Geslachtsverschillen in sport en
training
Seks en geslacht
Seks verwijst naar de biologie terwijl geslacht eerder wijst naar de sociale en economische rollen,
verantwoordelijkheden en opportuniteiten die de maatschappij en families toewijzen aan de man en
de vrouw.
Waarom vrouwen?
De meeste studies werden uitgevoerd op mannen. Vrouwen reageren op bepaalde zaken
verschillend dan mannen (o.a. door de menopauze). Ze maken ook het grootste deel uit van de
oudere populatie en hebben meer barrières te overwinnen in fysieke activiteiten.
De menopauze is een significante transitie van zowel de biologisch als de sociale perspectief en vindt
rond de leeftijd van 50jaar plaats. Er vinden op dat moment heel wat hormonale en metabolische
veranderingen plaats waardoor de aerobe fitheid en spierkracht dalen, maar ook de BMD. Daarnaast
zal het lichaamsgewicht toenemen. De menopauze zorgt voor een complex gegeven.
De menstruaties gaan gepaard met heel wat humeursprongen die een invloed kunnen hebben op
sportprestaties.
Lichaamssamenstelling
Lichaamsgrootte en samenstelling
De grootste veranderingen tussen jongens en meisjes vinden plaats tijdens de puberteit. Na de
puberteit vinden de veranderingen vooral plaats door endocriene veranderingen in de anterieure
hypofyse (FSH en LH).
De puberteit in meisjes wordt vooral geregeld door oestrogeen die zorgt voor
- Bekkenverbreding
- Ontwikkeling van borsten
- Grotere vetdepositie op de heupen en bekken (toename in lipoproteïnen lipase)
- Meer FM en hogere lichaamsvet%
- Kortere gestalte en lagere totale lichaamsmassa
Bij de puberteit bij jongens zorgt testosteron voor
- Toename in botaanmaak en langere botten
- Toename in spiermassa (verhoogde proteïnen synthese)
- Toegenomen EPO secretie en RBC productie
1
, Verschillen in FFM
De gemiddelde FFM na de puberteit bij meisjes is 6-10% groter dan de jongens. Vrouwen gaan altijd
een hogere % vetmassa hebben als mannen.
Vetopslag
Lipoproteïn lipase wordt geproduceerd door vetcellen en bindt aan de wanden van de capillairen. Ze
hydrolyseren triglyceriden in lipoproteïnen (zoals deze die gevonden worden in chylomicrons en VDL:
3 VVZ + 1 glycerol). Ze zijn betrokken bij het bevorderen van de cellulaire opname van chylomicron
restanten, cholesterolrijke lipoproteïnen en FFA.
Chylomicrons zijn lipoproteïnen. Ze transporteren triglyceriden, geabsorbeerd uit de darm naar vet-,
hart- en skeletspierweefsel, waar hun triglyceride componenten worden gehydrolyseerd door de
activiteit van de lipoproteïnen lipase, waardoor de vrijgekomen VVZ worden geabsorbeerd door de
weefsels.
Vrouwen slaan makkelijker en meer vet op dan mannen door de toename in oestrogeen
concentratie en in lipoproteïnen lipase.
Stappenplan
1. Oestrogeen zorgt voor een verhoogde activiteit van de lipoproteïnen lipase.
2. Chylomicrons komen in het bloed
3. Lipoproteïnen lipase houdt chylomicrons tegen en transporteert de triglyceriden naar de
vetcellen voor opslag
4. Een toename in lipolytische activiteit op plaatsen van vetopslag maken het moeilijk om vet te
verliezen.
Fysiologische veranderingen op ACUTE inspanning
Neuromusculaire respons bij vrouwen
De bovenste ledematen bij vrouwen zijn 40-60% zwakker dan mannen, voor de onderste ledematen
geldt dit voor 25-30%. Mannen hebben dus MEER spiermassa dan vrouwen. Dit heeft te maken met
het verschil in spiermassa en NIET in het verschil in aangeboren spiermechanismen!
Aangeboren kwaliteiten van de spieren en motor controle zijn dezelfde tussen vrouwen en mannen.
Voor een zelfde hoeveelheid spier zal de kracht gelijk zijn!
MAAR de spiervezels cross-sectionele oppervlakken zijn kleiner en vrouwen hebben ook een kleinere
spiermassa vergeleken met de mannen. Mannen hebben meer spiervezels dan vrouwen.
2
training
Seks en geslacht
Seks verwijst naar de biologie terwijl geslacht eerder wijst naar de sociale en economische rollen,
verantwoordelijkheden en opportuniteiten die de maatschappij en families toewijzen aan de man en
de vrouw.
Waarom vrouwen?
De meeste studies werden uitgevoerd op mannen. Vrouwen reageren op bepaalde zaken
verschillend dan mannen (o.a. door de menopauze). Ze maken ook het grootste deel uit van de
oudere populatie en hebben meer barrières te overwinnen in fysieke activiteiten.
De menopauze is een significante transitie van zowel de biologisch als de sociale perspectief en vindt
rond de leeftijd van 50jaar plaats. Er vinden op dat moment heel wat hormonale en metabolische
veranderingen plaats waardoor de aerobe fitheid en spierkracht dalen, maar ook de BMD. Daarnaast
zal het lichaamsgewicht toenemen. De menopauze zorgt voor een complex gegeven.
De menstruaties gaan gepaard met heel wat humeursprongen die een invloed kunnen hebben op
sportprestaties.
Lichaamssamenstelling
Lichaamsgrootte en samenstelling
De grootste veranderingen tussen jongens en meisjes vinden plaats tijdens de puberteit. Na de
puberteit vinden de veranderingen vooral plaats door endocriene veranderingen in de anterieure
hypofyse (FSH en LH).
De puberteit in meisjes wordt vooral geregeld door oestrogeen die zorgt voor
- Bekkenverbreding
- Ontwikkeling van borsten
- Grotere vetdepositie op de heupen en bekken (toename in lipoproteïnen lipase)
- Meer FM en hogere lichaamsvet%
- Kortere gestalte en lagere totale lichaamsmassa
Bij de puberteit bij jongens zorgt testosteron voor
- Toename in botaanmaak en langere botten
- Toename in spiermassa (verhoogde proteïnen synthese)
- Toegenomen EPO secretie en RBC productie
1
, Verschillen in FFM
De gemiddelde FFM na de puberteit bij meisjes is 6-10% groter dan de jongens. Vrouwen gaan altijd
een hogere % vetmassa hebben als mannen.
Vetopslag
Lipoproteïn lipase wordt geproduceerd door vetcellen en bindt aan de wanden van de capillairen. Ze
hydrolyseren triglyceriden in lipoproteïnen (zoals deze die gevonden worden in chylomicrons en VDL:
3 VVZ + 1 glycerol). Ze zijn betrokken bij het bevorderen van de cellulaire opname van chylomicron
restanten, cholesterolrijke lipoproteïnen en FFA.
Chylomicrons zijn lipoproteïnen. Ze transporteren triglyceriden, geabsorbeerd uit de darm naar vet-,
hart- en skeletspierweefsel, waar hun triglyceride componenten worden gehydrolyseerd door de
activiteit van de lipoproteïnen lipase, waardoor de vrijgekomen VVZ worden geabsorbeerd door de
weefsels.
Vrouwen slaan makkelijker en meer vet op dan mannen door de toename in oestrogeen
concentratie en in lipoproteïnen lipase.
Stappenplan
1. Oestrogeen zorgt voor een verhoogde activiteit van de lipoproteïnen lipase.
2. Chylomicrons komen in het bloed
3. Lipoproteïnen lipase houdt chylomicrons tegen en transporteert de triglyceriden naar de
vetcellen voor opslag
4. Een toename in lipolytische activiteit op plaatsen van vetopslag maken het moeilijk om vet te
verliezen.
Fysiologische veranderingen op ACUTE inspanning
Neuromusculaire respons bij vrouwen
De bovenste ledematen bij vrouwen zijn 40-60% zwakker dan mannen, voor de onderste ledematen
geldt dit voor 25-30%. Mannen hebben dus MEER spiermassa dan vrouwen. Dit heeft te maken met
het verschil in spiermassa en NIET in het verschil in aangeboren spiermechanismen!
Aangeboren kwaliteiten van de spieren en motor controle zijn dezelfde tussen vrouwen en mannen.
Voor een zelfde hoeveelheid spier zal de kracht gelijk zijn!
MAAR de spiervezels cross-sectionele oppervlakken zijn kleiner en vrouwen hebben ook een kleinere
spiermassa vergeleken met de mannen. Mannen hebben meer spiervezels dan vrouwen.
2
