Onderzoekcyclus
Gehechtheidsrelaties binnen gezinnen
Naam: Ilse Wiggers
Cursuscode: SWOONC01RD
Cursusbeheer: Najat Kabouni, Gerben Sanders
Klas: DSW2A
Docent: Najat Kabouni, Gerben Sanders
Datum: 26-06-2023
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..........................................................................................2
1. Inleiding................................................................................................3
1.1 Aanleiding: kritische beroepssituatie......................................................................................................3
1.2 Context...................................................................................................................................................4
1.3 Probleemanalyse....................................................................................................................................4
1.4 Probleemstelling.....................................................................................................................................5
1.4.1 Doelstelling......................................................................................................................................5
1.4.2 Onderzoeksvragen...........................................................................................................................5
2 Theoretisch kader...................................................................................6
2.1 Begripsafbakening..................................................................................................................................6
2.1.1 Begrip: LVB-problematiek bij ouders...............................................................................................6
2.1.2 Begrip: gehechtheidsrelatie.............................................................................................................7
2.1.3 Begrip: methodiek HouVast.............................................................................................................8
3 Onderzoeksmethoden...........................................................................10
3.1 Type onderzoek....................................................................................................................................10
3.2 Onderzoeksontwerp en verantwoording..............................................................................................10
3.3 Respondenten.......................................................................................................................................10
3.4 Kwaliteitsbewaking van het onderzoek................................................................................................10
3.5 Methoden van data-analyse.................................................................................................................11
4 Resultaten............................................................................................12
4.1 De werkwijze.........................................................................................................................................12
4.1.1 Fase 1: materiaal ontdekken..........................................................................................................12
4.1.2 Fase 2: thema’s bepalen en ordenen.............................................................................................12
4.1.3 Fase 3: de gevonden thema’s met elkaar in verband brengen......................................................12
4.2 Analyse van de resultaten.....................................................................................................................13
4.2.1 Verband open codes......................................................................................................................13
4.2.2 Onderbouwing thema’s aan de hand van de onderzoeksvragen...................................................13
5 Evalueren en adviseren.........................................................................15
5.1 Conclusie...............................................................................................................................................15
5.2 Verbetervoorstel...................................................................................................................................16
5.3 Kritische reflectie..................................................................................................................................16
7 Bijlagen................................................................................................19
2
, 1. Inleiding
1.1 Aanleiding: kritische beroepssituatie
Microniveau
De onderzoeker is aan het werk bij een gezin. De moeder heeft twee kinderen, een dochter van zeven jaar
en een zoon van vijf jaar. De moeder vertelt dat het niet goed gaat met haar zoon op school. Hij scheldt
veel, slaat en schopt andere kinderen. Ze vertelt dat hij tijdens de terugrit in de taxi naar huis heeft
geprobeerd de autodeur te openen, omdat hij weg wilde rennen. Haar zoon vertelde dat de taxirit te lang
duurde. Naar aanleiding van bovenstaande situatie heeft op school een gesprek plaatsgevonden tussen de
moeder, de begeleiders van ASVZ Ouder Kind en het taxibedrijf. Het taxibedrijf wil hem pas weer vervoeren
als het negatieve gedrag is verminderd.
Als de onderzoeker in gesprek is met de moeder, vraagt haar zoon of hij op haar telefoon mag. Ze geeft aan
dat dat niet mag, waarop de zoon erg boos wordt. Hij schreeuwt en slaat met de deuren. De moeder blijft
zitten, maar schreeuwt vanaf een afstand. “Zie je, dat kind is niet goed. Ik snap wel waarom school hem
soms naar huis stuurt”. Het gedrag van zoon wordt erger en de onderzoeker probeert de zoon af te leiden
door samen een liedje te zingen. Hij kalmeert, maar vraagt vervolgens weer aan zijn moeder of hij op de
telefoon mag. De moeder zegt weer nee en hij wordt vervolgens weer boos. Moeder staat op en dreigt zijn
vader te bellen als hij niet stopt. De zoon gaat boos naar zijn kamer. De onderzoeker probeert aan de
moeder uit te leggen dat haar zoon op dat moment haar nabijheid nodig heeft, door hem bijvoorbeeld even
op schoot te nemen en rustig met hem te praten. Moeder reageert dat haar zoon geen baby is. De zoon
wordt weer erg boos en zijn moeder geeft aan dat het in haar cultuur gewoon is om kinderen te laten
uitrazen en te laten huilen tot ze moe worden en vanzelf gaan slapen. Moeder benoemt dat dit bij haar
zoon ook zo werkt. “Hij moet maar voelen”, zegt ze.
Een van de problemen waar LVB-ouders mee te maken hebben, is hun opvoedstijl aanpassen aan de
ontwikkeling van hun kind. Ze kunnen niet goed inschatten wat hun kind wel of niet kan en wat ze wel of
niet van hun kind mogen verwachten. Ook vinden ze het lastig om positief op te voeden, bijvoorbeeld door
hun kind te complimenteren, te negeren of af te leiden als dat nodig is. Ze reageren vaak te hard, te streng,
te impulsief, te laat of te inconsequent op het gedrag van hun kind (Lever, 2015). Dit kan leiden tot
problemen in de hechting tussen ouder en kind.
Mesoniveau
In de organisatie ASVZ Ouder Kind valt op dat ouders met een licht verstandelijke beperking (LVB) vaak niet
over het inzicht beschikken om responsief en sensitief te reageren op hun kinderen. Het valt op dat de LVB-
ouders vaak snel willen voorzien in hun eigen behoefte. Begeleiders vinden het vaak lastig om in dit soort
situaties iets te doen, ook omdat ze de ouders niet willen passeren. LVB-ouders hebben over het algemeen
al het gevoel dat op hun vingers wordt gekeken.
De organisatie is bezig om alle medewerkers bij ASVZ Ouder Kind de HouVast-training te laten volgen.
HouVast is een methodiek om ouders met een licht verstandelijke beperking langdurige ondersteuning te
bieden zodat veiligheid en ontwikkeling van de kinderen op lange termijn versterkt kunnen worden.
Macroniveau
In Nederland bestaat een taboe rond kinderwens en ouderschap bij mensen met een verstandelijke
beperking.
Volgens artikel 16 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (Verenigde Naties, 1948)
hebben alle mensen het recht om te trouwen en een gezin te stichten, ongeacht hun ras, nationaliteit of
godsdienst. Mannen en vrouwen hebben dezelfde rechten en plichten in het huwelijk, zowel voor, tijdens
als na het huwelijk. Het huwelijk moet gebaseerd zijn op de vrije wil en instemming van beide echtgenoten.
3
Gehechtheidsrelaties binnen gezinnen
Naam: Ilse Wiggers
Cursuscode: SWOONC01RD
Cursusbeheer: Najat Kabouni, Gerben Sanders
Klas: DSW2A
Docent: Najat Kabouni, Gerben Sanders
Datum: 26-06-2023
,Inhoudsopgave
Inhoudsopgave..........................................................................................2
1. Inleiding................................................................................................3
1.1 Aanleiding: kritische beroepssituatie......................................................................................................3
1.2 Context...................................................................................................................................................4
1.3 Probleemanalyse....................................................................................................................................4
1.4 Probleemstelling.....................................................................................................................................5
1.4.1 Doelstelling......................................................................................................................................5
1.4.2 Onderzoeksvragen...........................................................................................................................5
2 Theoretisch kader...................................................................................6
2.1 Begripsafbakening..................................................................................................................................6
2.1.1 Begrip: LVB-problematiek bij ouders...............................................................................................6
2.1.2 Begrip: gehechtheidsrelatie.............................................................................................................7
2.1.3 Begrip: methodiek HouVast.............................................................................................................8
3 Onderzoeksmethoden...........................................................................10
3.1 Type onderzoek....................................................................................................................................10
3.2 Onderzoeksontwerp en verantwoording..............................................................................................10
3.3 Respondenten.......................................................................................................................................10
3.4 Kwaliteitsbewaking van het onderzoek................................................................................................10
3.5 Methoden van data-analyse.................................................................................................................11
4 Resultaten............................................................................................12
4.1 De werkwijze.........................................................................................................................................12
4.1.1 Fase 1: materiaal ontdekken..........................................................................................................12
4.1.2 Fase 2: thema’s bepalen en ordenen.............................................................................................12
4.1.3 Fase 3: de gevonden thema’s met elkaar in verband brengen......................................................12
4.2 Analyse van de resultaten.....................................................................................................................13
4.2.1 Verband open codes......................................................................................................................13
4.2.2 Onderbouwing thema’s aan de hand van de onderzoeksvragen...................................................13
5 Evalueren en adviseren.........................................................................15
5.1 Conclusie...............................................................................................................................................15
5.2 Verbetervoorstel...................................................................................................................................16
5.3 Kritische reflectie..................................................................................................................................16
7 Bijlagen................................................................................................19
2
, 1. Inleiding
1.1 Aanleiding: kritische beroepssituatie
Microniveau
De onderzoeker is aan het werk bij een gezin. De moeder heeft twee kinderen, een dochter van zeven jaar
en een zoon van vijf jaar. De moeder vertelt dat het niet goed gaat met haar zoon op school. Hij scheldt
veel, slaat en schopt andere kinderen. Ze vertelt dat hij tijdens de terugrit in de taxi naar huis heeft
geprobeerd de autodeur te openen, omdat hij weg wilde rennen. Haar zoon vertelde dat de taxirit te lang
duurde. Naar aanleiding van bovenstaande situatie heeft op school een gesprek plaatsgevonden tussen de
moeder, de begeleiders van ASVZ Ouder Kind en het taxibedrijf. Het taxibedrijf wil hem pas weer vervoeren
als het negatieve gedrag is verminderd.
Als de onderzoeker in gesprek is met de moeder, vraagt haar zoon of hij op haar telefoon mag. Ze geeft aan
dat dat niet mag, waarop de zoon erg boos wordt. Hij schreeuwt en slaat met de deuren. De moeder blijft
zitten, maar schreeuwt vanaf een afstand. “Zie je, dat kind is niet goed. Ik snap wel waarom school hem
soms naar huis stuurt”. Het gedrag van zoon wordt erger en de onderzoeker probeert de zoon af te leiden
door samen een liedje te zingen. Hij kalmeert, maar vraagt vervolgens weer aan zijn moeder of hij op de
telefoon mag. De moeder zegt weer nee en hij wordt vervolgens weer boos. Moeder staat op en dreigt zijn
vader te bellen als hij niet stopt. De zoon gaat boos naar zijn kamer. De onderzoeker probeert aan de
moeder uit te leggen dat haar zoon op dat moment haar nabijheid nodig heeft, door hem bijvoorbeeld even
op schoot te nemen en rustig met hem te praten. Moeder reageert dat haar zoon geen baby is. De zoon
wordt weer erg boos en zijn moeder geeft aan dat het in haar cultuur gewoon is om kinderen te laten
uitrazen en te laten huilen tot ze moe worden en vanzelf gaan slapen. Moeder benoemt dat dit bij haar
zoon ook zo werkt. “Hij moet maar voelen”, zegt ze.
Een van de problemen waar LVB-ouders mee te maken hebben, is hun opvoedstijl aanpassen aan de
ontwikkeling van hun kind. Ze kunnen niet goed inschatten wat hun kind wel of niet kan en wat ze wel of
niet van hun kind mogen verwachten. Ook vinden ze het lastig om positief op te voeden, bijvoorbeeld door
hun kind te complimenteren, te negeren of af te leiden als dat nodig is. Ze reageren vaak te hard, te streng,
te impulsief, te laat of te inconsequent op het gedrag van hun kind (Lever, 2015). Dit kan leiden tot
problemen in de hechting tussen ouder en kind.
Mesoniveau
In de organisatie ASVZ Ouder Kind valt op dat ouders met een licht verstandelijke beperking (LVB) vaak niet
over het inzicht beschikken om responsief en sensitief te reageren op hun kinderen. Het valt op dat de LVB-
ouders vaak snel willen voorzien in hun eigen behoefte. Begeleiders vinden het vaak lastig om in dit soort
situaties iets te doen, ook omdat ze de ouders niet willen passeren. LVB-ouders hebben over het algemeen
al het gevoel dat op hun vingers wordt gekeken.
De organisatie is bezig om alle medewerkers bij ASVZ Ouder Kind de HouVast-training te laten volgen.
HouVast is een methodiek om ouders met een licht verstandelijke beperking langdurige ondersteuning te
bieden zodat veiligheid en ontwikkeling van de kinderen op lange termijn versterkt kunnen worden.
Macroniveau
In Nederland bestaat een taboe rond kinderwens en ouderschap bij mensen met een verstandelijke
beperking.
Volgens artikel 16 van de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens (Verenigde Naties, 1948)
hebben alle mensen het recht om te trouwen en een gezin te stichten, ongeacht hun ras, nationaliteit of
godsdienst. Mannen en vrouwen hebben dezelfde rechten en plichten in het huwelijk, zowel voor, tijdens
als na het huwelijk. Het huwelijk moet gebaseerd zijn op de vrije wil en instemming van beide echtgenoten.
3
