Sociologie H8: sociale controle
H7 (twee belangrijke punten)
- je kan geen grondplan van sociale maken:
verwachtingen worden voortdurend bijgestuurd – gaan
het sociale niet vooraf)
-Meeste van verwachtingen blijven
onuitgesproken, impliciet (praktische kennis),
door te leren
-Je hebt orde verstorende experimenten
nodig om vanzelfsprekende in vraag te
stellen (bakker)
- Buffers laten ons toe om samen te leven ondanks we niet het over alles eens
zijn, dat we verschillend beeld hebben van hoe we de sl moeten organiseren +
flexibiliteit die toelaat om vernieuwingen uit te testen + toepassen van
afwijking zal leiden tot bevestigen van bestaan bv per ongeluk iemand voorbij
steken, mens maakt je erop attent, gaan dan zich excuseren (gedrag
aanpassen) – ze herbevestigen de norm, krenken van verwachtingen is
onvermijdelijk maar dat is ook onmisbaar (elke keer excuseren, takt, we
herbevestigen de norm wat we wel gepast vinden) (= Durkheim)
Sociale controle
- Het geheel van de handelingen die mensen in een sl stellen om het gedrag van
anderen te beïnvloeden
- Sociale orde = product van sociale controle
- Hoe zorgen wij ervoor dat mensen regels en normen eerbiedigen?
- Bv belangrijk dat mensen verkeersregels volgen:
degene die zich niet houden straffen
Maar veel meer dan straffen: afschrikken van mensen, ontmoedigen, dreigen met
straffen (nepflitspalen)
- Spelen ook in op gevoel van mensen bv affiches: ‘denk toch eens na voor je
gevaarlijke dingen doet’ -> mensen ertoe aanzetten om niet te snel te rijden
- -> waarom? Alleen straffen/repressie werkt NIET – er zijn niet minder moorden in
sl die doodstraf hebben dan die die het afschaffen )
-> we moeten dus sociale controle breed definiëren: trachten te voorkomen van
afwijkend gedrag dan effectief te straffen
- -> bv bord hier vloekt men niet: gasten herinneren van bepaald gedrag te
ontmoedigen
, Theorieën van sanctioneren en van sociale controle (utulitaristen)
- Bentham
‘… de natuur heeft de mens onder de absolute heerschappij van twee meesters
geplaatst, pijn en plezier’
Bentham: sanctionering
- Vier soorten sancties:
Fysiek (bv een kater)
Politiek (opgelegd door overheid) (bv boetes)
Morele (steunen op gevoelens van groep) (bv uitgesloten in vriendengroep)
Goddelijke (komen van God)
- Sancties spelen in op pijn en plezier (ze moedigen bepaald gedrag aan en leiden
naar plezier of ze ontmoedigen bep gedrag en leiden naar pijn)
Spelregels hedendaagse theorieën
- Geen beroep op God
- Geen beroep op de natuur
- Mensen zijn de bron van sanctionerend gedrag (betekent dat onafhankelijk van
situatie en tijd gebruiken mensen andere vormen = contingent)
(bepaalde zones in hersenen leiden tot
plezier en pijn: zaken zijn cultureel
bepaald bv alle mensen behoeften aan
eten, wat men dan rapporteert als
lekker eten is cultureel bepaald (bv
pikant eten))
Leidt tot vraag, wat is dan verhouding
tussen natuur en culturele bepaaldheid
van menselijk handelen?
Behoeften, hoeveel natuur?
- Zeer algemene ervaringen van pijn en plezier (bv lang zonder voedsel zitten is
pijnlijk)
- Vandaar idee van natuurlijke, universele behoeften (behoeften die alle mensen op
alle momenten hebben, sommige basisbehoeften zijn universeel maar invulling is
dat niet)
H7 (twee belangrijke punten)
- je kan geen grondplan van sociale maken:
verwachtingen worden voortdurend bijgestuurd – gaan
het sociale niet vooraf)
-Meeste van verwachtingen blijven
onuitgesproken, impliciet (praktische kennis),
door te leren
-Je hebt orde verstorende experimenten
nodig om vanzelfsprekende in vraag te
stellen (bakker)
- Buffers laten ons toe om samen te leven ondanks we niet het over alles eens
zijn, dat we verschillend beeld hebben van hoe we de sl moeten organiseren +
flexibiliteit die toelaat om vernieuwingen uit te testen + toepassen van
afwijking zal leiden tot bevestigen van bestaan bv per ongeluk iemand voorbij
steken, mens maakt je erop attent, gaan dan zich excuseren (gedrag
aanpassen) – ze herbevestigen de norm, krenken van verwachtingen is
onvermijdelijk maar dat is ook onmisbaar (elke keer excuseren, takt, we
herbevestigen de norm wat we wel gepast vinden) (= Durkheim)
Sociale controle
- Het geheel van de handelingen die mensen in een sl stellen om het gedrag van
anderen te beïnvloeden
- Sociale orde = product van sociale controle
- Hoe zorgen wij ervoor dat mensen regels en normen eerbiedigen?
- Bv belangrijk dat mensen verkeersregels volgen:
degene die zich niet houden straffen
Maar veel meer dan straffen: afschrikken van mensen, ontmoedigen, dreigen met
straffen (nepflitspalen)
- Spelen ook in op gevoel van mensen bv affiches: ‘denk toch eens na voor je
gevaarlijke dingen doet’ -> mensen ertoe aanzetten om niet te snel te rijden
- -> waarom? Alleen straffen/repressie werkt NIET – er zijn niet minder moorden in
sl die doodstraf hebben dan die die het afschaffen )
-> we moeten dus sociale controle breed definiëren: trachten te voorkomen van
afwijkend gedrag dan effectief te straffen
- -> bv bord hier vloekt men niet: gasten herinneren van bepaald gedrag te
ontmoedigen
, Theorieën van sanctioneren en van sociale controle (utulitaristen)
- Bentham
‘… de natuur heeft de mens onder de absolute heerschappij van twee meesters
geplaatst, pijn en plezier’
Bentham: sanctionering
- Vier soorten sancties:
Fysiek (bv een kater)
Politiek (opgelegd door overheid) (bv boetes)
Morele (steunen op gevoelens van groep) (bv uitgesloten in vriendengroep)
Goddelijke (komen van God)
- Sancties spelen in op pijn en plezier (ze moedigen bepaald gedrag aan en leiden
naar plezier of ze ontmoedigen bep gedrag en leiden naar pijn)
Spelregels hedendaagse theorieën
- Geen beroep op God
- Geen beroep op de natuur
- Mensen zijn de bron van sanctionerend gedrag (betekent dat onafhankelijk van
situatie en tijd gebruiken mensen andere vormen = contingent)
(bepaalde zones in hersenen leiden tot
plezier en pijn: zaken zijn cultureel
bepaald bv alle mensen behoeften aan
eten, wat men dan rapporteert als
lekker eten is cultureel bepaald (bv
pikant eten))
Leidt tot vraag, wat is dan verhouding
tussen natuur en culturele bepaaldheid
van menselijk handelen?
Behoeften, hoeveel natuur?
- Zeer algemene ervaringen van pijn en plezier (bv lang zonder voedsel zitten is
pijnlijk)
- Vandaar idee van natuurlijke, universele behoeften (behoeften die alle mensen op
alle momenten hebben, sommige basisbehoeften zijn universeel maar invulling is
dat niet)
