Samenvatting methoden & technieken
H1 Praktijkgericht onderzoek
Bij praktijkgericht onderzoek wordt de handelingscyclus gekoppeld aan de onderzoekscyclus.
Handelingscyclus: Methodische werkwijze die doorgaans wordt toegepast om die gewenste situatie
te begrijpen. Het kent 5 stappen:
1. Probleemidentificatie: Waar zit het probleem?
2. Diagnose: Wat zijn de oorzaken van het probleem? Er wordt een analyse van de huidige
situatie gemaakt.
3. Ontwerp: Goede oplossing bedenken
4. Verandering: Oplossing leidt tot gewenste situatie
5. Evaluatie: beoordelen en als gewenste resultaat niet is bereikt, begint de cyclus opnieuw.
Soms kan het verstandig zijn om evaluatief vooronderzoek te doen. Op deze manier kom je erachter
wat al eerder is gedaan en of dat nuttig is geweest.
Bij vernieuwen kunnen probleemidentificatie en diagnose worden overgeslagen.
Er hoeft niet altijd sprake te zijn van een probleem, kansen kun je ook als probleem zien of vragen
waarvan het management niet weet hoe te handelen.
2 soorten onderzoekscyclus:
1. Wetenschappelijk (empirisch)
onderzoek: Universiteit
2. Toegepast praktijkgericht onderzoek:
HBO
Bij praktijkonderzoek gaat het niet om
begrijpen, maar ingrijpen. werkcyclus
1. Probleemanalyse:
2. Onderzoeksontwerp:
3. Dataverzameling:
1
, 4. Data-analyse:
5. Conclusie en aanbevelingen
6. Rapportage presentatie
Kwaliteitseisen aan praktijkgericht onderzoek:
1. Deugdelijk: Opdrachtgever moet kunnen vertrouwen op kwaliteit van het onderzoek
2. Relevant: Nuttig
3. Betrouwbaar: uitsluiten van toeval
Een onderzoek is deugdelijk wanneer het voldoet aan relevantie en betrouwbaarheid.
Hier moet een praktijkonderzoek aan voldoen:
• Onafhankelijkheid (houding)
• Toetsbaarheid uitspraken (aantoonbaar eens/oneens)
• Betrouwbaarheid (fouten, toeval)
• Informativiteit (nauwkeurigheid, grenzen)
• Generaliseerbaarheid (transfer)
• Validiteit (wat meet ik?)
• Praktisch (efficiënt, bruikbaar)
Bij praktijkonderzoek kennen we alleen interne validiteit en constructvaliditeit.
Interne validiteit Voorkomen van verkeerde verbanden en klopt de redenering?
Constructvaliditeit Is er gemeten wat er gemeten moest worden?
Tussen deugdelijk en ondeugdelijk zit een grijs gebied. In dit gebied kun je uit de juiste methoden en
technieken toch bruikbare resultaten leveren. Praktijkgericht handelen, er is meer spraken van
uitzoeken dan van onderzoeken.
2
,Het integraal model van praktijkgericht onderzoek
Je stapt over van de handelingscyclus naar de onderzoekscyclus wanneer uitzoeken niet meer
volstaat. De handelingsvraag wordt vertaald naar een kennisvraag en uiteindelijk krijg je via het
onderzoekscyclus daar een antwoord op.
Drie aspecten van een onderzoeker:
1. Informatie
2. Interactie
3. Intellect: Creatief zijn, reflecteren op eigen gedrag.
Aspecten van
praktijkgericht
onderzoek.
3
, H2 Typen van praktijkgericht onderzoek
Probleem analystisch onderzoek: Het gaat om het vaststellen van het kernprobleem dat invloed
heeft op de effectiviteit of efficiëntie van de organisatie. Dus niet om de oorzaken.
Kenmerken:
- beschrijvend kennis leveren en je geeft weer welke situatie je
aantreft en welke verbanden er daartussen zijn.
- Pluriform kijken (uit verschillende invalshoeken)
Een relatiediagram helpt je bij het komen van een
kernprobleem. Het geeft logische verbanden
tussen diverse problemen weer d.m.v pijlen.
Uitgaande pijlen? Kernprobleem ook wel de
oorzaak.
Inkomende pijlen? Bottleneck, ook wel het gevolg.
Diagnostisch onderzoek: Inzicht proberen te
krijgen in achtergronden en oorzaken van kernprobleem.
verklarende kennis: waarom zit iets op een bepaalde
manier in elkaar en wat is de reden van de
probleemanalyse.
Probleemanalyse kun je verklaren door objectieve factoren
(gewenste situatie vergelijken met huidige situatie en dan
kijken welke objectieve factoren het probleem veroorzaken).
Opinieonderzoek: Inzicht krijgen in hoe betrokkenen tegen de
betreffende situatie aankijken.
Visgraatdiagram is hulpmiddel om oorzaken en problemen
te verbinden. Rechts is kernprobleem en blauw zijn de
hoofdoorzaken met factoren die daarbij samenhangen.
Een ander hulpmiddel bij diagnostisch onderzoek is oorzaak-
gevolg schema.
Ontwerpgericht onderzoek: het ontwerpen van een
oplossing om de gewenste situatie te bereiken.
4
H1 Praktijkgericht onderzoek
Bij praktijkgericht onderzoek wordt de handelingscyclus gekoppeld aan de onderzoekscyclus.
Handelingscyclus: Methodische werkwijze die doorgaans wordt toegepast om die gewenste situatie
te begrijpen. Het kent 5 stappen:
1. Probleemidentificatie: Waar zit het probleem?
2. Diagnose: Wat zijn de oorzaken van het probleem? Er wordt een analyse van de huidige
situatie gemaakt.
3. Ontwerp: Goede oplossing bedenken
4. Verandering: Oplossing leidt tot gewenste situatie
5. Evaluatie: beoordelen en als gewenste resultaat niet is bereikt, begint de cyclus opnieuw.
Soms kan het verstandig zijn om evaluatief vooronderzoek te doen. Op deze manier kom je erachter
wat al eerder is gedaan en of dat nuttig is geweest.
Bij vernieuwen kunnen probleemidentificatie en diagnose worden overgeslagen.
Er hoeft niet altijd sprake te zijn van een probleem, kansen kun je ook als probleem zien of vragen
waarvan het management niet weet hoe te handelen.
2 soorten onderzoekscyclus:
1. Wetenschappelijk (empirisch)
onderzoek: Universiteit
2. Toegepast praktijkgericht onderzoek:
HBO
Bij praktijkonderzoek gaat het niet om
begrijpen, maar ingrijpen. werkcyclus
1. Probleemanalyse:
2. Onderzoeksontwerp:
3. Dataverzameling:
1
, 4. Data-analyse:
5. Conclusie en aanbevelingen
6. Rapportage presentatie
Kwaliteitseisen aan praktijkgericht onderzoek:
1. Deugdelijk: Opdrachtgever moet kunnen vertrouwen op kwaliteit van het onderzoek
2. Relevant: Nuttig
3. Betrouwbaar: uitsluiten van toeval
Een onderzoek is deugdelijk wanneer het voldoet aan relevantie en betrouwbaarheid.
Hier moet een praktijkonderzoek aan voldoen:
• Onafhankelijkheid (houding)
• Toetsbaarheid uitspraken (aantoonbaar eens/oneens)
• Betrouwbaarheid (fouten, toeval)
• Informativiteit (nauwkeurigheid, grenzen)
• Generaliseerbaarheid (transfer)
• Validiteit (wat meet ik?)
• Praktisch (efficiënt, bruikbaar)
Bij praktijkonderzoek kennen we alleen interne validiteit en constructvaliditeit.
Interne validiteit Voorkomen van verkeerde verbanden en klopt de redenering?
Constructvaliditeit Is er gemeten wat er gemeten moest worden?
Tussen deugdelijk en ondeugdelijk zit een grijs gebied. In dit gebied kun je uit de juiste methoden en
technieken toch bruikbare resultaten leveren. Praktijkgericht handelen, er is meer spraken van
uitzoeken dan van onderzoeken.
2
,Het integraal model van praktijkgericht onderzoek
Je stapt over van de handelingscyclus naar de onderzoekscyclus wanneer uitzoeken niet meer
volstaat. De handelingsvraag wordt vertaald naar een kennisvraag en uiteindelijk krijg je via het
onderzoekscyclus daar een antwoord op.
Drie aspecten van een onderzoeker:
1. Informatie
2. Interactie
3. Intellect: Creatief zijn, reflecteren op eigen gedrag.
Aspecten van
praktijkgericht
onderzoek.
3
, H2 Typen van praktijkgericht onderzoek
Probleem analystisch onderzoek: Het gaat om het vaststellen van het kernprobleem dat invloed
heeft op de effectiviteit of efficiëntie van de organisatie. Dus niet om de oorzaken.
Kenmerken:
- beschrijvend kennis leveren en je geeft weer welke situatie je
aantreft en welke verbanden er daartussen zijn.
- Pluriform kijken (uit verschillende invalshoeken)
Een relatiediagram helpt je bij het komen van een
kernprobleem. Het geeft logische verbanden
tussen diverse problemen weer d.m.v pijlen.
Uitgaande pijlen? Kernprobleem ook wel de
oorzaak.
Inkomende pijlen? Bottleneck, ook wel het gevolg.
Diagnostisch onderzoek: Inzicht proberen te
krijgen in achtergronden en oorzaken van kernprobleem.
verklarende kennis: waarom zit iets op een bepaalde
manier in elkaar en wat is de reden van de
probleemanalyse.
Probleemanalyse kun je verklaren door objectieve factoren
(gewenste situatie vergelijken met huidige situatie en dan
kijken welke objectieve factoren het probleem veroorzaken).
Opinieonderzoek: Inzicht krijgen in hoe betrokkenen tegen de
betreffende situatie aankijken.
Visgraatdiagram is hulpmiddel om oorzaken en problemen
te verbinden. Rechts is kernprobleem en blauw zijn de
hoofdoorzaken met factoren die daarbij samenhangen.
Een ander hulpmiddel bij diagnostisch onderzoek is oorzaak-
gevolg schema.
Ontwerpgericht onderzoek: het ontwerpen van een
oplossing om de gewenste situatie te bereiken.
4
