Samenvatting bindweefsel

Deel 2: algemene histologie: bindweefsel

I. Epithelen
II. Bindweefsels

A. Algemene kenmerken
Functies
- Verbindend en ondersteunend
 Vooral voor ondersteunende bindweefsels
 Ook voor bindweefsels die stevige kapsels vormen rondom organen
 Of voor zeer delicate bindweefsels die zenuwvezels of bloedvaten omgeven
- Belangrijk voor transport en verdediging
 Bloed is eigenlijk een speciale vorm van bindweefsel dat hormonen,
voedingsstoffen en afvalstoffen doorheen het lichaam transporteert
+ zorgt dat de cellen van ons immuunsysteem (witte bloedcellen) op de juiste
plaats terecht komen
- Sommige bezitten verschillende gespecialiseerde componenten die er mee voor
zorgen dat we beschermd zijn tegen micro-organismen en andere indringers
- Herstel van het lichaam

 Om alle functies te kunnen uitoefenen op een goede manier is een extracellulaire matrix
1 van de belangrijkste van het bindweefsel
- Deze matrix ligt buiten de (extra)- cellen
- Soms ook intercellulaire matrix genoemd, want aanwezig tussen (inter-) cellen
 De samenstelling van de matrix zorgt voor een grote variëteit aan bindweefsels
- Kan uit zeer fijne netwerkjes van vezels bestaan, uiterst stevige strengen, verkalkt zijn
of uiterst vloeibaar

Differentiatie van bindweefselcellen
- Ongedifferentieerde mesenchymcellen  migreren door het lichaam tot
verschillende vaste bindweefselceltypen  geven aanleiding tot de verschillende
bindweefsels in het lichaam
 Vanuit beenmergstamcellen zullen celtypen differentiëren die ook in
bindweefsels kunnen worden aangetroffen

De extracellulaire matrix
a. Grondsubstantie
Bestaat uit
- Vaste componenten
- De proteoglycanen en glycoproteïnen
 Bestaan uit centrale eiwitketens met glycosaminoglycanen (GAG’s)
 GAG’s zijn familie van niet-vertakte polysacchariden opgebouwd uit
lange ketens van disacchariden
 Verschillende vind je terug in specifieke bindweefseltypen
Vb: dermantansulfaat
 Trekken kationen aan, wat op zijn beurt watermoleculen aantrekt
 binding van water; bepaalt resistentie van bindweefsels tegen
drukkrachten


1

,Deel 2: algemene histologie: bindweefsel

 Hyaluronzuur zal verschillende proteoglycanen verenigen tot zeer grote
aggregaten
 door de visceuze structuur die ontstaat kunnen micro-organismen
moeilijker doorheen het bindweefsel migreren
 Voorbeeld: streptokokken, produceren hyaluronidase  breekt
hyaluronzuur af
 dit verminderd viscositeit en de doordringbaarheid vergroot
 Voorbeeld: integrines
 Binden aan componenten van de extracellulaire matrix
 bijnaam matrix receptoren
 Ze zijn intracellulair verbonden met het cytoskelet
 Ze ontkoppelen en koppelen afwisselend met componenten van de
matrix wat ervoor zorgt dat cellen in hun geheel kunnen
voortbewegen over de matrix
 De glycoproteïnen: complexen van voornamelijk eiwit en weinig koolhydraten
 Spelen een rol bij de interacties tussen de hechting van cellen aan
vezels of andere componenten van de extracellulaire matrix
 Fibronectine; speelt een grote rol in de hechting van
bindweefselvezels aan bindweefselcellen
 Laminine: zorgt voor aanhechting van epitheelcellen aan het
basaalmembraan
- Watermoleculen die aan deze grondsubstantie gebonden zijn

b. Bindweefselvezels
Vinden in de matrixen meestal 1 of meerdere bindweefselvezeltypen terug, die bepalend
zijn voor de structuur van de matrix

1. Collageen
Het meest voorkomende eiwit en vormt de grootste eiwitcomponent in bindweefsels
- Geproduceerd in verschillende celtypes
- 95% bestaat uit typen I-IV
 Bestaan uit glycine, proline, hydroxyproline en hydroxylysine

Biosynthese gebeurt door:
- Vorming van polypeptide--ketens ter hoogte van ruw endoplasmatisch reticulum
- De ketens worden gevlochten tot een drievoudige helix ‘het procollageen’
- In het RER zullen proline en lysine gehydroxyleerd worden
 Nodig is vitamine C
- Procollageen wordt getransporteerd naar het golgi-apparaat, waar de inbouw van
suikers gebeurt
- Vesikels zorgen voor verder transport naar de celmembraan, dit zorgt ervoor tijdens
de secretiefase dat procollageen kan worden vrijgesteld door exocytose
- Extracellulair wordt dan met behulp van procollageenpeptidase een eindstukje van
procollageen afgesplitst  ontstaan van tropocollageen
- Deze tropocollageenmoleculen vormen de basis van collageen




2

, Deel 2: algemene histologie: bindweefsel

Collageen type I
- Meest voorkomend
- Vormt stevige, dikke collageenvezels-en bundels
- Vind je terug op plaatsen waar het bindweefsel bestand moeten zijn tegen grote
trek-en drukkrachten (pees, bot, huid…)
- Stevige structuur is door de tropocollageenmoleculen die door cross-linking en
molymerisatie gestapeld worden tot collageenfibrillen
 Transmissie elektronenmicroscoop: fibrillen vertonen een typisch
bandenpatroon, want ze hebben een ‘lacunair’ en ‘overlappingsgebied’
- Collageenfibrillen zijn samengevoegd tot collageenvezels, die vormen dan
collageenbundels
- Stabiliteit neemt toe met ouderdom

Collageen type II
- Eerder losse fibrillen die geen vezels vormen
- Voornamelijk in kraakbeen

Collageen type III
- Vormt hele dunne vezels die meestal een los geweven netwerkje vormen
- Ook reticulaire vezels genoemd
- Sterk geassocieerd met glycoproteïnen en proteoglycanen
 Met specifieke kleuring kan je de reticulaire vezels zo goed zichtbaar maken
- Reticulaire vezels ondersteunen fijne structuren zoals capillairen en zenuwvezels

Collageen type iV
- Typische component van lamina basalis
- Vormt geen fibrillen, maar eerder dunne amorfe membranen
- Gesynthetiseerd door epitheelcellen
- Herkenning? Acidofiele structuren


2. Elastische vezels
Ze zijn zeer uitrekbaar
- Glycoproteïne elastine verantwoordelijk hiervoor; bevat 2 kenmerkende aminozuren
 Desmosine
 Isodesmosine
 zorgen voor de typische kleur van elastine
- Vorming is door een proces waarin een eerste fase de microfibrillen samenbundelen
tot zogeheten ‘oxytalanvezels’
 Hiertussen zal elastine worden afgezet tot dunne ‘elauninevezels’ die
uiteindelijk elastische vezels zullen worden

Elektromicroscopisch niveau
- Bestaat uit een schede van 10nm dikke tubulaire microfibrillen, waarin een amorfe
massa gelegen is
- Fibrillen zullen veel dunner en strakker verlopen
- Gebruik maken van orceïne kleuring

3