WISKUNDE C
,Deel 1 : Differentiatie binnen wiskunde-onderwijs
1. Leerlingen met rekenmoeilijkheden
3
Er zijn heel wat verschillen tussen leerlingen en moeten hieraan tegemoet komen. Het
toepassen van de basisdidactiek en de principes van goed wiskunde-onderwijs (wegwijzers)
is de eerste stap.
Een goede didactiek kan rekenproblemen voorkomen.
1.1 Kenmerken
Zwakke rekenaars combineren 1 of meerdere kenmerken:
Moeizaam automatiseren
Moeite met complexe rekenproblemen
Werkgeheugen snel overbelast
Lager werktempo
Bij onvolledige/impliciete instructie raakt groep in problemen
Deze zaken hebben ook invloed op het vertrouwen en de motivatie voor wiskunde
Kan een vicieuze cirkel zijn: minder oefenen => slechter prestaties => meer angst =>
minder oefenen
1.2 Handvaten
Wegwijzers :
CSA Verwoorden Standaardmethodes
, Handelen Automatiseren Betekenis
Nood aan gestructureerde aanpak : Voordoen => samen doen => zelf doen
De aanpak visualiseren met een stappenplan
Leerlingen aanleren hoe werken met een stappenplan
Stappenplan moet aansluiten bij de aangeleerde oplossingsweg
Nadenken over welk stappenplan en onthoudkaarten toepassen
Bij teveel onthoudkaarten zullen ze hun weg niet vinden
Onthoudkaarten waarop je zelf kan invullen bij nieuwe leerinhoud
Zorg voor differentiatie want niet iedereen zal dezelfde kaarten nodig hebben
Gerichte verlengde instructie : zwakke rekenaars niet lang zelfstandig laten
oefenen want hebben nood aan instructie, begeleide inoefening en feed-back
Splits de leerlijn in kleine schakels die je geïsoleerd kan inoefenen : afwijken van
niveau en bv tussenstapjes inoefenen die ze onvoldoende beheersen
Leerstofgehelen voorbereiden: niet les per les bekijken maar geheel om inhoud
stapsgewijs aan te bieden
Meegeven algemene heuristieken: attitude om antwoord te controleren, schets
te maken
Andere aanpak voor het niet onder de knie krijgen : ander materiaal, specifiek
remediëren
Pre-teaching: zwakkere leerling voorsprong geven door inhoud kort te bespreken
Zwakke leerlingen zo lang mogelijk betrekken bij klasinstructie
Normen checken vanuit eindtermen : alleen aanleren wat nodig is
Ondersteuning geleidelijk afbouwen: je leert leerlingen anders nooit hoe ze iets
moeten doen als het er steeds al staat genoteerd
Geef niet de boodschap dat wiskunde moeilijk is
Blijf hoge verwachtingen stellen
Werk met Heterogene groepen en niet vaste niveaugroepen want kinderen leren
van elkaar
1.3 Wiskunde: ook een taalkwestie
Taal komt vaak in wiskunde terug : Vaktaal, compact geformuleerd opgaven, betekenisvolle
situaties – toepassingen
Strategieën bij ondersteunen van taalproblemen in wiskundelessen
Taal niet weglaten of verminderen maar juist toevoegen
Als leerkracht de juiste begrippen gebruiken
Als leerlingen het niet begrijppen dan moet je context, figuren, … toevoegen en niet
het woord vermijden
Leerlingen redeneringen laten verwoorden om de correcte vaktaal te gebruiken
Antwoorden herformuleren door jezelf of door leerling met het juiste begrip
Bevestigen en expliciteren van antwoord die juiste vaktaal bevat
Begrippen herhalen in clusters – woorden die met elkaar te maken hebben en die
vaak door elkaar gehaald worden
, 2. Leerstoornis : Dyscalculie
5 % van de leerlingen heet dyscalculie en komt even vaak voor bij meisjes als jongens
2.1 Criteria
Achterstandscriterium : behoren tot zwakst scorende kinderen – rekentoetsen en
leertijd
Hardnekkingsheidscriterium: blijven aanhouden, zelfs na lange intensieve tijd van
remediëren
Exclusiviteitscriterium : niet toe te schrijven aan andere problemen – intelligentie,
ontwikkelingsstoornis, omstandigheden
2.2 Verschijningsvormen
Niet iedere leerling heeft hetzelfde profiel. De types komen voor in mengvormen en kunnen
ons helpen bij het detecteren van risicosignalen
Semantische geheugendyscalculie : moeite met automatiseren van rekenfeiten
Bv. Splitsingen, bewerkingen tot 10, tafels
Procedurele dyscalculie : onthouden en vlot gebruiken van procedures
Bv. Optellen met brug, cijferen, breuk nemen van getal, begrip teller – noemer
Visuospatiële leerstoornis : moeite met ruimtelijk weergegeven informatie
Bv. Tabellen (positietabel), kloklezen, meetkunde
2.3 REdicodi
Maatwerk is zeer belangrijk hierbij!
Meest voorkomende maatregelen: tafelkaart, onthoudboekjes, rekenmachine
Bij moeite met (wiskundige) inzichten inzetten op :
wegwijzers, preteaching, zuinig omspringen met energie
Bij leerlingen met dyscalculie inzetten op:
inzichtelijk werken, tijd, stappenplannen, tafelkaart en rekenmachine
3. Sterke rekenaars
Steeds meer aandacht voor reken sterke groep, methodes bieden meer verrijkingsmateriaal
aan : kangoeroewerking, breinbrekers, denkspellen
3.1 Types : kunnen gecombineerd worden
3.1.1 Goede rekenaar
,Deel 1 : Differentiatie binnen wiskunde-onderwijs
1. Leerlingen met rekenmoeilijkheden
3
Er zijn heel wat verschillen tussen leerlingen en moeten hieraan tegemoet komen. Het
toepassen van de basisdidactiek en de principes van goed wiskunde-onderwijs (wegwijzers)
is de eerste stap.
Een goede didactiek kan rekenproblemen voorkomen.
1.1 Kenmerken
Zwakke rekenaars combineren 1 of meerdere kenmerken:
Moeizaam automatiseren
Moeite met complexe rekenproblemen
Werkgeheugen snel overbelast
Lager werktempo
Bij onvolledige/impliciete instructie raakt groep in problemen
Deze zaken hebben ook invloed op het vertrouwen en de motivatie voor wiskunde
Kan een vicieuze cirkel zijn: minder oefenen => slechter prestaties => meer angst =>
minder oefenen
1.2 Handvaten
Wegwijzers :
CSA Verwoorden Standaardmethodes
, Handelen Automatiseren Betekenis
Nood aan gestructureerde aanpak : Voordoen => samen doen => zelf doen
De aanpak visualiseren met een stappenplan
Leerlingen aanleren hoe werken met een stappenplan
Stappenplan moet aansluiten bij de aangeleerde oplossingsweg
Nadenken over welk stappenplan en onthoudkaarten toepassen
Bij teveel onthoudkaarten zullen ze hun weg niet vinden
Onthoudkaarten waarop je zelf kan invullen bij nieuwe leerinhoud
Zorg voor differentiatie want niet iedereen zal dezelfde kaarten nodig hebben
Gerichte verlengde instructie : zwakke rekenaars niet lang zelfstandig laten
oefenen want hebben nood aan instructie, begeleide inoefening en feed-back
Splits de leerlijn in kleine schakels die je geïsoleerd kan inoefenen : afwijken van
niveau en bv tussenstapjes inoefenen die ze onvoldoende beheersen
Leerstofgehelen voorbereiden: niet les per les bekijken maar geheel om inhoud
stapsgewijs aan te bieden
Meegeven algemene heuristieken: attitude om antwoord te controleren, schets
te maken
Andere aanpak voor het niet onder de knie krijgen : ander materiaal, specifiek
remediëren
Pre-teaching: zwakkere leerling voorsprong geven door inhoud kort te bespreken
Zwakke leerlingen zo lang mogelijk betrekken bij klasinstructie
Normen checken vanuit eindtermen : alleen aanleren wat nodig is
Ondersteuning geleidelijk afbouwen: je leert leerlingen anders nooit hoe ze iets
moeten doen als het er steeds al staat genoteerd
Geef niet de boodschap dat wiskunde moeilijk is
Blijf hoge verwachtingen stellen
Werk met Heterogene groepen en niet vaste niveaugroepen want kinderen leren
van elkaar
1.3 Wiskunde: ook een taalkwestie
Taal komt vaak in wiskunde terug : Vaktaal, compact geformuleerd opgaven, betekenisvolle
situaties – toepassingen
Strategieën bij ondersteunen van taalproblemen in wiskundelessen
Taal niet weglaten of verminderen maar juist toevoegen
Als leerkracht de juiste begrippen gebruiken
Als leerlingen het niet begrijppen dan moet je context, figuren, … toevoegen en niet
het woord vermijden
Leerlingen redeneringen laten verwoorden om de correcte vaktaal te gebruiken
Antwoorden herformuleren door jezelf of door leerling met het juiste begrip
Bevestigen en expliciteren van antwoord die juiste vaktaal bevat
Begrippen herhalen in clusters – woorden die met elkaar te maken hebben en die
vaak door elkaar gehaald worden
, 2. Leerstoornis : Dyscalculie
5 % van de leerlingen heet dyscalculie en komt even vaak voor bij meisjes als jongens
2.1 Criteria
Achterstandscriterium : behoren tot zwakst scorende kinderen – rekentoetsen en
leertijd
Hardnekkingsheidscriterium: blijven aanhouden, zelfs na lange intensieve tijd van
remediëren
Exclusiviteitscriterium : niet toe te schrijven aan andere problemen – intelligentie,
ontwikkelingsstoornis, omstandigheden
2.2 Verschijningsvormen
Niet iedere leerling heeft hetzelfde profiel. De types komen voor in mengvormen en kunnen
ons helpen bij het detecteren van risicosignalen
Semantische geheugendyscalculie : moeite met automatiseren van rekenfeiten
Bv. Splitsingen, bewerkingen tot 10, tafels
Procedurele dyscalculie : onthouden en vlot gebruiken van procedures
Bv. Optellen met brug, cijferen, breuk nemen van getal, begrip teller – noemer
Visuospatiële leerstoornis : moeite met ruimtelijk weergegeven informatie
Bv. Tabellen (positietabel), kloklezen, meetkunde
2.3 REdicodi
Maatwerk is zeer belangrijk hierbij!
Meest voorkomende maatregelen: tafelkaart, onthoudboekjes, rekenmachine
Bij moeite met (wiskundige) inzichten inzetten op :
wegwijzers, preteaching, zuinig omspringen met energie
Bij leerlingen met dyscalculie inzetten op:
inzichtelijk werken, tijd, stappenplannen, tafelkaart en rekenmachine
3. Sterke rekenaars
Steeds meer aandacht voor reken sterke groep, methodes bieden meer verrijkingsmateriaal
aan : kangoeroewerking, breinbrekers, denkspellen
3.1 Types : kunnen gecombineerd worden
3.1.1 Goede rekenaar
