,Spelen is wijs
Belang van spel
3.1 Doelgericht werken
1. Doelen op vlak van persoonsvorming
2. Doelen op vlak van vaardigheden
3. Doelen op vlak van kennis over de wereld
Doel:
o Stimuleren zelfbepaling/ autonomie
o Kennis en vaardigheden
o Persoonsvorming
Spel:
o Vrij/ gedeeld
o Gestuurd
o Afhankelijk
3.2 Belang van vrij spel
Waarde van spel voor emotionele ontwikkeling
o Emoties & gevoelens v.d. kleuter ontdekken
o Ervaren autonomie, hebben controle over de situatie
o Cathariswerking = problemen worden hanteerbaar door te spelen
Waarde van spel voor de sociale ontwikkeling
o Verwerven van sociale identiteit
o Socialisatie
o Gemeenschapsgevoel & sociale vaardigheden
Waarde van spel voor de cognitieve ontwikkeling
o Creëert zone van naaste ontwikkeling
o Handelen volgens een eigen, intern plan
o Maakt zelfgestuurd handelen mogelijk
o Maakt cognitief decanteren mogelijk
o Gunstige invloed op leermotivatie
o Bevordert taalontwikkeling
o Bevordert creatief & probleemoplossend handelen
pag. 2
, Spelen is wijs
Waarde van spel voor motorische ontwikkeling
o Bewegingsvormen automatiseren & verbreden
o Fijne & grove motoriek
3.3 Belang van (meer) gestuurd spel
In functie van bepaalde doelen
Inzichten, kennis, vaardigheden die gericht geoefend moeten worden
3.4 Belang van gedeeld spel
Naargelang invulling van het spel
Soorten spel onder
de loep
4.1 Sensopathisch spel
= gericht op zintuigelijke ervaringen
Vrij Voornamelijk
Snoezelen, zand- & waterhoek, aarde, scheerschuim
Gedeeld Gezamenlijke start bij de snoezelhoek, zandhoek
Belevingsverhaal
Gestuurd Zintuigelijke spelen (voeldoos)
Rijk en gevarieerd materiaal dat zintuigen prikkelt
4.2 Manipulerend/ hanterend spel
= spelend omgaan met dingen om hen heen
o Ontdekken zo al manipulerend & explorerend mogelijkheden & eigenschappen van materiaal
o Meestal vrij
o Gedeeld & gestuurd is mogelijk bv. watertafel
o Ongevormd materiaal
4.3 Esthetisch spel
= combineren, ordenen of veranderen van materialen op bewuste wijze, die kleuters mooi/boeiend
vinden
Vrij Dieren ordenen van groot – klein, auto’s op een rij plaatsen
Gedeeld In een kader een schilderij leggen met “loose parts” + divers aanbod
Gestuurd Keuze tot welk schilderij + aanbod = beperkt
loose parts, sturend materiaal
pag. 3
Wat is spel
Vrij gedeeld gestuurd
1.1 Kenmerken van spel – a play – vrij & gedeeld spel
o Kind is actief
o Kind is vrijwillig bezig
o Nadruk proces niet op product
o Kind geeft zelf betekenis
o Open, flexibele activiteiten
Vrij spel = kind neemt initiatief (bv. met poppen, fiets rijden,…)
Gedeeld spel = initiatief & sturing komt van lkr en kind (bv. inspiratiekaart i.d. huishoek, winkelspel,…)
1.2 Kenmerken van spel – a game – gestuurd spel
o Lkr stuurt aanbod aan
o Geen eigen initiatief van kleuter mogelijk
Bv. gezelschapsspelletjes, memory, …
1.3 Vrij, gedeeld of gestuurd
EDI = expliciete directe instructie
= werkvorm
Om een kind een spel stapsgewijs aan te leren
Spel in de
gevarenzone
o Kinderen brengen meer tijd door op school
o Gedachte dat kinderen van volwassenen leren, op een schoolse manier
o Ouders hebben extreme angst om hun kind vrij, zonder toezicht te laten spelen
o Moeilijk in te beelden dat doelvrij bezig zijn iets oplevert
pag. 1
,Spelen is wijs
Belang van spel
3.1 Doelgericht werken
1. Doelen op vlak van persoonsvorming
2. Doelen op vlak van vaardigheden
3. Doelen op vlak van kennis over de wereld
Doel:
o Stimuleren zelfbepaling/ autonomie
o Kennis en vaardigheden
o Persoonsvorming
Spel:
o Vrij/ gedeeld
o Gestuurd
o Afhankelijk
3.2 Belang van vrij spel
Waarde van spel voor emotionele ontwikkeling
o Emoties & gevoelens v.d. kleuter ontdekken
o Ervaren autonomie, hebben controle over de situatie
o Cathariswerking = problemen worden hanteerbaar door te spelen
Waarde van spel voor de sociale ontwikkeling
o Verwerven van sociale identiteit
o Socialisatie
o Gemeenschapsgevoel & sociale vaardigheden
Waarde van spel voor de cognitieve ontwikkeling
o Creëert zone van naaste ontwikkeling
o Handelen volgens een eigen, intern plan
o Maakt zelfgestuurd handelen mogelijk
o Maakt cognitief decanteren mogelijk
o Gunstige invloed op leermotivatie
o Bevordert taalontwikkeling
o Bevordert creatief & probleemoplossend handelen
pag. 2
, Spelen is wijs
Waarde van spel voor motorische ontwikkeling
o Bewegingsvormen automatiseren & verbreden
o Fijne & grove motoriek
3.3 Belang van (meer) gestuurd spel
In functie van bepaalde doelen
Inzichten, kennis, vaardigheden die gericht geoefend moeten worden
3.4 Belang van gedeeld spel
Naargelang invulling van het spel
Soorten spel onder
de loep
4.1 Sensopathisch spel
= gericht op zintuigelijke ervaringen
Vrij Voornamelijk
Snoezelen, zand- & waterhoek, aarde, scheerschuim
Gedeeld Gezamenlijke start bij de snoezelhoek, zandhoek
Belevingsverhaal
Gestuurd Zintuigelijke spelen (voeldoos)
Rijk en gevarieerd materiaal dat zintuigen prikkelt
4.2 Manipulerend/ hanterend spel
= spelend omgaan met dingen om hen heen
o Ontdekken zo al manipulerend & explorerend mogelijkheden & eigenschappen van materiaal
o Meestal vrij
o Gedeeld & gestuurd is mogelijk bv. watertafel
o Ongevormd materiaal
4.3 Esthetisch spel
= combineren, ordenen of veranderen van materialen op bewuste wijze, die kleuters mooi/boeiend
vinden
Vrij Dieren ordenen van groot – klein, auto’s op een rij plaatsen
Gedeeld In een kader een schilderij leggen met “loose parts” + divers aanbod
Gestuurd Keuze tot welk schilderij + aanbod = beperkt
loose parts, sturend materiaal
pag. 3
