Preventie & Interventieontwerp
Datum: 9 juni 2024
Plaats: Nijmegen
1a.
Het oorspronkelijke gedragsdoel was dat binnen drie maanden 50% van de medewerkers
van het ziekenhuis die de interventie implementeert, minimaal één keer per kwartaal zou deelnemen
aan georganiseerde gesprekken over slaapproblemen. Echter, na het ontvangen van feedback uit de
,afgelopen periode, heb ik dit aangepast. Mijn aangepaste gedragsdoel luidt: Binnen 3 maanden na
de invoering van de interventie zal het percentage zorgmedewerkers dat openlijk praat over hun
slaapproblemen met 30% toenemen, gemeten aan de hand van maandelijkse anonieme vragenlijsten
waarin medewerkers aangeven hoe vaak zij slaapproblemen bespreken met collega's of
leidinggevenden.
1b.
Uit kwantitatief literatuuronderzoek blijkt dat bijna de helft van de zorgmedewerkers (46%)
slaapproblemen heeft, maar slechts 6% deze bespreekbaar maakt met collega’s en leidinggevenden,
wat niet bijdraagt aan het reduceren van de slaapproblemen en gerelateerd ziekteverzuim van het
zorgpersoneel. Belangrijke determinanten zijn terug te vinden in de conclusie van de
gedragsanalyse (bijlage A).
Mijn interventie richt zich op het beïnvloeden van nauw verweven determinanten: sociale
norm, ziekenhuiscultuur (open/gesloten), attitude en stigma ten aanzien van het bespreken van
slaapproblemen. In sommige ziekenhuizen heerst een sociale norm die dicteert dat er niet over
slaapproblemen wordt gesproken, wat bijdraagt aan een gesloten ziekenhuiscultuur. Deze cultuur
versterkt de norm om niet over slaapproblemen te praten, wat zorgmedewerkers ervan weerhoudt
hierover te spreken uit angst voor negatieve reacties. Veelvoorkomende uitspraken zoals “Ik wil niet
de enige zijn die erover begint” en “Ze zullen me vast een zeur vinden” weerspiegelen deze norm.
Bovendien geven zorgmedewerkers aan, slaapproblemen te zien als inherent van het beroep,
wat hun attitude tegenover het bespreken van slaapproblemen beïnvloedt. Dit draagt bij aan een
taboe rondom slaapproblemen, versterkt door de sociale norm die beïnvloed wordt door negatieve
attitudes en een gesloten cultuur.
, Door de sociale norm te veranderen en een open ziekenhuiscultuur te creëren, hoop ik dat
zorgmedewerkers zich gesteund voelen om hun slaapproblemen bespreekbaar te maken, wat leidt
tot een positievere attitude. Op deze manier wil ik het stigma rondom slaapproblemen reduceren.
Mijn interventie richt zich specifiek op de beïnvloeding van de determinanten sociale norm, attitude
en stigma, waarbij de open/gesloten ziekenhuiscultuur en sociale steun in deze determinanten
worden meegenomen.
2a.
Mijn interventie is een video gericht op het bespreekbaar maken van slaapproblemen onder
zorgpersoneel. In de video worden vermoeide zorgmedewerkers getoond, samen met gesprekken
waarin ze doen alsof ze goed geslapen hebben. Ook worden stigmatiserende gedachten
uitgesproken, zoals vastgesteld tijdens de gedragsanalyse. De video doorbreekt vervolgens dit taboe
door slaapproblemen wél bespreekbaar te maken en eindigt met een oproep aan alle
zorgmedewerkers om hun slaapproblemen te delen en hulp te zoeken. Het doel is om zorgpersoneel
te laten zien dat ze niet alleen staan in hun angst voor reacties, en dat het normaal en acceptabel is
om over slaapproblemen te praten. De link naar de video en het volledige script zijn te vinden in
bijlage B.
2b.
Best-practices
Bij het ontwerpen van mijn interventie werd ik geïnspireerd door de KPN-campagne ‘Denk
na voordat je doorstuurt’, die de gevolgen van het doorsturen van intieme foto’s belichtte (KPN,
2024). Deze video maakte een sterke indruk op mij en diende daarmee als inspiratiebron voor mijn
, eigen interventie. De KPN-campagne doorbrak (naar mijn mening) succesvol een stigma, door het
versturen van intieme foto's niet te veroordelen, maar de nadruk te leggen op het ongevraagd
doorsturen, het gedrag dat zij willen aanpakken met de interventie. Wegens gebrek aan
wetenschappelijk onderzoek om dit onderbouwen dat de campagne succesvol is geweest, ben ik
verder gaan kijken naar soortgelijke interventies die wel te onderbouwen waren.
Suïcidepreventievideo’s van 113 Zelfmoord Preventie (Kessels & Kramer, 2023)
doorbreken een stigma met soortgelijke determinanten als mijn interventie (sociale norm). De video
breekt stiltes rond zelfmoordgedachten, wat leidde tot bespreekbaarheid. Onderzoek van Pisani et
al. (2021) toonde aan dat dergelijke interventies (korte video’s en trainingen) het aantal
suïcidepogingen verminderden. Dit inspireerde mij om vergelijkbare technieken te zoeken die
stigma doorbreken, vooral gericht op het bespreken van slaapproblemen binnen de zorgsector.
'Stereotype-inconsistent information' techniek
In mijn interventie gebruik ik de 'Stereotype-inconsistent information' techniek om
stereotypen te doorbreken door voorbeelden en perspectieven vanuit de gestigmatiseerde groep te
presenteren. Volgens het onderzoek van Bos et al. (2008) is deze techniek effectief als deze
gebaseerd is op evaluaties van behoeften. Uit onze gedragsanalyse blijkt dat een open
ziekenhuiscultuur en sociale steun cruciale behoeften zijn. Door in de video een luisterende en
daarmee ondersteunende reactie op het bespreken van slaapproblemen te tonen, wil ik de
determinanten sociale norm en attitude positief beïnvloeden. Dit helpt het stigma te verminderen
door te laten zien dat dergelijke gesprekken gewaardeerd worden.
In de video wil ik uitspraken en gedachten rondom slaapproblemen tonen om
bewustwording te creëren. Bewustwording van het stigma werd aanbevolen als eerste stap door
Stutterheim et al. (2008) in hun onderzoek naar succesvolle AIDS-stigma-interventies. Door
uitspraken zoals “Ze zullen me wel een zeur vinden…” te tonen, wil ik laten zien dat veel
Datum: 9 juni 2024
Plaats: Nijmegen
1a.
Het oorspronkelijke gedragsdoel was dat binnen drie maanden 50% van de medewerkers
van het ziekenhuis die de interventie implementeert, minimaal één keer per kwartaal zou deelnemen
aan georganiseerde gesprekken over slaapproblemen. Echter, na het ontvangen van feedback uit de
,afgelopen periode, heb ik dit aangepast. Mijn aangepaste gedragsdoel luidt: Binnen 3 maanden na
de invoering van de interventie zal het percentage zorgmedewerkers dat openlijk praat over hun
slaapproblemen met 30% toenemen, gemeten aan de hand van maandelijkse anonieme vragenlijsten
waarin medewerkers aangeven hoe vaak zij slaapproblemen bespreken met collega's of
leidinggevenden.
1b.
Uit kwantitatief literatuuronderzoek blijkt dat bijna de helft van de zorgmedewerkers (46%)
slaapproblemen heeft, maar slechts 6% deze bespreekbaar maakt met collega’s en leidinggevenden,
wat niet bijdraagt aan het reduceren van de slaapproblemen en gerelateerd ziekteverzuim van het
zorgpersoneel. Belangrijke determinanten zijn terug te vinden in de conclusie van de
gedragsanalyse (bijlage A).
Mijn interventie richt zich op het beïnvloeden van nauw verweven determinanten: sociale
norm, ziekenhuiscultuur (open/gesloten), attitude en stigma ten aanzien van het bespreken van
slaapproblemen. In sommige ziekenhuizen heerst een sociale norm die dicteert dat er niet over
slaapproblemen wordt gesproken, wat bijdraagt aan een gesloten ziekenhuiscultuur. Deze cultuur
versterkt de norm om niet over slaapproblemen te praten, wat zorgmedewerkers ervan weerhoudt
hierover te spreken uit angst voor negatieve reacties. Veelvoorkomende uitspraken zoals “Ik wil niet
de enige zijn die erover begint” en “Ze zullen me vast een zeur vinden” weerspiegelen deze norm.
Bovendien geven zorgmedewerkers aan, slaapproblemen te zien als inherent van het beroep,
wat hun attitude tegenover het bespreken van slaapproblemen beïnvloedt. Dit draagt bij aan een
taboe rondom slaapproblemen, versterkt door de sociale norm die beïnvloed wordt door negatieve
attitudes en een gesloten cultuur.
, Door de sociale norm te veranderen en een open ziekenhuiscultuur te creëren, hoop ik dat
zorgmedewerkers zich gesteund voelen om hun slaapproblemen bespreekbaar te maken, wat leidt
tot een positievere attitude. Op deze manier wil ik het stigma rondom slaapproblemen reduceren.
Mijn interventie richt zich specifiek op de beïnvloeding van de determinanten sociale norm, attitude
en stigma, waarbij de open/gesloten ziekenhuiscultuur en sociale steun in deze determinanten
worden meegenomen.
2a.
Mijn interventie is een video gericht op het bespreekbaar maken van slaapproblemen onder
zorgpersoneel. In de video worden vermoeide zorgmedewerkers getoond, samen met gesprekken
waarin ze doen alsof ze goed geslapen hebben. Ook worden stigmatiserende gedachten
uitgesproken, zoals vastgesteld tijdens de gedragsanalyse. De video doorbreekt vervolgens dit taboe
door slaapproblemen wél bespreekbaar te maken en eindigt met een oproep aan alle
zorgmedewerkers om hun slaapproblemen te delen en hulp te zoeken. Het doel is om zorgpersoneel
te laten zien dat ze niet alleen staan in hun angst voor reacties, en dat het normaal en acceptabel is
om over slaapproblemen te praten. De link naar de video en het volledige script zijn te vinden in
bijlage B.
2b.
Best-practices
Bij het ontwerpen van mijn interventie werd ik geïnspireerd door de KPN-campagne ‘Denk
na voordat je doorstuurt’, die de gevolgen van het doorsturen van intieme foto’s belichtte (KPN,
2024). Deze video maakte een sterke indruk op mij en diende daarmee als inspiratiebron voor mijn
, eigen interventie. De KPN-campagne doorbrak (naar mijn mening) succesvol een stigma, door het
versturen van intieme foto's niet te veroordelen, maar de nadruk te leggen op het ongevraagd
doorsturen, het gedrag dat zij willen aanpakken met de interventie. Wegens gebrek aan
wetenschappelijk onderzoek om dit onderbouwen dat de campagne succesvol is geweest, ben ik
verder gaan kijken naar soortgelijke interventies die wel te onderbouwen waren.
Suïcidepreventievideo’s van 113 Zelfmoord Preventie (Kessels & Kramer, 2023)
doorbreken een stigma met soortgelijke determinanten als mijn interventie (sociale norm). De video
breekt stiltes rond zelfmoordgedachten, wat leidde tot bespreekbaarheid. Onderzoek van Pisani et
al. (2021) toonde aan dat dergelijke interventies (korte video’s en trainingen) het aantal
suïcidepogingen verminderden. Dit inspireerde mij om vergelijkbare technieken te zoeken die
stigma doorbreken, vooral gericht op het bespreken van slaapproblemen binnen de zorgsector.
'Stereotype-inconsistent information' techniek
In mijn interventie gebruik ik de 'Stereotype-inconsistent information' techniek om
stereotypen te doorbreken door voorbeelden en perspectieven vanuit de gestigmatiseerde groep te
presenteren. Volgens het onderzoek van Bos et al. (2008) is deze techniek effectief als deze
gebaseerd is op evaluaties van behoeften. Uit onze gedragsanalyse blijkt dat een open
ziekenhuiscultuur en sociale steun cruciale behoeften zijn. Door in de video een luisterende en
daarmee ondersteunende reactie op het bespreken van slaapproblemen te tonen, wil ik de
determinanten sociale norm en attitude positief beïnvloeden. Dit helpt het stigma te verminderen
door te laten zien dat dergelijke gesprekken gewaardeerd worden.
In de video wil ik uitspraken en gedachten rondom slaapproblemen tonen om
bewustwording te creëren. Bewustwording van het stigma werd aanbevolen als eerste stap door
Stutterheim et al. (2008) in hun onderzoek naar succesvolle AIDS-stigma-interventies. Door
uitspraken zoals “Ze zullen me wel een zeur vinden…” te tonen, wil ik laten zien dat veel
