Hoofdstuk 1: Algemene regelen
(Ondernemingsrecht - Jeroen
Delvoie)
,HOOFDSTUK 1 : ALGEMENE REGELEN
HANDELSRECHT EN ECONOMISCH RECHT
Handelsrecht :
- De rechtsregelen die van toepassing zijn op commerciële verrichtingen (daden van koophandel) en op
handelaars
- Aanvulling van het burgerlijk recht (tak van het gemeenrechtelijk privaatrecht)
- Transacties tussen handelaars soepel en efficiënt laten verlopen
- Handelsactiviteit onder de vorm van een vennootschap → vennootschapsrecht
Economisch recht :
- Omvat regelen van zowel publiek recht als privaatrecht die er specifiek toe strekken de economische
activiteit te organiseren met het oog op het verwezenlijken van een economische ordening en van een
economische sturingsbeleid.
Bij de ordening (op basis van privaatrechtelijke regelingen) wil de wetgever een ordelijk en efficiënt economisch
verkeer inrichten door middel van regelen die beogen een evenwicht te verzekeren tussen bepaalde rechtmatig
geachte belangen (concurrenten, klanten, uitvinders, …).
Bij de sturing (op basis van publiekrechtelijke regelingen) worden middelen aangewend om bepaalde
economische doeleinden van conjuncturele aard of van structurele aard te verwezenlijken.
DADEN VAN KOOPHANDEL, HANDELAAR, HANDELSVENNOOTSCHAP EN HANDELSZAAK
DADEN VAN KOOPHANDEL
- Elke aankoop van voedingsmiddelen en koopwaren om die, al dan niet na bewerking of verwerking,
weder te verkopen of om het gebruik ervan te verhuren;
- Elke verkoop of verhuring die het gevolg is van zodanige aankoop; elke huur van roerende goederen om
die in onderhuur te geven en elke onderverhuring die daarvan het gevolg is; elk in hoofdzaak materieel
werk verricht ingevolge huur van diensten, zodra het, zelfs op bijkomstige wijze, gepaard gaat met
levering van koopwaar;
- Elke aankoop van een handelszaak om die te exploiteren;
- Alle verrichtingen van industriële ondernemingen, zelfs wanneer de ondernemer slechts de
voortbrengsels van zijn eigen grond verwerkt en voor zover het geen verwerking betreft die normaal bij
landbouwbedrijven behoort;
- Alle verrichtingen van ondernemingen van openbare of particuliere werken, van vervoer te land, te water
of door de lucht;
- Alle verrichtingen van ondernemingen van leveringen, van zaakwaarneming, van zaakbezorging, van
openbare verkopingen, van openbare schouwspelen en van premieverzekeringen;
- Alle verbintenissen van handelsagenten voor het bemiddelen of afsluiten van zaken;
- Elke bank-, wissel-, commissie- of makelaarsverrichting;
- Alle verrichtingen van ondernemingen die tot doel hebben onroerende goederen te kopen om ze weder
te verkopen;
- Alle verrichtingen van openbare banken;
- Alle verbintenissen uit wisselbrieven, mandaten, orderbriefjes of ander order- of toonderpapier;
- Alle verbintenissen van kooplieden betreffende zowel onroerende als roerende goederen, tenzij bewezen
is dat ze een oorzaak hebben die vreemd is aan de koophandel.
,De opgesomde daden worden ‘objectieve daden van koophandel’ genoemd. Daarnaast zijn er nog ‘subjectieve
daden van koophandel’ : deze daden ontlenen hun handelskarakter aan de hoedanigheid van de persoon die ze
stelt.
- Aankoop
- Voedingsmiddelen en koopwaren
- Verdere verkoop of verhuring
- Winstbejag
- Verkoop of verhuring
- Ten gevolge van “zodanige” aankoop
Activiteiten die niet onder de omschrijving ‘ daden van koophandel ‘ vallen :
- De landbouwactiviteiten
- De vrije beroepen
- Apothekers
- De zuivere ambachtsbedrijvigheid waarbij geen levering van koopwaar plaatsheeft en die niet wordt
uitgeoefend door een vennootschap
- De delfstoffennijverheid wanneer er geen bewerking van de gewone grondstof plaatsvindt
- Opvang van kinderen door onafhankelijke en zelfstandige onthaalouders die beantwoorden aan de
voorwaarden bepaald door de bevoegde overheid inzake gezinsbeleid
Traditioneel wordt in de Belgische rechtspraak een bijkomend vereiste gehanteerd opdat een handeling als een
‘ daad van koophandel ‘ zou kunnen worden gekwalificeerd. Het Hof van Cassatie stelde dat de wetgever bij het
opstellen van de lijst van objectieve daden van koophandel ervan uitgegaan is dat die handelingen met
winstoogmerk geschieden.
Economische activiteiten kunnen dus om twee redenen buiten de toepassingssfeer van het handelsrecht vallen:
- Niet voorkomen in de lijst der objectieve daden van koophandel
- Omdat ze niet met winstoogmerk worden verricht.
Het ontbreken van winstoogmerk is ook het traditionele argument om overheidsbedrijven buiten het
handelsrecht te houden → Het nastreven van winst is niet verzoenbaar met het algemeen belang.
HANDELAAR
Handelaar :
- Hij die, zij het aanvullend, zijn beroep maakt van het verrichten van daden van koophandel
- Natuurlijke persoon
- Beroep doelt op een duurzame activiteit die zelfstandig (niet in dienstverband) wordt ontwikkeld met
het oogmerk winst te behalen.
Het vereiste van winstoogmerk speelt dus dubbel :
- Vaststelling van de ‘objectieve daad van koophandel’
- Vaststelling van de hoedanigheid van koopman
Ook wie als nevenberoep handel drijft, is koopman
Is het verrichten van daden van koophandel bijkomstig of ondergeschikt aan de
hoofdbedrijvigheid die geen handelsactiviteit is = geen koopman
.
, HANDELSVENNOOTSCHAP
Handelsvennootschappen :
- Hebben het stellen van daden van koophandel tot doel
- Al hun verrichtingen worden vermoed commercieel te zijn; het winstoogmerk is inherent
- Vennootschappen die het stellen van burgerlijke daden tot doel hebben, zijn van burgerrechtelijke aard.
Bepalend voor het burgerlijke of commerciële karakter van een vennootschap is dus het statutaire doel en niet
de door de vennoten uitgeoefende activiteiten.
- Een Fysiek persoon is handelaar zodra hij in feite handelsdaden verricht en daar zijn gewone beroep
van maakt
- De rechtspersoon heeft deze hoedanigheid (een eigenschap) als het maatschappelijke doel,
hoofdzakelijk of aanvullend, van commerciële aard is
Met de werkelijke activiteit moet in beginsel geen rekening worden gehouden, tenzij het doel niet uit de
oprichtingsakte kan worden afgeleid, of geen akte werd opgesteld, of het statutaire doel van in het begin geveinsd
(bedrieglijk) is.
- De vennootschap wordt handelaar vanaf de oprichting, ongeacht of zij haar handelsactiviteiten reeds
heeft aangevat
- De Fysieke persoon wordt pas handelaar als hij daadwerkelijk geregeld handelsdaden verricht met
winstoogmerk
HANDELSZAAK
Het begrip handelszaak wordt nergens in de wet omschreven.
- In de regel verstaat men eronder het geheel van de middelden die worden gebruikt om een bedrijf te
voeren en cliënteel aan te trekken en te behouden
- “onlichamelijk roerend goed dat onroerende goederen kan bevatten”
▪
Merken
▪
Gebouw
▪
Meubilair
▪
Handelsinrichting
▪
Voorraden
▪
Etc.
De handelszaak vormt geen afgescheiden vermogen met eigen actief en passief. Om de continuïteit te
waarborgen, kan het dus van belang zijn de handelszaak in een vennootschapsvorm onder te brengen. Is dit
niet gebeurd, dan wordt de handelszaak na overlijden van de eigenaar normaliter onder de erfgenamen
verdeeld. De nadelen verbonden aan het ontbreken van een vermogensafscheiding laten zich ook voelen
wanneer een handelszaak wordt verkocht of verhuurd.
(Ondernemingsrecht - Jeroen
Delvoie)
,HOOFDSTUK 1 : ALGEMENE REGELEN
HANDELSRECHT EN ECONOMISCH RECHT
Handelsrecht :
- De rechtsregelen die van toepassing zijn op commerciële verrichtingen (daden van koophandel) en op
handelaars
- Aanvulling van het burgerlijk recht (tak van het gemeenrechtelijk privaatrecht)
- Transacties tussen handelaars soepel en efficiënt laten verlopen
- Handelsactiviteit onder de vorm van een vennootschap → vennootschapsrecht
Economisch recht :
- Omvat regelen van zowel publiek recht als privaatrecht die er specifiek toe strekken de economische
activiteit te organiseren met het oog op het verwezenlijken van een economische ordening en van een
economische sturingsbeleid.
Bij de ordening (op basis van privaatrechtelijke regelingen) wil de wetgever een ordelijk en efficiënt economisch
verkeer inrichten door middel van regelen die beogen een evenwicht te verzekeren tussen bepaalde rechtmatig
geachte belangen (concurrenten, klanten, uitvinders, …).
Bij de sturing (op basis van publiekrechtelijke regelingen) worden middelen aangewend om bepaalde
economische doeleinden van conjuncturele aard of van structurele aard te verwezenlijken.
DADEN VAN KOOPHANDEL, HANDELAAR, HANDELSVENNOOTSCHAP EN HANDELSZAAK
DADEN VAN KOOPHANDEL
- Elke aankoop van voedingsmiddelen en koopwaren om die, al dan niet na bewerking of verwerking,
weder te verkopen of om het gebruik ervan te verhuren;
- Elke verkoop of verhuring die het gevolg is van zodanige aankoop; elke huur van roerende goederen om
die in onderhuur te geven en elke onderverhuring die daarvan het gevolg is; elk in hoofdzaak materieel
werk verricht ingevolge huur van diensten, zodra het, zelfs op bijkomstige wijze, gepaard gaat met
levering van koopwaar;
- Elke aankoop van een handelszaak om die te exploiteren;
- Alle verrichtingen van industriële ondernemingen, zelfs wanneer de ondernemer slechts de
voortbrengsels van zijn eigen grond verwerkt en voor zover het geen verwerking betreft die normaal bij
landbouwbedrijven behoort;
- Alle verrichtingen van ondernemingen van openbare of particuliere werken, van vervoer te land, te water
of door de lucht;
- Alle verrichtingen van ondernemingen van leveringen, van zaakwaarneming, van zaakbezorging, van
openbare verkopingen, van openbare schouwspelen en van premieverzekeringen;
- Alle verbintenissen van handelsagenten voor het bemiddelen of afsluiten van zaken;
- Elke bank-, wissel-, commissie- of makelaarsverrichting;
- Alle verrichtingen van ondernemingen die tot doel hebben onroerende goederen te kopen om ze weder
te verkopen;
- Alle verrichtingen van openbare banken;
- Alle verbintenissen uit wisselbrieven, mandaten, orderbriefjes of ander order- of toonderpapier;
- Alle verbintenissen van kooplieden betreffende zowel onroerende als roerende goederen, tenzij bewezen
is dat ze een oorzaak hebben die vreemd is aan de koophandel.
,De opgesomde daden worden ‘objectieve daden van koophandel’ genoemd. Daarnaast zijn er nog ‘subjectieve
daden van koophandel’ : deze daden ontlenen hun handelskarakter aan de hoedanigheid van de persoon die ze
stelt.
- Aankoop
- Voedingsmiddelen en koopwaren
- Verdere verkoop of verhuring
- Winstbejag
- Verkoop of verhuring
- Ten gevolge van “zodanige” aankoop
Activiteiten die niet onder de omschrijving ‘ daden van koophandel ‘ vallen :
- De landbouwactiviteiten
- De vrije beroepen
- Apothekers
- De zuivere ambachtsbedrijvigheid waarbij geen levering van koopwaar plaatsheeft en die niet wordt
uitgeoefend door een vennootschap
- De delfstoffennijverheid wanneer er geen bewerking van de gewone grondstof plaatsvindt
- Opvang van kinderen door onafhankelijke en zelfstandige onthaalouders die beantwoorden aan de
voorwaarden bepaald door de bevoegde overheid inzake gezinsbeleid
Traditioneel wordt in de Belgische rechtspraak een bijkomend vereiste gehanteerd opdat een handeling als een
‘ daad van koophandel ‘ zou kunnen worden gekwalificeerd. Het Hof van Cassatie stelde dat de wetgever bij het
opstellen van de lijst van objectieve daden van koophandel ervan uitgegaan is dat die handelingen met
winstoogmerk geschieden.
Economische activiteiten kunnen dus om twee redenen buiten de toepassingssfeer van het handelsrecht vallen:
- Niet voorkomen in de lijst der objectieve daden van koophandel
- Omdat ze niet met winstoogmerk worden verricht.
Het ontbreken van winstoogmerk is ook het traditionele argument om overheidsbedrijven buiten het
handelsrecht te houden → Het nastreven van winst is niet verzoenbaar met het algemeen belang.
HANDELAAR
Handelaar :
- Hij die, zij het aanvullend, zijn beroep maakt van het verrichten van daden van koophandel
- Natuurlijke persoon
- Beroep doelt op een duurzame activiteit die zelfstandig (niet in dienstverband) wordt ontwikkeld met
het oogmerk winst te behalen.
Het vereiste van winstoogmerk speelt dus dubbel :
- Vaststelling van de ‘objectieve daad van koophandel’
- Vaststelling van de hoedanigheid van koopman
Ook wie als nevenberoep handel drijft, is koopman
Is het verrichten van daden van koophandel bijkomstig of ondergeschikt aan de
hoofdbedrijvigheid die geen handelsactiviteit is = geen koopman
.
, HANDELSVENNOOTSCHAP
Handelsvennootschappen :
- Hebben het stellen van daden van koophandel tot doel
- Al hun verrichtingen worden vermoed commercieel te zijn; het winstoogmerk is inherent
- Vennootschappen die het stellen van burgerlijke daden tot doel hebben, zijn van burgerrechtelijke aard.
Bepalend voor het burgerlijke of commerciële karakter van een vennootschap is dus het statutaire doel en niet
de door de vennoten uitgeoefende activiteiten.
- Een Fysiek persoon is handelaar zodra hij in feite handelsdaden verricht en daar zijn gewone beroep
van maakt
- De rechtspersoon heeft deze hoedanigheid (een eigenschap) als het maatschappelijke doel,
hoofdzakelijk of aanvullend, van commerciële aard is
Met de werkelijke activiteit moet in beginsel geen rekening worden gehouden, tenzij het doel niet uit de
oprichtingsakte kan worden afgeleid, of geen akte werd opgesteld, of het statutaire doel van in het begin geveinsd
(bedrieglijk) is.
- De vennootschap wordt handelaar vanaf de oprichting, ongeacht of zij haar handelsactiviteiten reeds
heeft aangevat
- De Fysieke persoon wordt pas handelaar als hij daadwerkelijk geregeld handelsdaden verricht met
winstoogmerk
HANDELSZAAK
Het begrip handelszaak wordt nergens in de wet omschreven.
- In de regel verstaat men eronder het geheel van de middelden die worden gebruikt om een bedrijf te
voeren en cliënteel aan te trekken en te behouden
- “onlichamelijk roerend goed dat onroerende goederen kan bevatten”
▪
Merken
▪
Gebouw
▪
Meubilair
▪
Handelsinrichting
▪
Voorraden
▪
Etc.
De handelszaak vormt geen afgescheiden vermogen met eigen actief en passief. Om de continuïteit te
waarborgen, kan het dus van belang zijn de handelszaak in een vennootschapsvorm onder te brengen. Is dit
niet gebeurd, dan wordt de handelszaak na overlijden van de eigenaar normaliter onder de erfgenamen
verdeeld. De nadelen verbonden aan het ontbreken van een vermogensafscheiding laten zich ook voelen
wanneer een handelszaak wordt verkocht of verhuurd.
