Pagina 1 van 71
OP VERKENNINGSTOCHT NAAR
DE SOCIOLOGIE
= allemaal deel uit van een SL, leden van zo een samenlevingsverbanden handelen we
met elkaar
- We willen de werkelijkheid waarnemen, beschrijven, analyseren en verklaren
- Omgaan met alles wordt bepaald door
o Sociale context
o Cultuur
o Structuur van samenleving
Sociologie een poging tot definitie
DEFINITIE: WAT IS SOCIOLOGIE?
= geen eenduidige definitie (veel verschillende definities)
- “Sociologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het analyseren,
beschrijven en verklaren van:
o het gedrag van en tussen mensen voor zover dat beïnvloed wordt door
het feit dat zij in bepaalde verhoudingen tot elkaar staan;
o de daaruit voortgekomen –min of meer vaste- gedragspatronen,
structuren en bindende opvattingen in hun ontstaan, voortbestaan en
veranderen.” (De Jager & Mok)
- “De sociologie is de wetenschap van de enigszins stabiele structuren en
processen van sociale aard.” (Van Doorn & Lammers)
- “Wetenschappelijke poging om het sociale handelen te begrijpen, met de
bedoeling op die manier tot een causale verklaring van het verloop en de effecten
van dat handelen te komen. (Weber)
!!! sociologie is samenstelling van
- socius (metgezel of samenleving)
- logos (wetenschap)
- DUS sociologie is de wetenschap van de menselijke samenlevingen
= 3 belangrijke elementen: wetenschap, sociaal handelen en vaste patronen
WETENSCHAPSKENNIS VERSUS ERVARINGSKENNIS
1
, Pagina 2 van 71
BEPERKT VERSUS ONBEPERKT
ERVARINGSKENNIS
- Beperkt
- Onmogelijk om iedereen en alles in onze SL te kenen
- Selectief
- Gebonden aan individuen en dus subjectief
WETENSCHAPSKENNIS
- Onbeperkt, aselect
- Groot mogelijke representativiteit
- Uitspraken over volledige populatie waartoe zijn onderzoek elementen behoren
ABSOLUUT VERSUS ALTIJD AANVECHTBAAR
ERVARINGSKENNIS
- Wat we waarnemen, nemen we voor waar aan
WETENSCHAPSKENNIS
- Altijd kennis in vraag stellen
- Opnieuw bestudeerd en opnieuw getoetst
MOGELIJK VERWOORDBAAR VERSUS PERFECT MEDEDEELBAAR
ERVARINGSKENNIS
- Niet altijd gemakkelijk verwoordbaar
WETENSCHAPSKENNIS
- Perfect mededeelbaar
- Door vakjargon
GERICHT OP HET TOTALE OBJECT VERSUS ASPECTUEEL
2
, Pagina 3 van 71
ERVARINGSKENNIS
- Werkelijkheid in zijn totaliteit
- Geen onderscheid tussen de verschillende dimensies
WETENSCHAPSKENNIS
- Aspectueel
- Richt zich op 1 aspect
VOORWAARDEN BIJ GEGEVENSVERZAMELING
= aantal strikte voorwaarden
1) Geldigheid
= meten wat het wil meten
2) Betrouwbaarheid
= dezelfde resultaten wanneer iemand anders hetzelfde onderzoek doet
SOCIALE WETENSCHAPPEN VERSUS NATUURWETENSCHAPPEN
ONDERZOEK ELEMENTEN
NATUURWETENSCHAPPEN
- Identiek
- Volledig reproduceerbaar
- Zelf niet veranderen
SOCIALE WETENSCHAPPEN
- Niet identiek aan elkaar
- Actief optreden en zichzelf veranderen
WETMATIGHEDEN
NATUURWETENSCHAPPEN
- Overal en altijd geldig
SOCIALE WETENSCHAPPEN
- Niet universeel
ONDERZOEKER
NATUURWETENSCHAPPEN
- Doorgaans buiten het veld
SOCIALE WETENSCHAPPEN
- Deel van het veld
- Niet altijd neutraal tegenover
3
, Pagina 4 van 71
Discussie: is sociologie 100% objectief, neutraal en waardevrij, moet sociologie 100%
objectief, neutraal en waardevrij zijn?
1) Sociologie moet objectief en neutraal zijn
2) Sociologie moet niet waardevrij zijn
ONDERSCHEID TUSSEN SOCIOLOGIE EN ANDERE SOCIALE
WETENSCHAPPEN
= verschillende menswetenschappen met enkele gelijkenissen
- Studieobject: de mensen, individuen, de mensensamenleving
- De zoektocht naar wetmatigheden
- Wetenschappelijke analyse
VERSCHIL TUSSEN SOCIOLOGIE EN ANDERE MENSWETENSCHAPPEN?
Sociologie
- Vanuit de samenleving naar het menselijk gedrag, vanuit de sociale structuur en
cultuur en probeert zo menselijke gedrag te verklaren
- Oog voor vaste gedragspatronen
- Minder aandacht voor het particuliere, het hoogst persoonlijke
Psychologie
- kijkt naar het menselijke gedrag vanuit persoonlijke factoren
- in onze maatschappij groeiende nadruk hierop (=psychologisering)
Vb. dyslexie, burn-out, slaagkansen in het onderwijs
!!! interdisciplinariteit
(belangrijk om via verschillende invalshoeken te kijken)
SOCIOLOGIE MET DEFINITIES
4
OP VERKENNINGSTOCHT NAAR
DE SOCIOLOGIE
= allemaal deel uit van een SL, leden van zo een samenlevingsverbanden handelen we
met elkaar
- We willen de werkelijkheid waarnemen, beschrijven, analyseren en verklaren
- Omgaan met alles wordt bepaald door
o Sociale context
o Cultuur
o Structuur van samenleving
Sociologie een poging tot definitie
DEFINITIE: WAT IS SOCIOLOGIE?
= geen eenduidige definitie (veel verschillende definities)
- “Sociologie is de wetenschap die zich bezighoudt met het analyseren,
beschrijven en verklaren van:
o het gedrag van en tussen mensen voor zover dat beïnvloed wordt door
het feit dat zij in bepaalde verhoudingen tot elkaar staan;
o de daaruit voortgekomen –min of meer vaste- gedragspatronen,
structuren en bindende opvattingen in hun ontstaan, voortbestaan en
veranderen.” (De Jager & Mok)
- “De sociologie is de wetenschap van de enigszins stabiele structuren en
processen van sociale aard.” (Van Doorn & Lammers)
- “Wetenschappelijke poging om het sociale handelen te begrijpen, met de
bedoeling op die manier tot een causale verklaring van het verloop en de effecten
van dat handelen te komen. (Weber)
!!! sociologie is samenstelling van
- socius (metgezel of samenleving)
- logos (wetenschap)
- DUS sociologie is de wetenschap van de menselijke samenlevingen
= 3 belangrijke elementen: wetenschap, sociaal handelen en vaste patronen
WETENSCHAPSKENNIS VERSUS ERVARINGSKENNIS
1
, Pagina 2 van 71
BEPERKT VERSUS ONBEPERKT
ERVARINGSKENNIS
- Beperkt
- Onmogelijk om iedereen en alles in onze SL te kenen
- Selectief
- Gebonden aan individuen en dus subjectief
WETENSCHAPSKENNIS
- Onbeperkt, aselect
- Groot mogelijke representativiteit
- Uitspraken over volledige populatie waartoe zijn onderzoek elementen behoren
ABSOLUUT VERSUS ALTIJD AANVECHTBAAR
ERVARINGSKENNIS
- Wat we waarnemen, nemen we voor waar aan
WETENSCHAPSKENNIS
- Altijd kennis in vraag stellen
- Opnieuw bestudeerd en opnieuw getoetst
MOGELIJK VERWOORDBAAR VERSUS PERFECT MEDEDEELBAAR
ERVARINGSKENNIS
- Niet altijd gemakkelijk verwoordbaar
WETENSCHAPSKENNIS
- Perfect mededeelbaar
- Door vakjargon
GERICHT OP HET TOTALE OBJECT VERSUS ASPECTUEEL
2
, Pagina 3 van 71
ERVARINGSKENNIS
- Werkelijkheid in zijn totaliteit
- Geen onderscheid tussen de verschillende dimensies
WETENSCHAPSKENNIS
- Aspectueel
- Richt zich op 1 aspect
VOORWAARDEN BIJ GEGEVENSVERZAMELING
= aantal strikte voorwaarden
1) Geldigheid
= meten wat het wil meten
2) Betrouwbaarheid
= dezelfde resultaten wanneer iemand anders hetzelfde onderzoek doet
SOCIALE WETENSCHAPPEN VERSUS NATUURWETENSCHAPPEN
ONDERZOEK ELEMENTEN
NATUURWETENSCHAPPEN
- Identiek
- Volledig reproduceerbaar
- Zelf niet veranderen
SOCIALE WETENSCHAPPEN
- Niet identiek aan elkaar
- Actief optreden en zichzelf veranderen
WETMATIGHEDEN
NATUURWETENSCHAPPEN
- Overal en altijd geldig
SOCIALE WETENSCHAPPEN
- Niet universeel
ONDERZOEKER
NATUURWETENSCHAPPEN
- Doorgaans buiten het veld
SOCIALE WETENSCHAPPEN
- Deel van het veld
- Niet altijd neutraal tegenover
3
, Pagina 4 van 71
Discussie: is sociologie 100% objectief, neutraal en waardevrij, moet sociologie 100%
objectief, neutraal en waardevrij zijn?
1) Sociologie moet objectief en neutraal zijn
2) Sociologie moet niet waardevrij zijn
ONDERSCHEID TUSSEN SOCIOLOGIE EN ANDERE SOCIALE
WETENSCHAPPEN
= verschillende menswetenschappen met enkele gelijkenissen
- Studieobject: de mensen, individuen, de mensensamenleving
- De zoektocht naar wetmatigheden
- Wetenschappelijke analyse
VERSCHIL TUSSEN SOCIOLOGIE EN ANDERE MENSWETENSCHAPPEN?
Sociologie
- Vanuit de samenleving naar het menselijk gedrag, vanuit de sociale structuur en
cultuur en probeert zo menselijke gedrag te verklaren
- Oog voor vaste gedragspatronen
- Minder aandacht voor het particuliere, het hoogst persoonlijke
Psychologie
- kijkt naar het menselijke gedrag vanuit persoonlijke factoren
- in onze maatschappij groeiende nadruk hierop (=psychologisering)
Vb. dyslexie, burn-out, slaagkansen in het onderwijs
!!! interdisciplinariteit
(belangrijk om via verschillende invalshoeken te kijken)
SOCIOLOGIE MET DEFINITIES
4
