samenvatting leerstoornissen

problemen bij de verwerving van geschreven taal

taalverwerving:

 Gesproken taal = thuis (mama en papa), spontaan
 Geschreven taal = school, minder spontaan en systematisch georganiseerd leerproces, 6 à 7 jaar

Problemen: leerstoornissen (overkoepelende term):

 Dyslexie : moeilijkheid om te leren lezen
 Dysorthografie = moeilijkheid om foutloos te leren schrijven (spelling)
 Dysgrafie = moeilijkheid om leesbaar te leren schrijven
 Dyscalculie = moeilijkheid om te leren rekenen
 Dyslexie, dysorthografie en dyscalculie vormen samen de groep van leerstoornissen
 Dysgrafie hoort niet bij de groep van leerstoornissen, maar komt wel voor bij een aantal
kinderen met een leerstoornis

school en onderwijs

o lagere school: leze, schrijven en rekenen
o van de leeftijd van 5-6 jaar, meestal als ze naar het eerste leerjaar gaan
o eenmaal lagere school verlaat → verondersteld moeiteloos en foutloos kunnen lezen, schrijven en
rekenbewerkingen kunnen doen

traditioneel onderwijs

werking:

 Jaarklassensysteem (6 leerjaren)
 meestal 1 leerkracht per klas gedurende een volledig jaar, soms 2 (duobaan)
 soms taakleraar voor kinderen met leermoeilijkheden/leerachterstand
 vooraf uitgestippeld leerplan

Verplicht opgelegde leergebieden:

 Nederlands, wiskunde, WO, muzische vorming, LO, (Frans), ‘leren leren’ en ‘sociale vaardigheden’
 Frans meestal facultatief (niet-verplicht), maar wordt meestal wel gegeven
 Frans is wel verplicht in Brusselse scholen
 Leergebied overschrijdende thema’s: ‘leren leren’ en ‘sociale vaardigheden’

Eindtermen:

= minimumdoelen die de overheid noodzakelijk en bereikbaar acht voor een bepaalde
leerlingenpopulatie
 als het kind het 6de leerjaar heeft afgerond dan moeten er minimumdoelen bereikt worden, opgelegd
door de overheid

Indeling dag/week:
 lestijden = 50 minuten (jongere kinderen om de 25 minuten veranderen)
 5 dagen les en woensdagnamiddag vrijdag

,3 onderwijsnetten:

 Gemeenschapsonderwijs (GO!)
 onderwijs gefinancierd door de overheid
 niet-confessionele scholen: niet met bepaald geloof
 neutraal
 Gesubsidieerd vrij onderwijs
 door privé instanties gefinancierd
 bv door paters
 vaak wel conventioneel (geloof)
 Gesubsidieerd officieel onderwijs
 Gemeentescholen, stedelijke scholen en provinciale scholen
 Georganiseerd door gemeentebesturen, stadsbesturen en pronvinciebesturen
 Kan zowel confessioneel, niet-confessioneel en neutraal zijn
o Confessioneel = een politieke partij die zich baseert op een bepaalde godsdienstige
geloofsleer (een religieuze overtuiging)

methodeonderwijs

Alternatief onderwijs
 behoren tot het vrij onderwijs
 Specifiek pedagogische opvatting
 Meestal geen jaarklassensysteem
 Leerlingen van verschillende jaren zitten samen in klassen
 Want: oudere kinderen kunnen veel leren aan jongere kinderen
 Centraal: initiatief van het kind, ervaringsgericht leren
 Kinderen kunnen zelf kiezen over wat ze gaan leren
 Gefocust op de talenten van het kind
 Weinig theorielessen (maar er zijn er wel)
 Eindtermen: zijn aanwezig, maar afwijkingen mogelijk

Types methodescholen:
 Steineronderwijs
 Freinetonderwijs
 montessori-onderwijs
 Jenaplanschool


buitengewoon onderwijs

bijzonder onderwijs:

 Onderwijs aangepast aan de mogelijkheden van kinderen met ernstige lichamelijke, sensorische,
cognitieve, leer – of opvoedingsproblemen
 Voor kinderen die niet instaat zijn om de minimumeinddoelen vastgelegd in de eindtermen te
bereiken
 Kan daar naar school op basis van een attest door clb, consultatiebureau voor handicapten of
geneesheerspecialisten
 Kunnen rechtsreeks of na eerst in gewoon onderwijs instappen
 Zowel voor kleuter- als lager- en secundair onderwijs

,  In het lager als in het kleuter onderwijs zijn er verschillende types te onderscheiden
naargelang de moeilijkheden van de leerlingen die er terechtkunnen
 Elk van deze types heeft eigen leerdoelen, leerinhouden en leermethoden.

Verschillende types (kleuter + lager*):

 type 1*: lichte mentale achterstand
 type 2: matige of ernstige mentale achterstand
 type 3: gedragsproblemen en/of emotionele problemen
 type 4: lichamelijke handicaps
 type 5: zieke of herstellende leerlingen
 type 6: visuele handicaps
 type 7: auditieve handicaps
 type 8*: leerstoornissen (in afbouw)
 type 9: jongeren met een autismespectrumstoornis, maar zonder verstandelijke beperking

geïntegreerd onderwijs (GON):

 samenwerking tussen buitengewoon en gewoon onderwijs
 doel om kinderen met een handicap zoveel mogelijk te integreren in gewoon onderwijs
 geeft deze kinderen de mogelijkheid om een diploma of getuigschrift te behalen
 gewone school met begeleiding bijzonder onderwijs

centra voor leerlingenbegeleiding

wat is CLB?

 Nauw met scholen verbonden
 Team dat bestaat uit: psycholoog, pedagoog, psychologisch assistent, sociaal werker en
verpleegkundige
 Ze verzamelen informatie
 Om adviezen te formuleren aan de school, de ouders en het kind en eventueel
doorverwijzen voor therapie
 Zorgen voor begeleiding van leer- en opvoedingsmoeilijkheden
 het CLB heeft een belangrijke doorverwijsfunctie
 stel dat het kind een moeilijke thuissituatie heeft en het psychologisch moeilijk heeft, dan
kan diegene doorverwezen w naar de psycholoog
 Voor leerlingen van het buitengewoononderwijs is een gespecialiseerd centra



leren lezen en schrijven

didactische methoden

o Verschillende didactische methoden om kind te leren lezen en schrijven
o → Verschillen van school tot school vooral bij de aanvang van het lees- en schrijfonderricht
o Methode va lees- en schrijfonderricht kan verschillen tussen scholen (school is vrij om te kiezen)
o Overzicht meest gebruikte methoden → ontleend aan Johan Joseph Dumont (toonaangevende
orthopedagoog)

, de globale methode

globale methode: (zelden gebruikt)

 Synoniem: natuurlijke methode
 Uitgegaan van gesproken taal
 Woorden en zinnen die kind uit = lesmateriaal (worden neergeschreven door leerkracht)
 Door gesproken woorden te vgl met geschreven woorden → kind gestimuleerd te analyseren en zelf
de systematiek vh schrijven en onze spelling te ontdekken (geen regels aangeleerd)
 Gebruik van eigen woorden en zinnen → wekt bij kind indruk dat het kan lezen
 = natuurlijke methode (omdat er wordt uitgegaan van wat kind zelf aanbrengt)

globaliserende methode

globaliserende methode: (zelden gebruikt)

 Werken met boekjes die aansluiten bij leefwereld van het kind
 Analoog aan globale methode (een ietwat afgezwakte vorm ervan)
 Ook nu niet systematisch aan het kind geleerd hoe het spellingssysteem in elkaar steekt
 Ook indruk dat het al echt kan lezen
 Samen met globale methode zijn er uitzonderingen
 Enkel in methodeonderwijs

de structuurmethode

structuurmethode:

 Vb: ‘veilig leren lezen’
 Ontwikkeld door Cornelius Mommers
 Uitgegaan van een beperkt aantal globaal woorden (vb: maan, roos, vis, ik)
 Kind leert globaal woorden 1st in hun geheel herkennen en verklanken → vervolgens analyseren om
foneem-grafeemovereenkomsten te verwerven
 Aandacht voor inhoudelijk aspect
 Eenvoudige zinnetjes en verhaaltjes gelezen met deze globaal woorden
 Probeert de voordelen van de globale methode te combineren
 Combinatie voordelen globale- en globaliserende methode & analytisch-synthetische methode

de analytisch-synthetische methode

analytisch-synthetische methode:

 Veel aandacht voor auditieve analyse en synthese
 Uitgegaan van aantal vaste woorden, normaalwoorden
 Uit normaalwoorden leert kind dr auditieve analyse wat foneem-grafeemkoppelingen zijn
 A.d.h.v. letterdoos nieuwe woorden gesynthetiseerd
 Niet de bedoeling dat kinderen normaalwoorden 1st in hun geheel leren lezen
 Inhoudelijk aspect van lezen komt slechts op de 2de plaats