HOOFDSTUK 1: WAT IS SOCIALE PSYCHOLOGIE
Wat is sociale psychologie?
= wetenschap die bestudeert hoe gevoelens, gedachtes… beïnvloed worden door anderen
- Zijn lichaam en geest onafhankelijk?
→ Neen, ze hebben veel met elkaar te maken: activiteiten die ons lichaam doen komen vanuit het
brein
- Out of body experience: geest uit het lichaam
= onderbewustzijn (Freud)
- Brein & evolutie: zorgen ervoor dat we beseffen dat we effectief in eigen lichaam zitten
- Geest is ontwikkeld door evolutie en niet door een of andere gebeurtenis
1.1.1 Wat kunnen we over sociale invloed vertellen?
Sociale invloed
= iedereen wordt beïnvloed door andere mensen
Rechtstreeks: gedrag, gedachten, gevoelens & zichtbare handelingen. Poging tot overtuiging
Onrechtstreeks: aanwezigheid van anderen, sommigen hoeven zelfs niet aanwezig te zijn
Wat verstaan wij onder sociale invloed?
- speculaties zijn bijna altijd fout doordat we de macht v/d situatie onderschatten DUS niet afgaan op
het gezonde verstand; meningen van filosofen, schrijvers, familie…
→ vermoedens, ideeën… over menselijk sociaal gedrag onderzoeken
→ Sociaal psychologen testen het sociaal gedrag op empirische & systematische wijze.
Mensen zijn zich niet altijd bewust van hun gedachtes/gedrag
→ Vertellen een verhaal rond iets, wat meestal fout is
Waarom nemen we teveel aan als waar?
→ voor dat de mens er was dacht men dat alles 100% correct was, want enkel de mens kan kritiek zijn
& kan elkaar overhalen d.m.v. manipulatie
1.1.2 Waarin verschilt sociale psychologie van de meest verwante disciplines?
Sociale psychologie andere sociale wetenschappen persoonlijke psychologie
Sociale psychologie Sociologie Persoonlijkheidspsychologie
- Psychologische - Groepen bestuderen - Onderzoeken v/d
processen & persoon zoals ze er zijn, geen kenmerken van
in bepaalde context individuen individuen
= vanuit de mens & wat zij VERSCHIL SOC. PSYCHO. VERSCHIL SOC. PSYCHO.
waarnemen, het is aan ons om - Kijkt naar de - Individuele verschillen:
te onderzoeken hoe zij denken samenleving als geheel op aspecten v/d
& niet naar de persoonlijkheid waarbij
DOEL
1
, = benoemen van algemene psychologie v/h men ziet dat ze anders
eigenschappen v/d menselijke individu zijn dan anderen
natuur die ervoor zorgen dat DUS MENING SOCIAAL PSYCHO.
iedereen vatbaar is voor sociale • Sociologen: - Essentieel deel is
invloed, ongeacht bestuderen een groep verloren: machtige rol
klasse/cultuur • Sociaalpsychologen: v/d sociale invloed
bestuderen de invloed
Bv. Frustratie & agressie zijn v/d groepen op
voor de meeste mensen overal individueel gedrag
gelijk
CONCLUSIE
• Sociale psychologie & sociologie: situatie & maatschappelijke omstandigheden ons gedrag
beïnvloeden. Waarbij sociaalpsychologen zich meer richten op het individu
• Sociale psychologie & persoonlijkheidspsychologie: nadruk op individu. Waarbij
sociaalpsychologen de psychologische processen moeten analyseren & verklaren
1.2 De macht van de situatie
Fundamentele attributiefout = de fout ligt altijd bij de mens, gedrag koppelen aan
persoonlijkheidstrekken & niet aan de macht van de sociale invloed
Bv. Een saaie les dus een saaie prof.(persoonlijkheid) De mens denkt niet na dat het probleem kan
liggen bij het onderwerp van de les. (situatie)
Alvorens lieten mensen weten welke studenten
coöperatief & competitief zouden zijn. Dan
vroegen ze wie welke strategie zou kiezen. De
onderzoekers voegden een belangrijke
component toe aan het spel: de naam.
→ beursspel & gemeenschapsspel
Men heeft 4 groepen:
- Competitieve mensen in het gemeenschapsspel
- Coöperatieve mensen in het gemeenschapsspel
- Competitieve mensen in het beursspel
- Coöperatieve mensen in het beursspel
De meesten gingen ervan uit dat de persoonlijkheid v/h individu telt, maar niet dat de naam v/h spel
een rol zou spelen.
- Situatie: de naam van het spel maakte een enorm verschil in de manier waarop mensen zich
gedragen
2
,Beursspel: 2/3 competitief
Gemeenschapsspel: 1/3 competitief
Wil niet zeggen dat persoonlijkheden onbelangrijk zijn, want dit is wel zo.
Sociale situatie & omgeving zijn even machtig, dat ze op iedereen een groot effect kunnen
hebben
1.3 De macht van sociale interpretatie
Behaviorisme: om menselijk gedrag te begrijpen moet men kijken naar de eigenschappen v/d
omgeving. → Hoe positieve & negatieve gebeurtenissen in de omgeving bepaalde gedragingen
veroorzaken.
DUS het gedrag kan worden verklaard a.d.h.v. beloningen en straffen in de omgeving v/h organisme
EN het is niet nodig om subjectieve zaken als denken & voelen erbij te betrekken
Bv. Honden komen als ze geroepen worden, want ze hebben geleerd dat gehoorzaamheid beloond
wordt met iets positiefs (snoepje)
Gestaltpsychologie: manier waarop objecten in de geest van mensen voorkomen te bestuderen i.p.v.
de objectieve kenmerken van het object.
“het geheel is anders dan de som der delen”
Kurt Lewin: grondlegger van de moderne experimentele sociale psychologie
→ gestaltprincipes: niet enkel op perceptie van objecten toe te passen. Ook op sociale perceptie:
manier waarop mensen anderen, hun motieven, intenties en gedragingen waarnemen
Naïef realisme: de overtuiging dat je eigen standpunt de ‘waarheid’ is. In een conflict gelooft men
gemakkelijk dat de anderen bevooroordeeld zijn.
1.4 Fundamentele menselijke motieven
1. Behoefte om ons goed te voelen
2. Behoefte om zo accuraat mogelijk te zijn
1.4.1 De benadering vanuit zelfachting: de behoefte om ons goed te voelen over onszelf
Zelfbeeld: wat mensen vinden van je daar gaat men belang aan hechten
= belangrijk voor sociale reputatie die nodig is voor samenwerking & dus ook overleving
De mens kan heel goed samenwerken = belangrijk voor overleving
Maar dat kan de realiteit verstoren (bv. Denken dat ze heel goed in de groep liggen, maar dat
dit niet het geval is)
Keuze tussen:
- Wereld vervormen om zich goed te voelen over zichzelf → kiest men dit
- Accuraat beeld van de wereld vormen
Vroeger gedrag rechtvaardigen
3
, Bv. Een man die de schuld van het mislukken van zijn huwelijk op zijn vrouw stak. Terwijl het zijn fout
was.
=> Mensen zijn geneigd om de bestaande feiten te verdraaien zodat ze zelf in een goed daglicht
komen te staan.
Lijden en zelfrechtvaardiging
1. Mensen zijn gemotiveerd om een positief beeld van zichzelf in stand te houden door hun
gedrag in het verleden te rechtvaardigen
2. Onder bepaalde omstandigheden dingen doen die eerst heel verrassend lijken
1.4.2 De benadering vanuit sociale cognitie: de behoefte om accuraat waar te nemen
Sociale cognitie
= hoe mensen denken over zichzelf & de sociale wereld. Hoe mensen sociale info selecteren &
gebruiken om oordelen te vellen en beslissingen te nemen.
1. Niet- accurate persoon = slecht
2. Accurate persoon = goed
Beperking om accuraat te zijn en dus fouten maken om situaties te begrijpen = dat we bijna nooit over
alle feiten/informatie beschikken
Bv. Danoontje of cornflakes? Iedereen zal kiezen voor cornflakes omdat het een frissere verpakking
heeft in tegenstelling tot danoontje waarbij de verpakking kinderachtig is. Hierbij associëren we dat
danoontje meer suikers bevat.
→ verpakking boven inhoud verkozen en dus verkeerd gekozen
→ cornflakes bevatten meer vetten
Selffulfilling prophecy
= onze verwachtingen zorgen ervoor dat we de werkelijkheid vervormen of zelfs veranderen
1.4.3 Aanvullende motieven
- Behoefte om een positieve kijk op onszelf te behouden
- Behoefte om de wereld accuraat waar te nemen
- Behoefte aan controle: controle over hun omgeving
- Sociale uitwisseling & extreme onthouding
1.5 Sociale psychologie en maatschappelijke problemen
Sociaalpsychologen: gemotiveerd door
- Nieuwsgierigheid om sociaal gedrag te bestuderen
- Verlangen om sociale problemen op te lossen
Bv. Aidspreventie
Hierbij is angst een goede drijfveer, want men wil mensen iets laten doen dat ze normaalgezien niet
doen.
4
Wat is sociale psychologie?
= wetenschap die bestudeert hoe gevoelens, gedachtes… beïnvloed worden door anderen
- Zijn lichaam en geest onafhankelijk?
→ Neen, ze hebben veel met elkaar te maken: activiteiten die ons lichaam doen komen vanuit het
brein
- Out of body experience: geest uit het lichaam
= onderbewustzijn (Freud)
- Brein & evolutie: zorgen ervoor dat we beseffen dat we effectief in eigen lichaam zitten
- Geest is ontwikkeld door evolutie en niet door een of andere gebeurtenis
1.1.1 Wat kunnen we over sociale invloed vertellen?
Sociale invloed
= iedereen wordt beïnvloed door andere mensen
Rechtstreeks: gedrag, gedachten, gevoelens & zichtbare handelingen. Poging tot overtuiging
Onrechtstreeks: aanwezigheid van anderen, sommigen hoeven zelfs niet aanwezig te zijn
Wat verstaan wij onder sociale invloed?
- speculaties zijn bijna altijd fout doordat we de macht v/d situatie onderschatten DUS niet afgaan op
het gezonde verstand; meningen van filosofen, schrijvers, familie…
→ vermoedens, ideeën… over menselijk sociaal gedrag onderzoeken
→ Sociaal psychologen testen het sociaal gedrag op empirische & systematische wijze.
Mensen zijn zich niet altijd bewust van hun gedachtes/gedrag
→ Vertellen een verhaal rond iets, wat meestal fout is
Waarom nemen we teveel aan als waar?
→ voor dat de mens er was dacht men dat alles 100% correct was, want enkel de mens kan kritiek zijn
& kan elkaar overhalen d.m.v. manipulatie
1.1.2 Waarin verschilt sociale psychologie van de meest verwante disciplines?
Sociale psychologie andere sociale wetenschappen persoonlijke psychologie
Sociale psychologie Sociologie Persoonlijkheidspsychologie
- Psychologische - Groepen bestuderen - Onderzoeken v/d
processen & persoon zoals ze er zijn, geen kenmerken van
in bepaalde context individuen individuen
= vanuit de mens & wat zij VERSCHIL SOC. PSYCHO. VERSCHIL SOC. PSYCHO.
waarnemen, het is aan ons om - Kijkt naar de - Individuele verschillen:
te onderzoeken hoe zij denken samenleving als geheel op aspecten v/d
& niet naar de persoonlijkheid waarbij
DOEL
1
, = benoemen van algemene psychologie v/h men ziet dat ze anders
eigenschappen v/d menselijke individu zijn dan anderen
natuur die ervoor zorgen dat DUS MENING SOCIAAL PSYCHO.
iedereen vatbaar is voor sociale • Sociologen: - Essentieel deel is
invloed, ongeacht bestuderen een groep verloren: machtige rol
klasse/cultuur • Sociaalpsychologen: v/d sociale invloed
bestuderen de invloed
Bv. Frustratie & agressie zijn v/d groepen op
voor de meeste mensen overal individueel gedrag
gelijk
CONCLUSIE
• Sociale psychologie & sociologie: situatie & maatschappelijke omstandigheden ons gedrag
beïnvloeden. Waarbij sociaalpsychologen zich meer richten op het individu
• Sociale psychologie & persoonlijkheidspsychologie: nadruk op individu. Waarbij
sociaalpsychologen de psychologische processen moeten analyseren & verklaren
1.2 De macht van de situatie
Fundamentele attributiefout = de fout ligt altijd bij de mens, gedrag koppelen aan
persoonlijkheidstrekken & niet aan de macht van de sociale invloed
Bv. Een saaie les dus een saaie prof.(persoonlijkheid) De mens denkt niet na dat het probleem kan
liggen bij het onderwerp van de les. (situatie)
Alvorens lieten mensen weten welke studenten
coöperatief & competitief zouden zijn. Dan
vroegen ze wie welke strategie zou kiezen. De
onderzoekers voegden een belangrijke
component toe aan het spel: de naam.
→ beursspel & gemeenschapsspel
Men heeft 4 groepen:
- Competitieve mensen in het gemeenschapsspel
- Coöperatieve mensen in het gemeenschapsspel
- Competitieve mensen in het beursspel
- Coöperatieve mensen in het beursspel
De meesten gingen ervan uit dat de persoonlijkheid v/h individu telt, maar niet dat de naam v/h spel
een rol zou spelen.
- Situatie: de naam van het spel maakte een enorm verschil in de manier waarop mensen zich
gedragen
2
,Beursspel: 2/3 competitief
Gemeenschapsspel: 1/3 competitief
Wil niet zeggen dat persoonlijkheden onbelangrijk zijn, want dit is wel zo.
Sociale situatie & omgeving zijn even machtig, dat ze op iedereen een groot effect kunnen
hebben
1.3 De macht van sociale interpretatie
Behaviorisme: om menselijk gedrag te begrijpen moet men kijken naar de eigenschappen v/d
omgeving. → Hoe positieve & negatieve gebeurtenissen in de omgeving bepaalde gedragingen
veroorzaken.
DUS het gedrag kan worden verklaard a.d.h.v. beloningen en straffen in de omgeving v/h organisme
EN het is niet nodig om subjectieve zaken als denken & voelen erbij te betrekken
Bv. Honden komen als ze geroepen worden, want ze hebben geleerd dat gehoorzaamheid beloond
wordt met iets positiefs (snoepje)
Gestaltpsychologie: manier waarop objecten in de geest van mensen voorkomen te bestuderen i.p.v.
de objectieve kenmerken van het object.
“het geheel is anders dan de som der delen”
Kurt Lewin: grondlegger van de moderne experimentele sociale psychologie
→ gestaltprincipes: niet enkel op perceptie van objecten toe te passen. Ook op sociale perceptie:
manier waarop mensen anderen, hun motieven, intenties en gedragingen waarnemen
Naïef realisme: de overtuiging dat je eigen standpunt de ‘waarheid’ is. In een conflict gelooft men
gemakkelijk dat de anderen bevooroordeeld zijn.
1.4 Fundamentele menselijke motieven
1. Behoefte om ons goed te voelen
2. Behoefte om zo accuraat mogelijk te zijn
1.4.1 De benadering vanuit zelfachting: de behoefte om ons goed te voelen over onszelf
Zelfbeeld: wat mensen vinden van je daar gaat men belang aan hechten
= belangrijk voor sociale reputatie die nodig is voor samenwerking & dus ook overleving
De mens kan heel goed samenwerken = belangrijk voor overleving
Maar dat kan de realiteit verstoren (bv. Denken dat ze heel goed in de groep liggen, maar dat
dit niet het geval is)
Keuze tussen:
- Wereld vervormen om zich goed te voelen over zichzelf → kiest men dit
- Accuraat beeld van de wereld vormen
Vroeger gedrag rechtvaardigen
3
, Bv. Een man die de schuld van het mislukken van zijn huwelijk op zijn vrouw stak. Terwijl het zijn fout
was.
=> Mensen zijn geneigd om de bestaande feiten te verdraaien zodat ze zelf in een goed daglicht
komen te staan.
Lijden en zelfrechtvaardiging
1. Mensen zijn gemotiveerd om een positief beeld van zichzelf in stand te houden door hun
gedrag in het verleden te rechtvaardigen
2. Onder bepaalde omstandigheden dingen doen die eerst heel verrassend lijken
1.4.2 De benadering vanuit sociale cognitie: de behoefte om accuraat waar te nemen
Sociale cognitie
= hoe mensen denken over zichzelf & de sociale wereld. Hoe mensen sociale info selecteren &
gebruiken om oordelen te vellen en beslissingen te nemen.
1. Niet- accurate persoon = slecht
2. Accurate persoon = goed
Beperking om accuraat te zijn en dus fouten maken om situaties te begrijpen = dat we bijna nooit over
alle feiten/informatie beschikken
Bv. Danoontje of cornflakes? Iedereen zal kiezen voor cornflakes omdat het een frissere verpakking
heeft in tegenstelling tot danoontje waarbij de verpakking kinderachtig is. Hierbij associëren we dat
danoontje meer suikers bevat.
→ verpakking boven inhoud verkozen en dus verkeerd gekozen
→ cornflakes bevatten meer vetten
Selffulfilling prophecy
= onze verwachtingen zorgen ervoor dat we de werkelijkheid vervormen of zelfs veranderen
1.4.3 Aanvullende motieven
- Behoefte om een positieve kijk op onszelf te behouden
- Behoefte om de wereld accuraat waar te nemen
- Behoefte aan controle: controle over hun omgeving
- Sociale uitwisseling & extreme onthouding
1.5 Sociale psychologie en maatschappelijke problemen
Sociaalpsychologen: gemotiveerd door
- Nieuwsgierigheid om sociaal gedrag te bestuderen
- Verlangen om sociale problemen op te lossen
Bv. Aidspreventie
Hierbij is angst een goede drijfveer, want men wil mensen iets laten doen dat ze normaalgezien niet
doen.
4
