4 havo hoofdstuk 7: Koolstofchemie
Toetsvragen
1
Bekijk de structuurformules van de koolwaterstoffen die hieronder zijn getekend.
CH3
H3C CH CH2 CH2 H2C CH H3C CH CH2 CH CH3
CH3 CH2 CH3 CH3 CH3
1 2 3
H2C CH
CH H2C CH2 CH2 CH2
H3C CH CH3 CH3
4 5
a Welke verbinding(en) is (zijn) verzadigd? Leg je antwoord goed uit.
b Welke verbinding(en) bestaat (bestaan) uit onvertakte moleculen?
c Geef voor elke verbinding de bijbehorende molecuulformule.
d Welke verbinding(en) kun je indelen bij de alkenen? Licht je antwoord toe.
e Tot welke homologe reeks hoort verbinding 5?
f Welke verbindingen zijn isomeren? Licht je antwoord toe.
2
a Wat zijn isomeren?
b Teken de structuurformules van de isomeren met molecuulformule C4H9Cl.
3
Hieronder staan de structuurformules van drie koolwaterstoffen.
CH3
H3C CH CH3 H2C CH2
CH3 H2C CH CH2 CH3 CH3
1 2 3
a Geef voor elke verbinding aan tot welke homologe reeks deze behoort.
b Geef voor elke verbinding aan of deze vertakt of onvertakt is.
c Leid de systematische naam af van elk van de drie stoffen.
d Welke van deze stoffen zijn isomeren? Licht je antwoord toe.
,4
Uit propeen kan etheen worden gemaakt. Als tweede reactieproduct ontstaat 2-buteen.
a Geef de vergelijking van deze reactie in structuurformules.
Isobuteen is een stof met onderstaande structuurformule:
H3C C CH2
CH3
b Geef de systematische naam van isobuteen.
Uit isobuteen kan ook etheen worden gemaakt, net zoals uit propeen. Het andere
reactieproduct is dimethyl-2-buteen.
c Geef de structuurformule van dimethyl-2-buteen.
5
a Teken alle isomeren met molecuulformule C6H14.
b Leid de systematische naam af van elk isomeer dat je in onderdeel a hebt getekend.
6
Teken de volgende structuurformules.
a 2,3-dimethylbutaan
b 3-ethyl-2,2-dimethylpentaan
c 4-methyl-1-hexeen
d 2,3,3-trimethyl-1-buteen
e 4-ethyl-5-methyl-2-hexeen
7
Hieronder vind je de structuurformule van butanal.
O
H3C CH2 CH2 C
H
Butanal hoort tot de homologe reeks van de alkanalen.
a Wat wordt bedoeld met de term homologe reeks?
b Geef de molecuulformule van butanal.
Er zijn nogal wat isomeren die dezelfde molecuulformule hebben als butanal.
c Geef de structuurformules van vier van deze isomeren.
8
a Wat is een karakteristieke groep?
Hieronder staan de structuurformules van vier karakteristieke groepen.
In een alkaan kun je een H-atoom vervangen door zo’n karakteristieke groep.
b Geef steeds de naam van de homologe reeks die daardoor ontstaat.
O
C
OH O H O Cl NH2
1 2 3 4
,9
In rozemarijnolie komt de volgende stof voor.
O OH OH
H O C
HO C C CH
C O CH2 OH
H
HO
In een molecuul van deze stof zijn verschillende karakteristieke groepen aanwezig. Daarom kan deze
stof worden ingedeeld bij de:
• alkenen
• alcoholen
• esters
• carbonzuren
Leg uit dat deze stof bij elk van deze vier klassen van koolstofverbindingen kan worden ingedeeld.
10
Geef de structuurformules van elk van onderstaande alkaanzuren.
a butaanzuur
b propaanzuur
c ethaanzuur (azijnzuur)
11
Hieronder staan vier formules van carbonzuren.
a Geef van elk carbonzuur aan of het een alkaanzuur is en licht je antwoord toe.
b Geef de naam van elk alkaanzuur.
O
O H3C CH CH2 C OH
H2N CH2 C OH CH3
1 2
O
O H3C C
H2C CH C OH OH
3 4
12
Geef de structuurformules en de namen van alle isomere alkanolen met molecuulformule C 4H10O.
13
Geef de volgende structuurformules.
a 2-butanol
b 3-hexeen
c pentaanzuur
d ethaan
e 2-chloorbutaan
, 14
Geef de systematische namen van de stoffen met de volgende structuurformules.
H C CH CH CH I
3 2 3
O H C H
H H2C CH CH2 CH2 CH3 H
a b c
O H3C CH2 CH2 O C CH2 CH3
H3C CH2 C OH O
d e
15
Geef de structuurformules en de namen van alle isomere alkaanamines met molecuulformule C 4H11N.
16
Hieronder staat de structuurformule van een stof die opgelost is in speeksel.
H2N CH2 CH2 CH2 CH2 NH2
a Geef de naam van de homologe reeks waar deze stof in thuishoort.
b Leg uit dat deze stof kan oplossen in water.
c Teken de structuurformules van alle vertakte isomeren van deze stof.
17
Geef de systematische namen van de volgende stoffen.
Cl
H3C CH2 CH CH3
OH H3C CH2 CH2 CH CH2 H2C CH2 CH3
a b c
O O
H3C CH2 CH2 C OH H3C CH2 O C CH3
d e
18
Geef de structuurformules van de volgende stoffen.
a methaanzuur
b propaan
c 2-chloorpentaan
d 2-buteen
e 3-hexanol
19
Propaan en chloorgas reageren met elkaar in de molverhouding 1 : 2 onder invloed van uv-straling.
a Geef, in molecuulformules, de vergelijking van de substitutiereactie die plaatsvindt.
b Is deze reactie exotherm of endotherm? Licht je antwoord toe.
c Geef de namen van alle koolstofverbindingen die in het reactiemengsel kunnen voorkomen.
Neem daarbij aan dat er in elk propaanmolecuul slechts twee H-atomen zijn vervangen door
een Cl-atoom.
Toetsvragen
1
Bekijk de structuurformules van de koolwaterstoffen die hieronder zijn getekend.
CH3
H3C CH CH2 CH2 H2C CH H3C CH CH2 CH CH3
CH3 CH2 CH3 CH3 CH3
1 2 3
H2C CH
CH H2C CH2 CH2 CH2
H3C CH CH3 CH3
4 5
a Welke verbinding(en) is (zijn) verzadigd? Leg je antwoord goed uit.
b Welke verbinding(en) bestaat (bestaan) uit onvertakte moleculen?
c Geef voor elke verbinding de bijbehorende molecuulformule.
d Welke verbinding(en) kun je indelen bij de alkenen? Licht je antwoord toe.
e Tot welke homologe reeks hoort verbinding 5?
f Welke verbindingen zijn isomeren? Licht je antwoord toe.
2
a Wat zijn isomeren?
b Teken de structuurformules van de isomeren met molecuulformule C4H9Cl.
3
Hieronder staan de structuurformules van drie koolwaterstoffen.
CH3
H3C CH CH3 H2C CH2
CH3 H2C CH CH2 CH3 CH3
1 2 3
a Geef voor elke verbinding aan tot welke homologe reeks deze behoort.
b Geef voor elke verbinding aan of deze vertakt of onvertakt is.
c Leid de systematische naam af van elk van de drie stoffen.
d Welke van deze stoffen zijn isomeren? Licht je antwoord toe.
,4
Uit propeen kan etheen worden gemaakt. Als tweede reactieproduct ontstaat 2-buteen.
a Geef de vergelijking van deze reactie in structuurformules.
Isobuteen is een stof met onderstaande structuurformule:
H3C C CH2
CH3
b Geef de systematische naam van isobuteen.
Uit isobuteen kan ook etheen worden gemaakt, net zoals uit propeen. Het andere
reactieproduct is dimethyl-2-buteen.
c Geef de structuurformule van dimethyl-2-buteen.
5
a Teken alle isomeren met molecuulformule C6H14.
b Leid de systematische naam af van elk isomeer dat je in onderdeel a hebt getekend.
6
Teken de volgende structuurformules.
a 2,3-dimethylbutaan
b 3-ethyl-2,2-dimethylpentaan
c 4-methyl-1-hexeen
d 2,3,3-trimethyl-1-buteen
e 4-ethyl-5-methyl-2-hexeen
7
Hieronder vind je de structuurformule van butanal.
O
H3C CH2 CH2 C
H
Butanal hoort tot de homologe reeks van de alkanalen.
a Wat wordt bedoeld met de term homologe reeks?
b Geef de molecuulformule van butanal.
Er zijn nogal wat isomeren die dezelfde molecuulformule hebben als butanal.
c Geef de structuurformules van vier van deze isomeren.
8
a Wat is een karakteristieke groep?
Hieronder staan de structuurformules van vier karakteristieke groepen.
In een alkaan kun je een H-atoom vervangen door zo’n karakteristieke groep.
b Geef steeds de naam van de homologe reeks die daardoor ontstaat.
O
C
OH O H O Cl NH2
1 2 3 4
,9
In rozemarijnolie komt de volgende stof voor.
O OH OH
H O C
HO C C CH
C O CH2 OH
H
HO
In een molecuul van deze stof zijn verschillende karakteristieke groepen aanwezig. Daarom kan deze
stof worden ingedeeld bij de:
• alkenen
• alcoholen
• esters
• carbonzuren
Leg uit dat deze stof bij elk van deze vier klassen van koolstofverbindingen kan worden ingedeeld.
10
Geef de structuurformules van elk van onderstaande alkaanzuren.
a butaanzuur
b propaanzuur
c ethaanzuur (azijnzuur)
11
Hieronder staan vier formules van carbonzuren.
a Geef van elk carbonzuur aan of het een alkaanzuur is en licht je antwoord toe.
b Geef de naam van elk alkaanzuur.
O
O H3C CH CH2 C OH
H2N CH2 C OH CH3
1 2
O
O H3C C
H2C CH C OH OH
3 4
12
Geef de structuurformules en de namen van alle isomere alkanolen met molecuulformule C 4H10O.
13
Geef de volgende structuurformules.
a 2-butanol
b 3-hexeen
c pentaanzuur
d ethaan
e 2-chloorbutaan
, 14
Geef de systematische namen van de stoffen met de volgende structuurformules.
H C CH CH CH I
3 2 3
O H C H
H H2C CH CH2 CH2 CH3 H
a b c
O H3C CH2 CH2 O C CH2 CH3
H3C CH2 C OH O
d e
15
Geef de structuurformules en de namen van alle isomere alkaanamines met molecuulformule C 4H11N.
16
Hieronder staat de structuurformule van een stof die opgelost is in speeksel.
H2N CH2 CH2 CH2 CH2 NH2
a Geef de naam van de homologe reeks waar deze stof in thuishoort.
b Leg uit dat deze stof kan oplossen in water.
c Teken de structuurformules van alle vertakte isomeren van deze stof.
17
Geef de systematische namen van de volgende stoffen.
Cl
H3C CH2 CH CH3
OH H3C CH2 CH2 CH CH2 H2C CH2 CH3
a b c
O O
H3C CH2 CH2 C OH H3C CH2 O C CH3
d e
18
Geef de structuurformules van de volgende stoffen.
a methaanzuur
b propaan
c 2-chloorpentaan
d 2-buteen
e 3-hexanol
19
Propaan en chloorgas reageren met elkaar in de molverhouding 1 : 2 onder invloed van uv-straling.
a Geef, in molecuulformules, de vergelijking van de substitutiereactie die plaatsvindt.
b Is deze reactie exotherm of endotherm? Licht je antwoord toe.
c Geef de namen van alle koolstofverbindingen die in het reactiemengsel kunnen voorkomen.
Neem daarbij aan dat er in elk propaanmolecuul slechts twee H-atomen zijn vervangen door
een Cl-atoom.
