Samenvatting transculturele hulpverlening

DEEL 1: INTERCULTURELE CONTEXT

1. INLEIDING
1.1 PLURIFORME SAMENLEVING IS DE REALITEIT

Cultuur is prominente karakter van diversiteit.

Multiculturele samenleving = een samenleving met tal van verschillende (etnisch-culturele)
groeperingen die ieder een eigen culturele achtergrond en leefwijze hebben.

Superdiversiteit of hyperdiversiteit = steeds toenemende diversiteit in de diversiteit.


De verscheidenheid van onze samenleving is een gegeven van alle
tijden, maar heeft dus door globalisering en in het bijzonder toenemende
migratie een etnisch-culturele dimensie bij gekregen.




1.2 MULTICULTURALITEIT (ETNISCH CULTURELE DIVERSITEIT) IS EEN
UITDAGING

Diversiteit/verscheidenheid leidt tot samenlevingsdebatten/problemen.

1. Individualisering
2. Modernisering
3. Globalisering
4. Multiculturalisering

,1. INDIVIDUALISERING

Wat:

 Het individu en zijn behoeften meer centraal
 Culturele oriëntatie waarbij onafhankelijkheid, autonomie en zelfredzaamheid
belangrijker zijn dan groepsloyaliteit
 Westerse samenleving

Voordelen:

 Autonome, vrije burgers die los van sociale druk hun eigen keuzes maken en
verantwoordelijkheden nemen.

Nadelen:

 Kan leiden tot ‘atomatisering’, versplintering van de samenleving
 Leven is minder voorspelbaar
 Traditionele structuren bieden minder houvast
 Nieuwe geloofssystemen in huiskamers via internet en televisie
 Warm nest van familie en dorpsgemeenschap maakt plaats voor stedelijke jungle.

!! individualisering in het westen gaat gepaard met een culturele homogenisering (overal
gelijk) over zaken als echtscheiding, gelijkheid van mannen en vrouwen, scheiding van kerk
en staat, homoseksualiteit, ongehuwd moederschap,…



2. MODERNISERING

Wat:

 Vermeerdering van de sociale leefwerelden: werk, vrijetijd, religie, virtuele ruimte
internet,…
 Scheiding van privédomein en publieke leven

Leefwereld = een geheel van betekenissen dat een individu deelt met anderen.

,3. GLOBALISERING

Wat:

 Homogenisering van de ‘globe’
 Benadrukken van de verschillen

Voordelen:

 Kosmopolitisme (=gevoel van verbondenheid met andere) en wereldburgerschap

Nadelen:

 Geeft onzekerheid (bij vooral gevestigden) waardoor mensen houvast zoeken in
eigen groep, zich terugplooien en afsluiten van de diversiteit
 Migranten profileren zich anders ten aanzien van de ontvangende samenleving;
houden meer contact met groepen in het herkomstland en de wijde diaspora (= het
tussen andersdenkende verstrooid wonen van leden van een gemeenschap) ; mede
dankzij de nieuwe technologie (internet)


4. MULTICULTURALISERING

Wat:

 Interne globalisering: de wereld dient zich, met al zijn rijkdom en al zijn problemen,
aan binnen de grenzen van onze samenleving.

Voordelen:

?

Nadelen:

 Culturele diversiteit leidt tot groepsprocessen
 Clash van culturen: sommige migrantengroepen anders gemoderniseerd:
modernisering is niet lineair! (= elke gemeenschap kent eigen definitie van
modernisering)
 Onbehagen over het samen-leven van verschillende groepen groeit.

,  Onvrede over multiculturele samenleving: kunnen of erger willen, migranten zich wel
aanpassen?
 Verharding van het migratie- en integratiedebat
 Culturele kwesties meer op de voorgrond
 Idee van ‘botsende beschavingen’ = verschillende beschavingen zouden
verschillende normen en waarden vertegenwoordigen die onmogelijk kunnen
samenleven, krijgt meer aanhang.

 Debat over integratie, tolerantie, aanpassing, assimilatie, discriminatie

Multicultureel debat:

Appèl aan de samenleving om zich te positioneren ten aanzien van (cultuur) verschil

 Hoe willen we omgaan met elkaars verschillen en hoeveel – en welk verschil kunnen
we of willen we aan?
 Leren omgaan met culturele diversiteit is iets wat men op de een of andere manier
moet verwerven of ontwikkelen.

1.3 MEERVOUDIG KIJKEN NAAR VERSCHIL: DIVERSITEITSBENADERING

Omgaan met diversiteit

4-D-Modellen

1. Deficit (gebrek)
2. Difference (verschil)
3. Discrimination (discriminatie)
4. Diversity (diversiteit)

1. DEFICITBENADERING (GEBREKMODEL): INHALEN VAN ACHTERSTAND

 Idee: nieuwkomers/andersculturele cliënten hebben gebreken, missen iets (waarden
en normen van de organisatie niet geïnternaliseerd, begrijpen omgangsvormen niet,
onvoldoende vaardigheden,…).
 Oplossing: nieuwkomers veranderen om in dominante cultuur in te passen en aan
eisen van organisatie te voldoen
 Activiteiten: achterstand inhalen door cursussen, voorlichting en bijscholing.
 Kracht: mensen kunnen groeien
 Kritiek:
 Nieuwkomers zijn probleemgroep
 Gedrag dominante groep niet bevraagd
 Uitsluitingsmechanisme van organisatie niet aan de orde