SAMENVATTING – PSYCHOAKOESTIEK
Examen
- Schriftelijk (50%):
o Gericht, theorie/toepassingen, figuren!
o Berekeningen (met beperkte theorie): rekenen met geluidsdrukniveaus, rekenen met
luidheidsniveaus en luidheid, omzetten tss ≠ soorten dB-eenheden
o Vooral rekenregels + oefeningen (zie aparte documenten!)
o dBSPL optellen + aftrekken → akoestiek, nog kunnen!
- Mondeling (40%):
o Integratie, overzichtsvraag, toepassen!
o Overzichtsvraag rond theorie (vaak op basis van tabel/figuur besproken i/d les)
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING
Leerdoelen
- Begrip psycho-akoestiek kunnen begrijpen
- Psycho-akoestiek kunnen plaatsen t.o.v. akoestiek: relatie + onderscheid tss beide vakgebieden
- Psycho-akoestiek kunnen plaatsen in geheel opleiding audiologie
- Psycho-akoestiek kunnen plaatsen in vakgebieden audioloog
1. DEFINITIE PSYCHOAKOESTIEK
= Tak v/d psychofysica rond wetenschappelijke studie van geluidsperceptie + audiologie – hoe mensen
verschillende geluiden waarnemen
- Specifieker: tak van wetenschap die psychologische reacties op geluid bestudeert (waaronder geluid,
spraak en muziek)
- Interdisciplinair gebied van ≠ gebieden (zoals psychologie, akoestiek, elektronische techniek,
natuurkunde, biologie, fysiologie en computerwetenschap)
Geluid: van bron naar effect
- (Overdracht = medium)
2. INLEIDING - PERCEPTIE
Geluidsperceptie in dagdagelijks leven: voorbeelden (krantenartikels)
- Geluidsoverlast door transport en hart- en vaatziekten
- We leven in lawaai, maar Vlaanderen heeft nog stille plekken: ‘Hier wandelen maakt het hoofd leeg’
- Lawaai is een stille doder
- Deze Spaanse dans was voor Mathilde haar ‘slaapliedje’ toen haar oudste zus het werk op viool ’s
avonds leerde spelen
1
,Geluidsperceptie in audiologie: voorbeelden
- UZA zoekt mensen met gehoorproblemen: “Onderzoeken hoe goed zij nog functioneren op het werk”
- Hoorapparaat moet selectief leren luisteren”
- Gehoordrempel schatten door auditory steady state responses
- Bert L. werd 5 jaar geleden wakker met vervelende ‘tuut’ in zijn oren en die is nooit meer weggegaan
3. WAT VERTELT AKOESTIEK OVER PERCEPTIE ?
Welke akoestische principes/grootheden houden expliciet rekening met perceptie?
- Geluidsniveau in dB
- Tertsbandspectrum
- (Pure fysica, niets te maken met perceptie → geluid als trilling + geluidsintensiteit)
Geluid als trilling Geluid als drukgolf
λ: golflengte
- Afwisselende zones compressie + rarefactie
- T: periode, tijdsaspect van geluid
- Geluid heeft amplitude (= hoe luid geluid klinkt)
- T + λ: te maken met frequentie (= toonhoogte,
- Hoe breder uit elkaar, hoe sterker geluid
heeft te maken met onze ervaring)
Geluidsintensiteit Geluidsniveau in dB
- Wat is het minimale geluid dat systeem kan
waarnemen?
- I: intensiteit (sterkte) - Alle geluiden die luider zijn: positief
- P: vermogen v/d bron - Alle geluiden die stiller zijn: negatief
Frequentieanalyse (Fourier) Tertsbanden
2
, - Frequentieanalyse van ruis: op alle frequenties
energie - Tertsbanden of 1/3 octaafbanden
- Fourieranalyse van klank: het ontbinden van - Vaak is het wenselijk om over fijnere
complexe trilling (klank) in zijn samenstellende frequentie info te beschikken
zuivere harmonische trillingen (tonen)
↕
- Fouriersynthese van klank: het samenvoegen
van # zuivere harmonische trillingen (tonen) tot
complexe trilling (klank)
4. SAMENVATTEND
Wrm willen we de perceptie van geluid in grootheden/getallen vatten?
- Is iets subjectief, hoe je het ervaart
- Als het in grootheden/getallen geplaatst wordt, kan het toch beetje vergeleken worden
Belangrijk in psychoakoestiek: het gaat om ervaring, alles wordt met alles gelinkt
(Verwerkingsoefening op Canvas)
3
, HOOFDSTUK 2 – SOUNDSCAPE
1. DEFINITIE SOUNDSCAPE
= Akoestische omgeving zoals waargenomen door mensen, in context (→ context is belangrijk!)
2. GESCHIEDENIS
- In 1962 als begrip gelanceerd (eerst in stedelijke context (= veel ≠ bronnen, uitdagende context))
- Raymond Murray Schafer: 1e Canadees die soundscape project uitvoerde
- Visie soundscape: je begint met te luisteren
3. TOEPASSING
A. GELUIDSBRONNEN
Verschil met akoestiek is dat we bronnen koppelen → hierdoor verandert perceptie
Vb. psychoakoestische analyse
= Spectrogram → basis akoestische
grootheden
- Frequentie (verticaal)
- Tijdsverloop (horizontaal)
- Intensiteit I (horizontaal)
- Spectrum: I i.f.v. freq
- Oscillogram: I i.f.v. tijd
B. CLASSIFICATIE VAN GELUIDSBRONNEN
- Geophony bronnen die uit natuur komen, vb. water, wind
- Biophony bronnen die van dieren komen
- Anthropony bronnen die van mensen komen (door mens gemaakt, vooral i/d stad)
4. DEFINITIE SOUNDSCAPE
= A soundscape is the acoustic environment as perceived by humans, in context.
A. ACOUSTIC ENVIRONMENT
Combinatie in tijd + plaats → interactie v/d bronnen, hoe werken bronnen samen?
- Vb. andere ervaring als er 1 iemand voor klas spreekt/samen met anderen
- (Preventie op werk: belangrijk, maar ook navragen wat mensen doen in vrije tijd)
Geen geïsoleerde plekken
- Oren pauze geven: kan effect gehoorschade ↓
- Bepaalt appreciatie van plaats
o Algemene appreciatie: veiligheid, verkeer
o Ook verplaatsing ernaartoe kan rol spelen (vb. naar bos rijden via grote baan/langs water)
4
Examen
- Schriftelijk (50%):
o Gericht, theorie/toepassingen, figuren!
o Berekeningen (met beperkte theorie): rekenen met geluidsdrukniveaus, rekenen met
luidheidsniveaus en luidheid, omzetten tss ≠ soorten dB-eenheden
o Vooral rekenregels + oefeningen (zie aparte documenten!)
o dBSPL optellen + aftrekken → akoestiek, nog kunnen!
- Mondeling (40%):
o Integratie, overzichtsvraag, toepassen!
o Overzichtsvraag rond theorie (vaak op basis van tabel/figuur besproken i/d les)
HOOFDSTUK 1 – INLEIDING
Leerdoelen
- Begrip psycho-akoestiek kunnen begrijpen
- Psycho-akoestiek kunnen plaatsen t.o.v. akoestiek: relatie + onderscheid tss beide vakgebieden
- Psycho-akoestiek kunnen plaatsen in geheel opleiding audiologie
- Psycho-akoestiek kunnen plaatsen in vakgebieden audioloog
1. DEFINITIE PSYCHOAKOESTIEK
= Tak v/d psychofysica rond wetenschappelijke studie van geluidsperceptie + audiologie – hoe mensen
verschillende geluiden waarnemen
- Specifieker: tak van wetenschap die psychologische reacties op geluid bestudeert (waaronder geluid,
spraak en muziek)
- Interdisciplinair gebied van ≠ gebieden (zoals psychologie, akoestiek, elektronische techniek,
natuurkunde, biologie, fysiologie en computerwetenschap)
Geluid: van bron naar effect
- (Overdracht = medium)
2. INLEIDING - PERCEPTIE
Geluidsperceptie in dagdagelijks leven: voorbeelden (krantenartikels)
- Geluidsoverlast door transport en hart- en vaatziekten
- We leven in lawaai, maar Vlaanderen heeft nog stille plekken: ‘Hier wandelen maakt het hoofd leeg’
- Lawaai is een stille doder
- Deze Spaanse dans was voor Mathilde haar ‘slaapliedje’ toen haar oudste zus het werk op viool ’s
avonds leerde spelen
1
,Geluidsperceptie in audiologie: voorbeelden
- UZA zoekt mensen met gehoorproblemen: “Onderzoeken hoe goed zij nog functioneren op het werk”
- Hoorapparaat moet selectief leren luisteren”
- Gehoordrempel schatten door auditory steady state responses
- Bert L. werd 5 jaar geleden wakker met vervelende ‘tuut’ in zijn oren en die is nooit meer weggegaan
3. WAT VERTELT AKOESTIEK OVER PERCEPTIE ?
Welke akoestische principes/grootheden houden expliciet rekening met perceptie?
- Geluidsniveau in dB
- Tertsbandspectrum
- (Pure fysica, niets te maken met perceptie → geluid als trilling + geluidsintensiteit)
Geluid als trilling Geluid als drukgolf
λ: golflengte
- Afwisselende zones compressie + rarefactie
- T: periode, tijdsaspect van geluid
- Geluid heeft amplitude (= hoe luid geluid klinkt)
- T + λ: te maken met frequentie (= toonhoogte,
- Hoe breder uit elkaar, hoe sterker geluid
heeft te maken met onze ervaring)
Geluidsintensiteit Geluidsniveau in dB
- Wat is het minimale geluid dat systeem kan
waarnemen?
- I: intensiteit (sterkte) - Alle geluiden die luider zijn: positief
- P: vermogen v/d bron - Alle geluiden die stiller zijn: negatief
Frequentieanalyse (Fourier) Tertsbanden
2
, - Frequentieanalyse van ruis: op alle frequenties
energie - Tertsbanden of 1/3 octaafbanden
- Fourieranalyse van klank: het ontbinden van - Vaak is het wenselijk om over fijnere
complexe trilling (klank) in zijn samenstellende frequentie info te beschikken
zuivere harmonische trillingen (tonen)
↕
- Fouriersynthese van klank: het samenvoegen
van # zuivere harmonische trillingen (tonen) tot
complexe trilling (klank)
4. SAMENVATTEND
Wrm willen we de perceptie van geluid in grootheden/getallen vatten?
- Is iets subjectief, hoe je het ervaart
- Als het in grootheden/getallen geplaatst wordt, kan het toch beetje vergeleken worden
Belangrijk in psychoakoestiek: het gaat om ervaring, alles wordt met alles gelinkt
(Verwerkingsoefening op Canvas)
3
, HOOFDSTUK 2 – SOUNDSCAPE
1. DEFINITIE SOUNDSCAPE
= Akoestische omgeving zoals waargenomen door mensen, in context (→ context is belangrijk!)
2. GESCHIEDENIS
- In 1962 als begrip gelanceerd (eerst in stedelijke context (= veel ≠ bronnen, uitdagende context))
- Raymond Murray Schafer: 1e Canadees die soundscape project uitvoerde
- Visie soundscape: je begint met te luisteren
3. TOEPASSING
A. GELUIDSBRONNEN
Verschil met akoestiek is dat we bronnen koppelen → hierdoor verandert perceptie
Vb. psychoakoestische analyse
= Spectrogram → basis akoestische
grootheden
- Frequentie (verticaal)
- Tijdsverloop (horizontaal)
- Intensiteit I (horizontaal)
- Spectrum: I i.f.v. freq
- Oscillogram: I i.f.v. tijd
B. CLASSIFICATIE VAN GELUIDSBRONNEN
- Geophony bronnen die uit natuur komen, vb. water, wind
- Biophony bronnen die van dieren komen
- Anthropony bronnen die van mensen komen (door mens gemaakt, vooral i/d stad)
4. DEFINITIE SOUNDSCAPE
= A soundscape is the acoustic environment as perceived by humans, in context.
A. ACOUSTIC ENVIRONMENT
Combinatie in tijd + plaats → interactie v/d bronnen, hoe werken bronnen samen?
- Vb. andere ervaring als er 1 iemand voor klas spreekt/samen met anderen
- (Preventie op werk: belangrijk, maar ook navragen wat mensen doen in vrije tijd)
Geen geïsoleerde plekken
- Oren pauze geven: kan effect gehoorschade ↓
- Bepaalt appreciatie van plaats
o Algemene appreciatie: veiligheid, verkeer
o Ook verplaatsing ernaartoe kan rol spelen (vb. naar bos rijden via grote baan/langs water)
4
