Week 1 Verbintenissenrecht
Begrippen rechtshandeling, overeenkomst en verbintenis
Een verbintenis is een vermogensrechtelijke rechtsbetrekking tussen twee of meer bepaalde
personen, waarbij de ene partij recht heeft op een prestatie en de andere partij tot die
prestatie is verplicht.
Voorbeeld:
Verkoper heeft een prestatieplicht. Koper heeft een vorderingsrecht op levering en betaling,
behalve bij een natuurlijke verbintenis.
Bronnen van verbintenissenrecht
a. Overeenkomst.
b. Wet.
c. Overige rechtsbronnen, zoals rechtspraak en gewoonte.
Totstandkoming van de overeenkomst
Aanbod en aanvaarding
Artikel 6:217 BW
Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan. Dit is
een meerzijdige rechtshandeling.
Intrekken en herroepen van het aanbod
Herroepen aanbod artikel 6:219 BW
Een aanbod is in beginsel herroepelijk. De aanbieder mag het aanbod herroepen
zolang het niet is aanvaard, tenzij het aanbod onherroepelijk is gemaakt
(bijvoorbeeld door het stellen van een termijn).
Intrekken aanbod artikel 3:37 lid 5 BW
Een verklaring (zoals een aanbod) kan worden ingetrokken zolang de intrekking de
geadresseerde bereikt vóór of tegelijk met de verklaring.
Wilsvertrouwenleer
Artikelen 3:33 en 3:35 BW
Er moet sprake zijn van een op een rechtsgevolg gerichte wil, die zich door een
verklaring heeft geopenbaard, en de wederpartij mag op die verklaring vertrouwen.
Discrepantie wil en verklaring:
Artikel 3:33 BW
Als wil en verklaring niet overeenstemmen, is de rechtshandeling in beginsel nietig.
Artikel 3:34 BW
Als de wilsvorming is beïnvloed door een geestelijke stoornis, is de rechtshandeling
vernietigbaar.
Artikel 3:35 BW
1
, Een verklaring werkt toch, als de wederpartij op grond van de gewekte schijn
gerechtvaardigd mocht vertrouwen op de geldigheid van de verklaring.
Voorwaarden:
i. De schijn is gewekt door een verklaring of gedraging.
ii. De wederpartij heeft daadwerkelijk vertrouwd.
iii. Dat vertrouwen is objectief gerechtvaardigd (artikel 3:11 BW goede trouw).
HR Hajziani/Van Woerden
Bij twijfel of bij groot nadeel aan de zijde van de wederpartij kan een
onderzoeksplicht bestaan. In deze zaak ging het om iemand die een
ontslagovereenkomst tekende terwijl hij de taal niet goed beheerste.
Geestelijke stoornis
Artikel 3:34 BW
Er is sprake van een geestelijke stoornis wanneer:
a. De stoornis de betrokkene belet zijn belangen goed te waarderen.
b. De verklaring is afgelegd onder invloed van die stoornis.
Gevolg: de rechtshandeling is vernietigbaar.
Redelijkheid en billijkheid en samenloop met 3:33, 3:34 en 3:35
Artikel 6:248 lid 2 BW
Wanneer een partij zich beroept op artikel 3:35 BW kan de andere partij, die een
beroep doet op 3:33 of 3:34 BW, zich op redelijkheid en billijkheid beroepen om het
vertrouwensberoep te beperken.
Voorwaarden uit de jurisprudentie:
a. Geestelijke stoornis (3:34 BW).
b. De wederpartij ondervindt geen onevenredig nadeel tegenover zeer ernstige
gevolgen voor de gestoord handelende partij.
HR Westhoff/Spronsen
Dit arrest maakt duidelijk dat redelijkheid en billijkheid het beroep op vertrouwen
kunnen beperken, met name als sprake is van geestelijke stoornis aan de ene kant en
beperkt nadeel aan de andere kant.
Vertegenwoordiging en volmacht
Volmacht artikel 3:60 BW
Volmacht is de bevoegdheid om in naam van een ander rechtshandelingen te
verrichten.
Artikel 3:66 lid 1 BW
Handelt de gevolmachtigde binnen de grenzen van de volmacht, dan wordt de
volmachtgever (principaal) rechtstreeks gebonden.
Artikel 3:61 lid 2 en artikel 3:69 BW
Bij handelen buiten volmacht is de principaal in beginsel niet gebonden, tenzij hij de
rechtshandeling bekrachtigt of er sprake is van toerekenbare schijn van volmacht.
2
Begrippen rechtshandeling, overeenkomst en verbintenis
Een verbintenis is een vermogensrechtelijke rechtsbetrekking tussen twee of meer bepaalde
personen, waarbij de ene partij recht heeft op een prestatie en de andere partij tot die
prestatie is verplicht.
Voorbeeld:
Verkoper heeft een prestatieplicht. Koper heeft een vorderingsrecht op levering en betaling,
behalve bij een natuurlijke verbintenis.
Bronnen van verbintenissenrecht
a. Overeenkomst.
b. Wet.
c. Overige rechtsbronnen, zoals rechtspraak en gewoonte.
Totstandkoming van de overeenkomst
Aanbod en aanvaarding
Artikel 6:217 BW
Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan. Dit is
een meerzijdige rechtshandeling.
Intrekken en herroepen van het aanbod
Herroepen aanbod artikel 6:219 BW
Een aanbod is in beginsel herroepelijk. De aanbieder mag het aanbod herroepen
zolang het niet is aanvaard, tenzij het aanbod onherroepelijk is gemaakt
(bijvoorbeeld door het stellen van een termijn).
Intrekken aanbod artikel 3:37 lid 5 BW
Een verklaring (zoals een aanbod) kan worden ingetrokken zolang de intrekking de
geadresseerde bereikt vóór of tegelijk met de verklaring.
Wilsvertrouwenleer
Artikelen 3:33 en 3:35 BW
Er moet sprake zijn van een op een rechtsgevolg gerichte wil, die zich door een
verklaring heeft geopenbaard, en de wederpartij mag op die verklaring vertrouwen.
Discrepantie wil en verklaring:
Artikel 3:33 BW
Als wil en verklaring niet overeenstemmen, is de rechtshandeling in beginsel nietig.
Artikel 3:34 BW
Als de wilsvorming is beïnvloed door een geestelijke stoornis, is de rechtshandeling
vernietigbaar.
Artikel 3:35 BW
1
, Een verklaring werkt toch, als de wederpartij op grond van de gewekte schijn
gerechtvaardigd mocht vertrouwen op de geldigheid van de verklaring.
Voorwaarden:
i. De schijn is gewekt door een verklaring of gedraging.
ii. De wederpartij heeft daadwerkelijk vertrouwd.
iii. Dat vertrouwen is objectief gerechtvaardigd (artikel 3:11 BW goede trouw).
HR Hajziani/Van Woerden
Bij twijfel of bij groot nadeel aan de zijde van de wederpartij kan een
onderzoeksplicht bestaan. In deze zaak ging het om iemand die een
ontslagovereenkomst tekende terwijl hij de taal niet goed beheerste.
Geestelijke stoornis
Artikel 3:34 BW
Er is sprake van een geestelijke stoornis wanneer:
a. De stoornis de betrokkene belet zijn belangen goed te waarderen.
b. De verklaring is afgelegd onder invloed van die stoornis.
Gevolg: de rechtshandeling is vernietigbaar.
Redelijkheid en billijkheid en samenloop met 3:33, 3:34 en 3:35
Artikel 6:248 lid 2 BW
Wanneer een partij zich beroept op artikel 3:35 BW kan de andere partij, die een
beroep doet op 3:33 of 3:34 BW, zich op redelijkheid en billijkheid beroepen om het
vertrouwensberoep te beperken.
Voorwaarden uit de jurisprudentie:
a. Geestelijke stoornis (3:34 BW).
b. De wederpartij ondervindt geen onevenredig nadeel tegenover zeer ernstige
gevolgen voor de gestoord handelende partij.
HR Westhoff/Spronsen
Dit arrest maakt duidelijk dat redelijkheid en billijkheid het beroep op vertrouwen
kunnen beperken, met name als sprake is van geestelijke stoornis aan de ene kant en
beperkt nadeel aan de andere kant.
Vertegenwoordiging en volmacht
Volmacht artikel 3:60 BW
Volmacht is de bevoegdheid om in naam van een ander rechtshandelingen te
verrichten.
Artikel 3:66 lid 1 BW
Handelt de gevolmachtigde binnen de grenzen van de volmacht, dan wordt de
volmachtgever (principaal) rechtstreeks gebonden.
Artikel 3:61 lid 2 en artikel 3:69 BW
Bij handelen buiten volmacht is de principaal in beginsel niet gebonden, tenzij hij de
rechtshandeling bekrachtigt of er sprake is van toerekenbare schijn van volmacht.
2
