2024-2025
Samenvatting
Kwalitatieve methoden in de sociale wetenschappen
Gebaseerd op
An introduction to qualitative research
Uwe Flick, 7e editie
Gecombineerd met
College aantekeningen
,Een volledige samenvatting van alle hoofdstukken uit het boek An Introduction to Qualitative
Research van Uwe Flick, de 7e editie die relevant zijn voor het vak ‘Kwalitatieve Methoden in
de Sociale Wetenschappen’ van Stichting Pedagogisch Onderwijs (SPO) in combinatie met
college aantekeningen.
Een overzicht van de hoofdstukken die deze samenvatting bevat:
Hoofdstuk 1: Kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 2: Onderscheid tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Hoofdstuk 3: Theoretische kaders van kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 4: Methoden in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 5: Subjectiviteit en tekst in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 6: Formuleren van een onderzoeksvraag
Hoofdstuk 7: Basis designs in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 8: Het plannen van het proces in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 9: Ethiek in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 12: Steeproeven in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 13: Kwalitatieve ontwerpen met meerdere methoden
Hoofdstuk 14: Verzamelen van verbale gegevens
Hoofdstuk 15: Het houden van interviews
Hoofdstuk 16: Focusgroepen
Hoofdstuk 17: Narratieve data
Hoofdstuk 18: Data beyond talk
Hoofdstuk 19: Observatie en etnografie
Hoofdstuk 20: Visuele data
Hoofdstuk 21: Documenten als data
Hoofdstuk 22: Digitaal en sociaal media onderzoek
Hoofdstuk 23: Analyseren van kwalitatieve data
Hoofdstuk 24: Transcriptie en data management
Hoofdstuk 25: Grounded theory coding
Hoofdstuk 26: Thematisch coderen en content analyse
Hoofdstuk 27: Analyseren van naturally occuring data
Hoofdstuk 28: Software in kwalitatieve analyse
Hoofdstuk 29: Kwaliteit van kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 31: Huidige stand van zaken en te toekomst
,Kwalitatief onderzoek (Hoofdstuk 1)
Vanwege pluralisering van levenswerelden [pluralization of life worlds] is kwalitatief
onderzoek belangrijk voor het bestuderen van sociale relaties. Deze pluralisering houdt in
dat er steeds meer manieren zijn waarop mensen levens leiden en de wereld ervaren.
Omdat de objecten die onderzocht worden zo divers zijn geworden, werken traditionele
onderzoeksmethoden, waarbij er een theorie wordt bedacht met vragen en hypotheses,
vaak niet meer zo goed. Daarom is er behoefte aan een inductieve aanpak, met als startpunt
sensitizing concepts (= concepten ontwikkelt om het onderwerp beter te begrijpen, om
bepaalde thema's of processen te herkennen en verkennen). Kennis is voorafgaand namelijk
vaak te beperkt om meteen een hypothese te stellen.
Kwalitatief onderzoek kan de verschillende perspectieven op een onderzoeksobject
aantonen vanuit subjectieve en sociale betekenissen. Belangrijke kenmerken van kwalitatief
onderzoek zijn:
-De juiste keuze van methoden en theorieën
-Het herkennen en analyseren van verschillende perspectieven van deelnemers, en hun
diversiteit
-Reflexiviteit (= de reflectie van onderzoekers op hun onderzoek)
De reflecties van onderzoekers op hun eigen handelingen en waarnemingen in het
veld worden data en vormen een deel van de interpretatie.
-De verscheidenheid aan benaderingen en methoden
-Verstehen (= inleven in anderen en op die manier menselijk gedrag begrijpen) als
epistemologisch principe
-Tekst is empirisch materiaal
Tekst is het resultaat van dataverzameling en fungeert als instrument voor
interpretatie. Zodra data in tekst is omgezet, wordt de tekst een vervanging voor de
werkelijkheid die wordt bestudeerd.
Tekst heeft dus drie belangrijke functies:
-Vormt essentiële data waarop bevindingen zijn gebaseerd
-Dient als basis voor interpretaties
-Is het centale medium voor het presenteren en communiceren van bevindingen
Het doel van kwalitatief onderzoek is het ontdekken van nieuwe inzichten en het
ontwikkelen van empirisch onderbouwde theorieën.
, Onderscheid tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
(Hoofdstuk 2)
Relaties tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek:
-Er is vaak een dominantie van kwantitatief boven kwalitatief onderzoek.
-De 'superioriteit van kwalitatief boven kwantitatief onderzoek' veronderstelt dat
kwalitatieve methoden goed op zichzelf staan en geen kwantitatieve methoden nodig
hebben, terwijl kwantitatieve methoden voor het verklaren van relaties kwalitatieve
inzichten nodig hebben.
Kwalitatieve en kwantitatieve benaderingen zijn complementair in plaats van concurrerend.
Er zijn zogeheten paradigma's (methodes/modellen) die kwalitatief en kwantitatief
onderzoek onderscheiden op het gebied van epistemologische en methodologische
principes. Hieronder vallen het positivisme en constructivisme.
Positivisme heeft betrekking op feiten die kunnen worden waargenomen. Speculatieve
ideeën worden vermeden. Het is vaak verbonden met realisme en richt zich op hetgeen wat
meetbaar is. Alles wat met zintuigen kan worden waargenomen wordt als kennis
beschouwd. Met behulp van theorieën worden hypotheses getest. De wetenschap moet
objectief worden uitgevoerd en onderzoek moet representatief zijn.
Constructivisme (sociaal constructivisme) heeft betrekking op de manier waarop mensen de
werkelijkheid vormgeven door interactie en samenwerking. Termen en concepten
(sensitizing concepts) worden gebruikt om de wereld te analyseren, maar kunnen
veranderen in de loop van de tijd. Sociale producten van mensen en hun omgeving worden
bestudeerd. Er worden categorieën gemaakt, deze hebben consequenties en creëren een
bepaalde realiteit. Het hangt aan dat er een externe werkelijkheid bestaat, maar dat die
alleen kan worden begrepen door de manier waarop mensen dit in hun sociale omgeving
construeren. Het sociaal constructivisme heeft de volgende ideeën:
-Wetenschappelijke observaties zijn ingewikkeld, daarom moeten interviews en acties in hun
context bekeken worden.
-Taal is bepalend (de woorden die mensen of onderzoekers gebruiken vormen de data)
-Beschrijvingen zijn een middel om iets te bereiken (de manier waarop dingen worden
omschreven, heeft een doel).
-Psychologische eigenschappen en persoonlijkheden zijn afhankelijk van historische en
culturele context.
Radicaal constructivisme hangt aan dat er geen externe werkelijkheid bestaat, en dat we de
wereld enkel kennen door onze eigen constructies, niet door toegang tot een objectieve
realiteit.
Triangulatie (= het gebruik van verschillende methoden of data-analysemethoden voor
onderzoek) omvat:
-Kwalitatief en kwantitatief onderzoek kunnen elkaar ondersteunen.
-Beide methoden bieden een breder beeld van het onderwerp.
-Structurele kenmerken worden geanalyseerd met kwantitatieve methoden, en
procesmatige aspecten worden geanalyseerd met kwalitatieve methoden.
Samenvatting
Kwalitatieve methoden in de sociale wetenschappen
Gebaseerd op
An introduction to qualitative research
Uwe Flick, 7e editie
Gecombineerd met
College aantekeningen
,Een volledige samenvatting van alle hoofdstukken uit het boek An Introduction to Qualitative
Research van Uwe Flick, de 7e editie die relevant zijn voor het vak ‘Kwalitatieve Methoden in
de Sociale Wetenschappen’ van Stichting Pedagogisch Onderwijs (SPO) in combinatie met
college aantekeningen.
Een overzicht van de hoofdstukken die deze samenvatting bevat:
Hoofdstuk 1: Kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 2: Onderscheid tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
Hoofdstuk 3: Theoretische kaders van kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 4: Methoden in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 5: Subjectiviteit en tekst in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 6: Formuleren van een onderzoeksvraag
Hoofdstuk 7: Basis designs in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 8: Het plannen van het proces in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 9: Ethiek in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 12: Steeproeven in kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 13: Kwalitatieve ontwerpen met meerdere methoden
Hoofdstuk 14: Verzamelen van verbale gegevens
Hoofdstuk 15: Het houden van interviews
Hoofdstuk 16: Focusgroepen
Hoofdstuk 17: Narratieve data
Hoofdstuk 18: Data beyond talk
Hoofdstuk 19: Observatie en etnografie
Hoofdstuk 20: Visuele data
Hoofdstuk 21: Documenten als data
Hoofdstuk 22: Digitaal en sociaal media onderzoek
Hoofdstuk 23: Analyseren van kwalitatieve data
Hoofdstuk 24: Transcriptie en data management
Hoofdstuk 25: Grounded theory coding
Hoofdstuk 26: Thematisch coderen en content analyse
Hoofdstuk 27: Analyseren van naturally occuring data
Hoofdstuk 28: Software in kwalitatieve analyse
Hoofdstuk 29: Kwaliteit van kwalitatief onderzoek
Hoofdstuk 31: Huidige stand van zaken en te toekomst
,Kwalitatief onderzoek (Hoofdstuk 1)
Vanwege pluralisering van levenswerelden [pluralization of life worlds] is kwalitatief
onderzoek belangrijk voor het bestuderen van sociale relaties. Deze pluralisering houdt in
dat er steeds meer manieren zijn waarop mensen levens leiden en de wereld ervaren.
Omdat de objecten die onderzocht worden zo divers zijn geworden, werken traditionele
onderzoeksmethoden, waarbij er een theorie wordt bedacht met vragen en hypotheses,
vaak niet meer zo goed. Daarom is er behoefte aan een inductieve aanpak, met als startpunt
sensitizing concepts (= concepten ontwikkelt om het onderwerp beter te begrijpen, om
bepaalde thema's of processen te herkennen en verkennen). Kennis is voorafgaand namelijk
vaak te beperkt om meteen een hypothese te stellen.
Kwalitatief onderzoek kan de verschillende perspectieven op een onderzoeksobject
aantonen vanuit subjectieve en sociale betekenissen. Belangrijke kenmerken van kwalitatief
onderzoek zijn:
-De juiste keuze van methoden en theorieën
-Het herkennen en analyseren van verschillende perspectieven van deelnemers, en hun
diversiteit
-Reflexiviteit (= de reflectie van onderzoekers op hun onderzoek)
De reflecties van onderzoekers op hun eigen handelingen en waarnemingen in het
veld worden data en vormen een deel van de interpretatie.
-De verscheidenheid aan benaderingen en methoden
-Verstehen (= inleven in anderen en op die manier menselijk gedrag begrijpen) als
epistemologisch principe
-Tekst is empirisch materiaal
Tekst is het resultaat van dataverzameling en fungeert als instrument voor
interpretatie. Zodra data in tekst is omgezet, wordt de tekst een vervanging voor de
werkelijkheid die wordt bestudeerd.
Tekst heeft dus drie belangrijke functies:
-Vormt essentiële data waarop bevindingen zijn gebaseerd
-Dient als basis voor interpretaties
-Is het centale medium voor het presenteren en communiceren van bevindingen
Het doel van kwalitatief onderzoek is het ontdekken van nieuwe inzichten en het
ontwikkelen van empirisch onderbouwde theorieën.
, Onderscheid tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek
(Hoofdstuk 2)
Relaties tussen kwalitatief en kwantitatief onderzoek:
-Er is vaak een dominantie van kwantitatief boven kwalitatief onderzoek.
-De 'superioriteit van kwalitatief boven kwantitatief onderzoek' veronderstelt dat
kwalitatieve methoden goed op zichzelf staan en geen kwantitatieve methoden nodig
hebben, terwijl kwantitatieve methoden voor het verklaren van relaties kwalitatieve
inzichten nodig hebben.
Kwalitatieve en kwantitatieve benaderingen zijn complementair in plaats van concurrerend.
Er zijn zogeheten paradigma's (methodes/modellen) die kwalitatief en kwantitatief
onderzoek onderscheiden op het gebied van epistemologische en methodologische
principes. Hieronder vallen het positivisme en constructivisme.
Positivisme heeft betrekking op feiten die kunnen worden waargenomen. Speculatieve
ideeën worden vermeden. Het is vaak verbonden met realisme en richt zich op hetgeen wat
meetbaar is. Alles wat met zintuigen kan worden waargenomen wordt als kennis
beschouwd. Met behulp van theorieën worden hypotheses getest. De wetenschap moet
objectief worden uitgevoerd en onderzoek moet representatief zijn.
Constructivisme (sociaal constructivisme) heeft betrekking op de manier waarop mensen de
werkelijkheid vormgeven door interactie en samenwerking. Termen en concepten
(sensitizing concepts) worden gebruikt om de wereld te analyseren, maar kunnen
veranderen in de loop van de tijd. Sociale producten van mensen en hun omgeving worden
bestudeerd. Er worden categorieën gemaakt, deze hebben consequenties en creëren een
bepaalde realiteit. Het hangt aan dat er een externe werkelijkheid bestaat, maar dat die
alleen kan worden begrepen door de manier waarop mensen dit in hun sociale omgeving
construeren. Het sociaal constructivisme heeft de volgende ideeën:
-Wetenschappelijke observaties zijn ingewikkeld, daarom moeten interviews en acties in hun
context bekeken worden.
-Taal is bepalend (de woorden die mensen of onderzoekers gebruiken vormen de data)
-Beschrijvingen zijn een middel om iets te bereiken (de manier waarop dingen worden
omschreven, heeft een doel).
-Psychologische eigenschappen en persoonlijkheden zijn afhankelijk van historische en
culturele context.
Radicaal constructivisme hangt aan dat er geen externe werkelijkheid bestaat, en dat we de
wereld enkel kennen door onze eigen constructies, niet door toegang tot een objectieve
realiteit.
Triangulatie (= het gebruik van verschillende methoden of data-analysemethoden voor
onderzoek) omvat:
-Kwalitatief en kwantitatief onderzoek kunnen elkaar ondersteunen.
-Beide methoden bieden een breder beeld van het onderwerp.
-Structurele kenmerken worden geanalyseerd met kwantitatieve methoden, en
procesmatige aspecten worden geanalyseerd met kwalitatieve methoden.
