M.B. (2023/24)
RECHTSMETHODOLOGIE: TEST 2:
1. Rechtspraak:
1.1. Algemeen:
> 1.1.1. Definitie en Terminologie:
● Rechtspraak:
○ = Geheel van vonnissen, arresten en beschikkingen uitgesproken dr
rechtbanken & hoven
○ zowel:
■ Instrumentele bron: geschreven, niet mondeling
■ Formele bron: hierin staat hoe recht toegepast moet worden in
bepaalde situatie
■ (kan ook soort materiële bron zijn)
● Terminologie:
○ Vonnissen
■ – worden geveld
■ – door rechtbanken
○ Arresten
■ – worden gewezen
■ – door hoven
○ Beschikkingen
■ – worden gewezen
■ – door voorzitters van rechtscolleges
○ Ongeacht de aanleg
■ Bv: correctionele rechtbank in beroep tegen politierechter: nog steeds
een vonnis
■ altijd dezelfde terminologie
> 1.1.2. Openbaarheid:
● Art. 148 GW:
○ “Zittingen zijn openbaar (tenzij gevaarlijk vr Openbare Orde)”
○ vaak als kinderen betrokken zijn → gesloten deuren
● Art. 149 GW:
○ “Elk vonnis is met redenen omkleed. Het wordt openbaar bekendgemaakt op
de wijze bepaald door de wet. In strafzaken wordt het beschikkend gedeelte
uitgesproken in openbare terechtzitting.”
, M.B. (2023/24)
● Wet 5 mei 2019:
○ wat:
■ In art. 782bis Ger.W.:
Principiële verplichting om vonnissen en arresten op te nemen in een
voor het publiek toegankelijke elektronische databank van vonnissen
en arresten van de rechterlijke orde
○ In strafzaken (Sv.)
■ Enkel beschikkend gedeelte voorgelezen op zitting zelf (ipv integraal
voor te lezen)
■ Vonnissen en arresten integraal (maar geanonimiseerd) opgenomen
in een databank
○ Andere zaken (Ger.W.)
■ Beschikkend gedeelte voorgelezen door VZ v/d kamer
■ Iedere beslissing integraal opgenomen in databank (maar
geanonimiseerd)
■ als opname v/h vonnis i/d elektronische databank onmogelijk is
➔ dan VZ spreekt vonnis integraal uit
➔ of dan stelt hij het vonnis ter beschikking v/h publiek in de
zittingszaal tot aan het einde van die zitting
○ Probleem: geen duidelijk juridisch kader
■ nl. geen verantwoordelijke hiervoor
■ hoe moet deze ontstaan? Wie controleert? Anonimisering?
■ oorspronkelijk: 01/09/2020 → 01/09/2022 → opgeheven
● Art. 8-13 wet 16 oktober 2022:
○ art. 782 Ger.W. e.v. vervangen: duidelijk en afdoende wettelijke kader voor de
oprichting van een databank, m.n. Centraal register voor de beslissingen van
de rechterlijke orde en betreffende de bekendmaking van de vonnissen
○ Inwerkingtreding: 2 fases
■ fase 1: 30 sept 2023
● enkel interne toegang tot register
● nl. rechters etc (niet vr volk)
■ fase 2: op 31 december 2023
● voor iedereen (ook volk)
● maar: zal wss niet lukken
> 1.1.3. Gezaghebbende bron van recht:
● Inter partes ⇔ erga omnes
○ in principe: bindend inter partes
■ enkel tav partijen
■ niet tav derde
○ NIET: erga omnes → ～ art. 6 Ger. W.
, M.B. (2023/24)
● Art. 6 Ger.W.:
○ = geen uitspraak bij wege van algemene als regel geldende beschikking
(rechters niet wettelijk gebonden hieraan, wel groot gezag)
● Uniformiteit aan ons recht:
○ nl. RS vindt bepaalde juridische concepten uit zoals “Rechtsmisbruik”
○ HvC waakt over uniformiteit, herhaaldelijk:
■ Rechtsmisbruik = “De uitoefening van het recht op een wijze die
kennelijk de grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening van
dat recht door een voorzichtig en bezorgd persoon.”
○ Integraal opgenomen in Huidig art. 1.10 BW:
■ “Wie zijn recht uitoefent op een wijze die kennelijk de grenzen te
buiten gaat van de normale uitoefening van dat recht door een
voorzichtig en redelijk persoon in dezelfde omstandigheden geplaatst,
maakt misbruik van zijn recht. […]”
● Belang precedentwaarde: gebruik van civil law in België moet genuanceerd worden !!
○ Hiërarchische structuur:
■ gezag van hogere rechtsinstanties als zij bv een tekst schrijven
○ Samenhorigheid(= uniformiteit)
■ kan niet bij ene rechter ja en andere nee zijn !!
○ Routine en overbelasting:
■ gebruiken van dezelfde manier van oplossen van een rechtszaak als
je collega’s
○ Risico op vernietiging:
■ rechter wil niet constant herroepen worden op zijn beslissingen
■ want: wordt bijgehouden
● Maar geen stare decisis of precedentenleer
○ rechtbanken en hoven zijn niet dr wet gebonden aan bv arresten van HvC
○ Zie arresten van Supreme Court bijvoorbeeld
● Uitzondering: bindend ERGA OMNES
○ Vernietigingsberoep GwH
○ Vernietigingsberoep RvS
, M.B. (2023/24)
1.2. Rechterlijke Macht:
● ⇔ Rechtscolleges die niet behoren tot RM
○ Federaal niveau:
■ RvS (afdeling Bestuursrechtspraak)
■ GwH
■ Rekenhof:
➔ financiële waakhond van Belgische staat (boekhouder)
➔ waakt op missend geld etc
■ Raad voor Vreemdelingenbetwistingen:
➔ bij discussie over asielprocedures, recht op verblijf etc.
○ Vlaams niveau:
■ Raad voor Vergunningsbetwistingen
■ Raad voor betwistingen inzake studievoortgangsbeslissingen
■ Raad voor Verkiezingsbetwistingen
■ Handhavingscollege:
➔ bv. schendingen van milieu- en stedenbouwregelgeving
○ GEEN Waalse of Brusselse administratieve rechtscolleges
■ reden: gebrek aan €
■ dus: werken met federale rechtbanken
■ ⇔ VLA: werkdruk weghalen van RvS, zelf zaken oplossen
RECHTSMETHODOLOGIE: TEST 2:
1. Rechtspraak:
1.1. Algemeen:
> 1.1.1. Definitie en Terminologie:
● Rechtspraak:
○ = Geheel van vonnissen, arresten en beschikkingen uitgesproken dr
rechtbanken & hoven
○ zowel:
■ Instrumentele bron: geschreven, niet mondeling
■ Formele bron: hierin staat hoe recht toegepast moet worden in
bepaalde situatie
■ (kan ook soort materiële bron zijn)
● Terminologie:
○ Vonnissen
■ – worden geveld
■ – door rechtbanken
○ Arresten
■ – worden gewezen
■ – door hoven
○ Beschikkingen
■ – worden gewezen
■ – door voorzitters van rechtscolleges
○ Ongeacht de aanleg
■ Bv: correctionele rechtbank in beroep tegen politierechter: nog steeds
een vonnis
■ altijd dezelfde terminologie
> 1.1.2. Openbaarheid:
● Art. 148 GW:
○ “Zittingen zijn openbaar (tenzij gevaarlijk vr Openbare Orde)”
○ vaak als kinderen betrokken zijn → gesloten deuren
● Art. 149 GW:
○ “Elk vonnis is met redenen omkleed. Het wordt openbaar bekendgemaakt op
de wijze bepaald door de wet. In strafzaken wordt het beschikkend gedeelte
uitgesproken in openbare terechtzitting.”
, M.B. (2023/24)
● Wet 5 mei 2019:
○ wat:
■ In art. 782bis Ger.W.:
Principiële verplichting om vonnissen en arresten op te nemen in een
voor het publiek toegankelijke elektronische databank van vonnissen
en arresten van de rechterlijke orde
○ In strafzaken (Sv.)
■ Enkel beschikkend gedeelte voorgelezen op zitting zelf (ipv integraal
voor te lezen)
■ Vonnissen en arresten integraal (maar geanonimiseerd) opgenomen
in een databank
○ Andere zaken (Ger.W.)
■ Beschikkend gedeelte voorgelezen door VZ v/d kamer
■ Iedere beslissing integraal opgenomen in databank (maar
geanonimiseerd)
■ als opname v/h vonnis i/d elektronische databank onmogelijk is
➔ dan VZ spreekt vonnis integraal uit
➔ of dan stelt hij het vonnis ter beschikking v/h publiek in de
zittingszaal tot aan het einde van die zitting
○ Probleem: geen duidelijk juridisch kader
■ nl. geen verantwoordelijke hiervoor
■ hoe moet deze ontstaan? Wie controleert? Anonimisering?
■ oorspronkelijk: 01/09/2020 → 01/09/2022 → opgeheven
● Art. 8-13 wet 16 oktober 2022:
○ art. 782 Ger.W. e.v. vervangen: duidelijk en afdoende wettelijke kader voor de
oprichting van een databank, m.n. Centraal register voor de beslissingen van
de rechterlijke orde en betreffende de bekendmaking van de vonnissen
○ Inwerkingtreding: 2 fases
■ fase 1: 30 sept 2023
● enkel interne toegang tot register
● nl. rechters etc (niet vr volk)
■ fase 2: op 31 december 2023
● voor iedereen (ook volk)
● maar: zal wss niet lukken
> 1.1.3. Gezaghebbende bron van recht:
● Inter partes ⇔ erga omnes
○ in principe: bindend inter partes
■ enkel tav partijen
■ niet tav derde
○ NIET: erga omnes → ～ art. 6 Ger. W.
, M.B. (2023/24)
● Art. 6 Ger.W.:
○ = geen uitspraak bij wege van algemene als regel geldende beschikking
(rechters niet wettelijk gebonden hieraan, wel groot gezag)
● Uniformiteit aan ons recht:
○ nl. RS vindt bepaalde juridische concepten uit zoals “Rechtsmisbruik”
○ HvC waakt over uniformiteit, herhaaldelijk:
■ Rechtsmisbruik = “De uitoefening van het recht op een wijze die
kennelijk de grenzen te buiten gaat van de normale uitoefening van
dat recht door een voorzichtig en bezorgd persoon.”
○ Integraal opgenomen in Huidig art. 1.10 BW:
■ “Wie zijn recht uitoefent op een wijze die kennelijk de grenzen te
buiten gaat van de normale uitoefening van dat recht door een
voorzichtig en redelijk persoon in dezelfde omstandigheden geplaatst,
maakt misbruik van zijn recht. […]”
● Belang precedentwaarde: gebruik van civil law in België moet genuanceerd worden !!
○ Hiërarchische structuur:
■ gezag van hogere rechtsinstanties als zij bv een tekst schrijven
○ Samenhorigheid(= uniformiteit)
■ kan niet bij ene rechter ja en andere nee zijn !!
○ Routine en overbelasting:
■ gebruiken van dezelfde manier van oplossen van een rechtszaak als
je collega’s
○ Risico op vernietiging:
■ rechter wil niet constant herroepen worden op zijn beslissingen
■ want: wordt bijgehouden
● Maar geen stare decisis of precedentenleer
○ rechtbanken en hoven zijn niet dr wet gebonden aan bv arresten van HvC
○ Zie arresten van Supreme Court bijvoorbeeld
● Uitzondering: bindend ERGA OMNES
○ Vernietigingsberoep GwH
○ Vernietigingsberoep RvS
, M.B. (2023/24)
1.2. Rechterlijke Macht:
● ⇔ Rechtscolleges die niet behoren tot RM
○ Federaal niveau:
■ RvS (afdeling Bestuursrechtspraak)
■ GwH
■ Rekenhof:
➔ financiële waakhond van Belgische staat (boekhouder)
➔ waakt op missend geld etc
■ Raad voor Vreemdelingenbetwistingen:
➔ bij discussie over asielprocedures, recht op verblijf etc.
○ Vlaams niveau:
■ Raad voor Vergunningsbetwistingen
■ Raad voor betwistingen inzake studievoortgangsbeslissingen
■ Raad voor Verkiezingsbetwistingen
■ Handhavingscollege:
➔ bv. schendingen van milieu- en stedenbouwregelgeving
○ GEEN Waalse of Brusselse administratieve rechtscolleges
■ reden: gebrek aan €
■ dus: werken met federale rechtbanken
■ ⇔ VLA: werkdruk weghalen van RvS, zelf zaken oplossen
