Digestie 1
Samenvatting
Thema 1: bouw en ontwikkeling digestiestelsel
Hoorcollege 1: functionele anatomie
digestiestelsel en lever
Oerdarm: voordarm
Bloedvoorziening: truncus coeliacus.
- Farynx (kieuwboodderivaten)
- Luchtwegen
- Slokdarm
- Maag
- Stukje lever
- Pancreas
- Duodenum (eerste deel)
Middendarm
Bloedvoorziening: a. mesenteria cranialis.
- Duodenum (laatste deel)
- Jejunum
- Ileum
- Caecum
- Colon ascendens
- Colon transversum (eerste ⅔ deel)
Einddarm
Bloedvoorziening: a. mesenterica caudalis. Dit bloedvat gaat voor een groot deel naar caudaal,
alleen het laatste stukje (anale kanaal) wordt niet door dit bloedvat van bloed voorzien. Het laatste
deel verschilt ook in veneuze afvoer: in principe loopt het hele veneuze afvoer van het MDK via de
vena porta hepatis naar de lever en die doet daar wat mee om het vervolgens naar de vena cava
caudalis te sturen. Maar niet die in het anale kanaal want daar gaat het bloed meteen naar de vena
porta caudalis > medicijnopname vanuit de anus veel sneller dan orale inname die via het MDK
gaat en langs de lever. Als je dus wil dat de lever er niets mee doet dan dien je het anaal toe.
- Colon transversum (laatste deel)
- Colon descendens
- Cloaca
• Rectum > anus
• Sinus urogenitalis > geslachtsopening
Oesophagus
Spieren: dwarsgestreept (uit kieuwbogen) en/of glad spierweefsel (lokale ontwikkeling). Dit is
van belang omdat dat uitmaakt of je de oesophagus kan verslappen of niet. Slijmvliesbedekking.
Onderdelen: pars cervicalis, pars thoracis en pars abdominalis (gaat door het diafragma heen naar
de maag via de hiatus oesophagei).
Dieren eten met hun kop naar beneden en daardoor heeft de zwaartekracht een grotere rol dan
bij de mens. Het voedsel moet eerst een stuk naar boven gebracht worden. Advies kan zijn om je
hond rechtop te laten eten, met de poten op de tafel bijvoorbeeld.
1
,Buikwand
Huid > subcutis > buikspieren:
- Musculus obliquus abdominis externus
- Musculus obliquus abdominis internus
- Musculus transversus
- Musculus rectus abdominis
Peritoneum: parië tale blad tegen de buikwand en het viscerale blad bekleedt de organen
- Intraperitoneaal = structuren binnen het peritoneum en via een mesenterium (ophangband:
meso-) met de buikwand zijn verbonden
- Retroperitoneaal = buiten het peritoneum
• Primair: nooit binnen peritoneum hebben gelegen (nieren, bijnieren, gonaden)
• Secundair: eerste binnen het peritoneum en vervolgens is het dorsaal mesenterium
verkort, waardoor ze weer retroperitoneaal kwamen te liggen (deel van het duodenum,
pancreas, colon ascendens, colon descendens, rectum
Scheilswortel = ophangband dunne darm met a. mesenterica cranialis.
Ophanging van de maag
- Dorsale mesogastricum (ophangband) > wordt omentum majus (curvatura major)
- Ventrale mesogastricum (ophangband) > wordt omentum minus (curvatura minor). Deze zit
dus oorspronkelijk tussen de maag en de ventrale buikwand, alleen de lever is daarin
uitgegroeid. De lever wordt omgeven door onderdelen van het ventrale mesogastrium.
Het omentum majus gaat dus enorm uitgroeien en dat heeft voordelen: in dat grote net lopen veel
lymfen en capillairen. Dus als er iets gebeurt kan het net direct ingrijpen en zorgen dat de
ontsteking genezen wordt of afgesloten wordt. Na een operatie leg je m dan ook netjes terug.
Maagdraaiing: oefening met de hand. De as van de draaiing v.d.
middendarm is de a. mesenterica cranialis.
Grondpatroon: bovenaan de oesophagus > gewone maag >
duodenum caudaal langs de a. mesenterica cranialis > jejunum >
ileum die met een bandje aan het caecum vastzit > caeum > colon
ascendens > colon transversum die craniaal van de a. mesenterica
cranialis loopt > colon descendens > rectum > anus. Je komt met je
hand niet verder dan de a. mesenterica cranialis en zal dan dus ook
de colon transversum niet kunnen voelen.
Anus
Overgang van endoderm naar ectoderm. Het laatste stukje ectoderm (= proctodeum). Bij
zoogdieren gaat het proctodeum het anale kanaal vormen.
2
, Hoorcollege 2: ontwikkeling digestiestelsel en
lever Kiembladen
Endodermale knoppen: twee knoppen aan het
einde van de voordarm; Mesoderm Endoderm
- Ventraal: ontwikkeling lever
- Dorsaal: ontwikkeling pancreas
Vv. vitellinae
Ventrale Dorsale
endodermale endodermale
knop knop
Septum
transversum
Pancreas
Ingroei Ductus
Craniaal deel Caudaal deel accessorius
Lever
Galblaas
Ductus
Ductus cysticus
pancreaticus
Dieren zonder galblaas: paard, rat, duif en
walvis, maar verwijding galgangen voor opslag.
Septum transversum: scheidt tijdens de
embryologie de borst- en buikholte.
Endodermale cellen van de lever groeien in
richting het septum transversum die andere
celvormen levert (bindweefsel, bloedvaten)
waar mesoderm voor nodig is.
De ductus accessorius gaat in regressie bij de kat en kleine herkauwers, terwijl de ductus
pancreaticus in regressie gaat bij het rund en varken:
- Mens, paard, hond: ductus pancreaticus + ductus pancreaticus accessorius
- Varken en rund: ductus pancreaticus accessorius
- Kat en kleine HK: ductus pancreaticus
Vv. vitellinae: vaten in de dooierzak en haalt voedingsstoffen uit de dooierzak. Hieruit ontwikkelen
zich:
- De leversinusoı̈de = met bloed gevulde ruimtes in de lever
- Vena porta hepatis
- Onderste deel van de vena cava caudalis
- Ductus venosus: verbinding tussen vena umbilicalis en vena cava caudalis ® stuur O2-rijk bloed
van de placenta weg van de nog niet functionerende lever naar het hart
3
Samenvatting
Thema 1: bouw en ontwikkeling digestiestelsel
Hoorcollege 1: functionele anatomie
digestiestelsel en lever
Oerdarm: voordarm
Bloedvoorziening: truncus coeliacus.
- Farynx (kieuwboodderivaten)
- Luchtwegen
- Slokdarm
- Maag
- Stukje lever
- Pancreas
- Duodenum (eerste deel)
Middendarm
Bloedvoorziening: a. mesenteria cranialis.
- Duodenum (laatste deel)
- Jejunum
- Ileum
- Caecum
- Colon ascendens
- Colon transversum (eerste ⅔ deel)
Einddarm
Bloedvoorziening: a. mesenterica caudalis. Dit bloedvat gaat voor een groot deel naar caudaal,
alleen het laatste stukje (anale kanaal) wordt niet door dit bloedvat van bloed voorzien. Het laatste
deel verschilt ook in veneuze afvoer: in principe loopt het hele veneuze afvoer van het MDK via de
vena porta hepatis naar de lever en die doet daar wat mee om het vervolgens naar de vena cava
caudalis te sturen. Maar niet die in het anale kanaal want daar gaat het bloed meteen naar de vena
porta caudalis > medicijnopname vanuit de anus veel sneller dan orale inname die via het MDK
gaat en langs de lever. Als je dus wil dat de lever er niets mee doet dan dien je het anaal toe.
- Colon transversum (laatste deel)
- Colon descendens
- Cloaca
• Rectum > anus
• Sinus urogenitalis > geslachtsopening
Oesophagus
Spieren: dwarsgestreept (uit kieuwbogen) en/of glad spierweefsel (lokale ontwikkeling). Dit is
van belang omdat dat uitmaakt of je de oesophagus kan verslappen of niet. Slijmvliesbedekking.
Onderdelen: pars cervicalis, pars thoracis en pars abdominalis (gaat door het diafragma heen naar
de maag via de hiatus oesophagei).
Dieren eten met hun kop naar beneden en daardoor heeft de zwaartekracht een grotere rol dan
bij de mens. Het voedsel moet eerst een stuk naar boven gebracht worden. Advies kan zijn om je
hond rechtop te laten eten, met de poten op de tafel bijvoorbeeld.
1
,Buikwand
Huid > subcutis > buikspieren:
- Musculus obliquus abdominis externus
- Musculus obliquus abdominis internus
- Musculus transversus
- Musculus rectus abdominis
Peritoneum: parië tale blad tegen de buikwand en het viscerale blad bekleedt de organen
- Intraperitoneaal = structuren binnen het peritoneum en via een mesenterium (ophangband:
meso-) met de buikwand zijn verbonden
- Retroperitoneaal = buiten het peritoneum
• Primair: nooit binnen peritoneum hebben gelegen (nieren, bijnieren, gonaden)
• Secundair: eerste binnen het peritoneum en vervolgens is het dorsaal mesenterium
verkort, waardoor ze weer retroperitoneaal kwamen te liggen (deel van het duodenum,
pancreas, colon ascendens, colon descendens, rectum
Scheilswortel = ophangband dunne darm met a. mesenterica cranialis.
Ophanging van de maag
- Dorsale mesogastricum (ophangband) > wordt omentum majus (curvatura major)
- Ventrale mesogastricum (ophangband) > wordt omentum minus (curvatura minor). Deze zit
dus oorspronkelijk tussen de maag en de ventrale buikwand, alleen de lever is daarin
uitgegroeid. De lever wordt omgeven door onderdelen van het ventrale mesogastrium.
Het omentum majus gaat dus enorm uitgroeien en dat heeft voordelen: in dat grote net lopen veel
lymfen en capillairen. Dus als er iets gebeurt kan het net direct ingrijpen en zorgen dat de
ontsteking genezen wordt of afgesloten wordt. Na een operatie leg je m dan ook netjes terug.
Maagdraaiing: oefening met de hand. De as van de draaiing v.d.
middendarm is de a. mesenterica cranialis.
Grondpatroon: bovenaan de oesophagus > gewone maag >
duodenum caudaal langs de a. mesenterica cranialis > jejunum >
ileum die met een bandje aan het caecum vastzit > caeum > colon
ascendens > colon transversum die craniaal van de a. mesenterica
cranialis loopt > colon descendens > rectum > anus. Je komt met je
hand niet verder dan de a. mesenterica cranialis en zal dan dus ook
de colon transversum niet kunnen voelen.
Anus
Overgang van endoderm naar ectoderm. Het laatste stukje ectoderm (= proctodeum). Bij
zoogdieren gaat het proctodeum het anale kanaal vormen.
2
, Hoorcollege 2: ontwikkeling digestiestelsel en
lever Kiembladen
Endodermale knoppen: twee knoppen aan het
einde van de voordarm; Mesoderm Endoderm
- Ventraal: ontwikkeling lever
- Dorsaal: ontwikkeling pancreas
Vv. vitellinae
Ventrale Dorsale
endodermale endodermale
knop knop
Septum
transversum
Pancreas
Ingroei Ductus
Craniaal deel Caudaal deel accessorius
Lever
Galblaas
Ductus
Ductus cysticus
pancreaticus
Dieren zonder galblaas: paard, rat, duif en
walvis, maar verwijding galgangen voor opslag.
Septum transversum: scheidt tijdens de
embryologie de borst- en buikholte.
Endodermale cellen van de lever groeien in
richting het septum transversum die andere
celvormen levert (bindweefsel, bloedvaten)
waar mesoderm voor nodig is.
De ductus accessorius gaat in regressie bij de kat en kleine herkauwers, terwijl de ductus
pancreaticus in regressie gaat bij het rund en varken:
- Mens, paard, hond: ductus pancreaticus + ductus pancreaticus accessorius
- Varken en rund: ductus pancreaticus accessorius
- Kat en kleine HK: ductus pancreaticus
Vv. vitellinae: vaten in de dooierzak en haalt voedingsstoffen uit de dooierzak. Hieruit ontwikkelen
zich:
- De leversinusoı̈de = met bloed gevulde ruimtes in de lever
- Vena porta hepatis
- Onderste deel van de vena cava caudalis
- Ductus venosus: verbinding tussen vena umbilicalis en vena cava caudalis ® stuur O2-rijk bloed
van de placenta weg van de nog niet functionerende lever naar het hart
3
