samenvatting zintuigen

Deel 3: zintuigen


Deel 3: zintuigen
I. Smaak
Chemoreceptoren: smaak
- Waarneming van smaak gebeurt via smaakknopen
 Bij verschillende zoogdiersoorten kun je in de smaakknop verschillende
celtypes geïdentificeerd worden
 Gemiddelde levensduur van de cellen is 10 dagen
 De belangrijke cellen zijn de type III cellen
 De type I en II cellen fungeren als steuncellen
 Ongedifferentieerde basale cellen zorgen voor de vervanging van de
andere celtypen
 Terug te vinden in het epitheel van de tongpapillen
 Papillae fungiformes
 Papillae circumvallatae
 de klieren van Von Ebner uitmonden op de bodem van de groeve
 Papillae foliatae

a. Papillae vallatae
Synoniem: circumvallata
- Het grootste, maar minst verspreide papil
- Meer naar de achterkant van de tong te vinden
- Elk papil wordt omgeven door een soort ‘gracht’
- Aan de zijkanten, maar ook aan de kant van de groeve tref je smaakknopen aan
- In de groeve monden kleine sereuze kliertjes uit, het secreet hiervan moet de
smaakknopen schoonspoelen
 De kliertjes van Von Ebner
- Bedekt met een meerlagig plaveiselepitheel en de smaakknopen zijn hierin gebed
- Bevat 2 verschillende typen van kleine speekselklieren: sereus en muceus
 het secreet dient om de moleculen weg te spoelen zodat er nieuwe prikkels
kunnen worden waargenomen
- Afvoergang van een speekselkliertje gaat de producten van de klieren afvoeren in de
groeve rond een papilla circumvallata
2 types speekselklieren afvoergang




1

,Deel 3: zintuigen




b. Papillae fungiformes en foliatae
1. Papillae fungiformes
- Deze soort dragen doorgaans de smaakknopen
- Minder talrijk dan de p. filiformes waartussen ze verspreid voorkomen
- Kleinder dan p. vallatae, maar nog wel van een grootte dat ze een omvang van
duidelijk bindweefselkern bevatten
- Ze steken boven de p.filiformes uit
- Kunnen bij de mens als kleine rode puntjes op het dorsale tongoppervlak
waargenomen worden




2. Papillae foliatae
Verwijst naar de ‘bladen’ van een boek
- Je kijkt hier naar de papillen vanuit het dorsale oppervlak van de tong
 tong werd dus doorgesneden evenwijdig met de lengte-as
- Je ziet dus de zijkanten van de p.foliatae
- Papillae zijn afgeplat en van elkaar gescheiden door diepe epitheelinsnijdingen
 De insnijdingen zijn bedekt met epitheel en bevatten een aantal ingebedde
smaakknopen
- De middenste bindweefsel papil bevat meestal een duidelijk bloedvat  vaatpapil
- De twee buitenste bindweefselpapillen  zenuwpapillen




2

, Deel 3: zintuigen

II. Reuk
Chemoreceptoren: reuk
Reukepitheel
- Bedoeld voor de detectie en signalisatie van geur
- Geurmoleculen die in lage concentraties aanwezig zijn in de lucht waar te nemen
- Bedekt het dak van de neusholte en een stukje neustussenschotten (septum nasi)
 De overige delen van het neuslumen zijn bekleed met een typisch
respiratorisch epitheel
- Pseuodomeerlagig cilindrisch
- 3 verschillende celtypes:

a. Steuncellen
Ondersteunen de reukcellen en zijn ermee verbonden via celjuncties
- Iets breder bovenaan en dragen microvilli aan het apicale oppervlak
- Het glad ER bevat enzymen die overtollige reukmoleculen kunnen verwijderen en
inactiveren

b. Basale vervangcellen
- Kleiner en driehoekig van vorm
- Kunnen delen en differentiëren  kunnen de reukcellen en de steuncellen
vervangen

c. Reukcellen (=olfactorische neuronen)
- Enige neuronen zijn die rechtstreeks contact hebben met de buitenwereld
- Enige neuronen in het lichaam die geregeld vernieuwd kunnen worden
- Eigenlijk zijn het sensorische receptorcellen
- Bipolaire neuronen waarvan de cellichamen gelegen zijn in het epitheel
- De dendrieten vormen aan de apicale deel, een reukblaasje waaruit cilia vertrekt
 Ciliën bevatten moleculaire receptoren en ionenkanalen
 Ciliën steken uit in de neusholte, ze vergroten het receptoroppervlak
aanzienlijk
- Binding van geurmoleculen op de receptoren induceert een intracellulaire
signalisatiecascade waarbij geopend worden
 Leidt tot een membraan depolarisatie

Via het axon van de betrokken cel wordt een signaal gestuurd naar de eerste craniale zenuw
en zo naar de reukkwab van de hersenen
- Deze cellen kunnen afsterven in het lamina propria ten gevolge van bepaalde ziekten
of fysieke beschadiging

Reukmoeheid
- De bindplaatsen van de reukcellen worden een lange periode niet meer ontdaan
waaraan ze gebonden zijn
Oplossing?
- Lamina propria bevat talrijke reukkliertjes (klieren van Bowman) waarvan de secreten
de sensorische structuren proper maken  klaar voor hergebruik


3