Geschiedenis samenvatting 6 VWO HC 4: Duitsland in Europa
HC 4: Duitsland in Europa
§4.1 Interbellum en Tweede Wereldoorlog
Na de Eerste Wereldoorlog werd Duitsland een parlementaire democratie. In de oorlog
had de legertop alle macht, maar in de laatste weken van de oorlog besloten ze een
democratische regering te vormen om beter over een wapenstand te onderhandelen.
De eerste naoorlogse parlementsverkiezingen leverden een grote meerderheid op voor
de sociaaldemocratische SPD. Omdat het in Berlijn onrustig was, kwam het parlement
tijdelijk in Weimar bijeen, vandaar de Republiek van Weimar.
Ondanks de grote democratische meerderheid was de democratie (en het vertrouwen
hierin) vanaf het begin wankel:
- De keizer was gevlucht, maar de oude conservatieve elite zat er nog. Hoge
machten wilden het liefst terug naar de oude toestand waarin het parlement
weinig te zeggen had.
- Tegelijk werd de democratie bestreden door extremistische groepen van links en
rechts.
- Op 4 januari 1919 brak in Berlijn een communistische opstand uit. Ze eisten dat
het kapitalisme werd afgeschaft en dat raden van arbeiders en soldaten de
macht in handen kregen. Extreemrechtse ex-militairen richtten vrijkorpsen op,
gewapende groepen vrijwilligers die de opstandelingen met grof geweld
aanvielen. Door dit geweld verloor een groot deel van de Duitse bevolking zijn
vertrouwen in de democratie
- Het Verdrag van Versailles was een nieuwe klap voor het vertrouwen in de
democratische leiders. Duitsland werd in dit verdrag als hoofdschuldige aan de
oorlog aangewezen en kreeg hoge herstelbetalingen opgelegd. Bijna alle
Duitsers vonden het een schande, maar de regering tekende toch omdat
Duitsland anders bezet zou worden.
- Volgens conservatieven en rechtsextremisten had Duitsland de oorlog niet
verloren, maar was het ten onder gegaan door ‘een dolkstoot in de rug’ van de
democratische leiders die om een wapenstilstand hadden gevraagd. Deze
dolkstootlegende leek geloofwaardig, omdat in de oorlog geen schot op Duitse
bodem was gelost en de lange propaganda de hele oorlog de indruk had gewekt
dat Duitsland aan de winnende hand was.
, De democratische partijen verloren in 1920 hun meerderheid. Omdat partijen ook
onderling flink waren verdeeld, werd er niet krachtig geregeerd.
De Duitse economie leed onder de hoge herstelbetalingen en het verlies van gebieden
met steenkool en andere grondstoffen.
De economie viel in 1923 vrijwel stil, omdat Duitsland de herstelbetalingen niet snel
genoeg betaalden. Franse troepen bezetten het Ruhrgebied om kolen, staal en
machines weg te halen.
De Duitse regering riep de bevolking op om, betaald, te protesteren. Hiervoor lieten ze
geld bijdrukken, wat zorgde voor enorme inflatie waardoor de Duitse markt in een paar
maanden waardeloos werd.
De geallieerden zagen in dat de Duitsers pas geld konden terugbetalen als hun
economie zich herstelde.
In 1924 werd het Dawesplan opgesteld door Amerika. Duitsland kon geld lenen voor
economisch herstel. Frankrijk trok zich terug uit het Ruhrgebied.
Hierdoor bloeide de Duitse economie van 1924 tot 1929.
Na de beurskrach in New York in 1929 gaat het toch weer mis. De economische crisis
leidde tot nieuwe politieke chaos. Door deze crisis gingen veel Duitsers op totalitaire
partijen stemmen die beweerden dat zij wél een oplossing hadden.
Hitler en zijn partij, de NSDAP, kwamen samen met de KPD tot een meerderheid.
Hitler wilde de oorlog overdoen. De Duitsers moesten in het oosten lebensraum,
voedsel en grondstoffen veroveren. Ook beloofde Hitler het gedrag van Versailles
ongedaan te maken en van Duitsland een krachtige welvarende volksgemeinschaft
(raszuiver) te maken.
De nazipropoganda werd ondersteund door paramilitair vertoon van het partijleger, de
SA.
Hoewel de NSDAP in december 1932 veruit de grootste partij werd, weigerde president
Von Hindenburg hem te benoemen tot rijkskanselier. Hij werd gezien als oorlogsheld,
door het aanvoeren van het leger in de Eerste Wereldoorlog, en keek neer op Hitler.
Hindenburg maakte daarom gebruik van zijn bevoegdheid om in noodsituaties
minderheidskabinetten te benoemen zonder steun van de Rijksdag.
In januari 1933 liet Hindenburg zich door conservatieve politici overhalen om Hitler
alsnog tot rijkskanselier te benoemen. De conservatieven hoopten op deze manier zelf
aan de macht te komen.
HC 4: Duitsland in Europa
§4.1 Interbellum en Tweede Wereldoorlog
Na de Eerste Wereldoorlog werd Duitsland een parlementaire democratie. In de oorlog
had de legertop alle macht, maar in de laatste weken van de oorlog besloten ze een
democratische regering te vormen om beter over een wapenstand te onderhandelen.
De eerste naoorlogse parlementsverkiezingen leverden een grote meerderheid op voor
de sociaaldemocratische SPD. Omdat het in Berlijn onrustig was, kwam het parlement
tijdelijk in Weimar bijeen, vandaar de Republiek van Weimar.
Ondanks de grote democratische meerderheid was de democratie (en het vertrouwen
hierin) vanaf het begin wankel:
- De keizer was gevlucht, maar de oude conservatieve elite zat er nog. Hoge
machten wilden het liefst terug naar de oude toestand waarin het parlement
weinig te zeggen had.
- Tegelijk werd de democratie bestreden door extremistische groepen van links en
rechts.
- Op 4 januari 1919 brak in Berlijn een communistische opstand uit. Ze eisten dat
het kapitalisme werd afgeschaft en dat raden van arbeiders en soldaten de
macht in handen kregen. Extreemrechtse ex-militairen richtten vrijkorpsen op,
gewapende groepen vrijwilligers die de opstandelingen met grof geweld
aanvielen. Door dit geweld verloor een groot deel van de Duitse bevolking zijn
vertrouwen in de democratie
- Het Verdrag van Versailles was een nieuwe klap voor het vertrouwen in de
democratische leiders. Duitsland werd in dit verdrag als hoofdschuldige aan de
oorlog aangewezen en kreeg hoge herstelbetalingen opgelegd. Bijna alle
Duitsers vonden het een schande, maar de regering tekende toch omdat
Duitsland anders bezet zou worden.
- Volgens conservatieven en rechtsextremisten had Duitsland de oorlog niet
verloren, maar was het ten onder gegaan door ‘een dolkstoot in de rug’ van de
democratische leiders die om een wapenstilstand hadden gevraagd. Deze
dolkstootlegende leek geloofwaardig, omdat in de oorlog geen schot op Duitse
bodem was gelost en de lange propaganda de hele oorlog de indruk had gewekt
dat Duitsland aan de winnende hand was.
, De democratische partijen verloren in 1920 hun meerderheid. Omdat partijen ook
onderling flink waren verdeeld, werd er niet krachtig geregeerd.
De Duitse economie leed onder de hoge herstelbetalingen en het verlies van gebieden
met steenkool en andere grondstoffen.
De economie viel in 1923 vrijwel stil, omdat Duitsland de herstelbetalingen niet snel
genoeg betaalden. Franse troepen bezetten het Ruhrgebied om kolen, staal en
machines weg te halen.
De Duitse regering riep de bevolking op om, betaald, te protesteren. Hiervoor lieten ze
geld bijdrukken, wat zorgde voor enorme inflatie waardoor de Duitse markt in een paar
maanden waardeloos werd.
De geallieerden zagen in dat de Duitsers pas geld konden terugbetalen als hun
economie zich herstelde.
In 1924 werd het Dawesplan opgesteld door Amerika. Duitsland kon geld lenen voor
economisch herstel. Frankrijk trok zich terug uit het Ruhrgebied.
Hierdoor bloeide de Duitse economie van 1924 tot 1929.
Na de beurskrach in New York in 1929 gaat het toch weer mis. De economische crisis
leidde tot nieuwe politieke chaos. Door deze crisis gingen veel Duitsers op totalitaire
partijen stemmen die beweerden dat zij wél een oplossing hadden.
Hitler en zijn partij, de NSDAP, kwamen samen met de KPD tot een meerderheid.
Hitler wilde de oorlog overdoen. De Duitsers moesten in het oosten lebensraum,
voedsel en grondstoffen veroveren. Ook beloofde Hitler het gedrag van Versailles
ongedaan te maken en van Duitsland een krachtige welvarende volksgemeinschaft
(raszuiver) te maken.
De nazipropoganda werd ondersteund door paramilitair vertoon van het partijleger, de
SA.
Hoewel de NSDAP in december 1932 veruit de grootste partij werd, weigerde president
Von Hindenburg hem te benoemen tot rijkskanselier. Hij werd gezien als oorlogsheld,
door het aanvoeren van het leger in de Eerste Wereldoorlog, en keek neer op Hitler.
Hindenburg maakte daarom gebruik van zijn bevoegdheid om in noodsituaties
minderheidskabinetten te benoemen zonder steun van de Rijksdag.
In januari 1933 liet Hindenburg zich door conservatieve politici overhalen om Hitler
alsnog tot rijkskanselier te benoemen. De conservatieven hoopten op deze manier zelf
aan de macht te komen.
