Olivia Galle
Psychologie samenvatting
Inleiding
Psychologische functies:
➔ = wat wij denken noemen is eigenlijk mix van:
◆ Perceptie:
● Dingen zien zoals we ze geleerd hebben te zien
● Werkelijkheid bestaat niet
◆ Leerprocessen:
● Voortdurend en automatisch proces
◆ Denken:
● Meestal onbewust
● Niet tegengestelde van emotionaliteit
◆ Geheugen:
● Informatieverwerkend apparaat
● Geen opslagapparaat
Constructie:
➔ Alles wat we zien, denken, voelen, ons herinneren = constructie
◆ Gebeurt via bepaalde wetmatigheden
◆ Geneigd om fouten te maken in constructie
➔ Past zich in in totaalconstructie die voortdurend aangepast wordt door leerprocessen
◆ Continuïteit in constructie (niet telkens alles opnieuw uitvinden)
➔ Gedeelde constructie
◆ = wat wij werkelijkheid noemen is algemeen aanvaard als werkelijkheid
Hoofdstuk 1: Psychologie als wetenschap (niet in
boek)
1.1 Wat is psychologie en wat niet?
Definitie psychologie:
➔ Wetenschap van gedrag en geestelijke processen, de wetenschappelijke
psychologie is de studie van de doelgerichte interactie tussen persoon en situatie
1
,Olivia Galle
Schema:
➔ Betekenisverlening speelt altijd
➔ Doelgericht handelen wordt beïnvloed
door alle factoren
➔ Wanneer je aandacht richt op 1 factor (vb:
denken) hebben de andere factoren
onbewust nog een invloed
Begrippen:
➔ Psychologen:
◆ Master opleiding gevolgd
◆ Meestal gespecialiseerd in deelterrein psychologie (vb: klinisch psychologen,
schoolpsychologen, sociaalpsychologen, ontwikkelingspsychologen…)
◆ Mogen geen medicatie voorschrijven
➔ Psychiaters:
◆ Medische opleiding tot arts
◆ Gespecialiseerd in behandeling mentale stoornissen
◆ Mogen medicatie voorschrijven
➔ Psychotherapeuten:
◆ Opleiding na basisopleiding om psychische problemen te behandelen
● Psychologen, psychiaters, mensen met medische vooropleiding
kunnen dit volgen
◆ 4 dominante richtingen: psychoanalysten, psychodynamische therapeuten,
(cognitief)-gedragstherapeuten, systeemtherapeuten
➔ Pseudopsychologie:
◆ Niet wetenschappelijk onderbouwd
◆ Van inspirerend (vb levenswijsheid) tot schadelijk en gevaarlijk (vb
astrologen, handlezers, grafologen…)
Barnum uitspraken:
➔ = uitspraken die voor iedereen gelden, algemene uitspraken interpreteren op eigen
leven
Dubbele bodem uitspraken:
➔ = heel algemeen, herkenbaar voor iedereen, 2 tegenstellingen in 1 zin (vb: je kan
heel koppig zijn maar ook heel soepel)
2
,Olivia Galle
1.2 Hoe vergaren psychologen
nieuwe kennis?
Wetenschappelijke methode cirkel:
➔ Hypothese ontwikkelen
➔ Gecontroleerd experiment uitvoeren
➔ Objectieve data verzamelen
➔ Resultaten analyseren
➔ Resultaten publiceren, bekritiseren en
repliceren
➔ Door kritiek nieuwe hypothese en zo is de
cirkel rond
Wetenschappelijk onderzoek:
➔ Vastleggen van onderzoeksonderwerp
➔ Verklaringsmogelijkheden:
◆ Theoretische verklaringsmodellen
◆ Vertaling in hypothesen
➔ Uitvoeren van onderzoek:
◆ Operationalisering van hypothese
● Alle variabelen die invloed kunnen hebben aantonen (= de variabelen)
○ Onafhankelijke variabele = variabele gehanteerd door
onderzoeker
○ Afhankelijke variabele: variabele die verandert als gevolg van
de verandering vd onafhankelijke variabele
◆ Keuze voor onderzoeksmethode
● Experimenten
○ Ene variabele = oorzaak van andere?
○ Alle variabelen onder controle en storende variabelen
uitgeschakeld
○ Groep met onafhankelijke variabele = experimentele groep
○ Groep met placebo = controlegroep
● Correlatieonderzoek (correlatie = verband tss variabelen)
○ Relatief grote groep gegevens verkrijgen
○ Zo groepen onderscheiden
○ Verschil zoeken van hoe ene groep reageert op variabele tov
andere groep
● Survey → enquête of interview
○ Onderzoek via vragenlijst info verzamelen
○ Schriftelijk/mondeling, open/gesloten vragen
○ !Aandachtspunten!:
◆ Representativiteit onderzochte groep
◆ Verwachtingen onderzoeker
◆ Proefpersonen en sociale wenselijkheid
◆ Veralgemening
3
, Olivia Galle
◆ Volgorde vragen
● Natuurlijke observatie
○ Observeren van proefpersoon in natuurlijke omgeving
○ Doel = beschrijven natuurlijke gedrag
● Gevalstudie
○ Gebruikt voor zeldzame ziekten of mensen met zeldzame
talenten
○ Geeft specifieke inzichten, moeilijker te veralgemenen
◆ Verzamelen gegevens
◆ Publiceren in wetenschappelijk tijdschrift
Confounding variabele:
➔ = variabele buiten bestaande model die (positief/negatief) correleert met afhankelijke
en onafhankelijke variabele
1.3 Begrippen
Validiteit:
➔ = mate waarin test meet wat hij moest/wou meten
Betrouwbaarheid:
➔ = mate waarin meting onafhankelijk is van toeval
➔ Betrouwbaarheid is hoog indien bij 2e onderzoek dezelfde resultaten uitkomen
Expectancy bias:
➔ = vertekening in psychologisch onderzoek door vooringenomenheid onderzoeker
◆ Emotionele bias:
● Ontstaat door ingebakken opvattingen (onbewust) bij onderzoeker
◆ Confirmation bias:
● Meer aandacht hechten aan gegevens die overeenkomen met
opvatting/hypothese onderzoeker
1.4 Richtingen in de psychologie
Richtingen in de psychologie:
➔ 5 hoofdstromingen:
◆ Psychodynamisch perspectief
◆ Behavioristisch perspectief
◆ Cognitief perspectief
◆ Humanistisch perspectief
◆ Biologisch perspectief
Psychodynamische perspectief:
➔ Freud introduceerde psychoanalyse
➔ Onbewuste zorgt voor psychische dynamiek
4
Psychologie samenvatting
Inleiding
Psychologische functies:
➔ = wat wij denken noemen is eigenlijk mix van:
◆ Perceptie:
● Dingen zien zoals we ze geleerd hebben te zien
● Werkelijkheid bestaat niet
◆ Leerprocessen:
● Voortdurend en automatisch proces
◆ Denken:
● Meestal onbewust
● Niet tegengestelde van emotionaliteit
◆ Geheugen:
● Informatieverwerkend apparaat
● Geen opslagapparaat
Constructie:
➔ Alles wat we zien, denken, voelen, ons herinneren = constructie
◆ Gebeurt via bepaalde wetmatigheden
◆ Geneigd om fouten te maken in constructie
➔ Past zich in in totaalconstructie die voortdurend aangepast wordt door leerprocessen
◆ Continuïteit in constructie (niet telkens alles opnieuw uitvinden)
➔ Gedeelde constructie
◆ = wat wij werkelijkheid noemen is algemeen aanvaard als werkelijkheid
Hoofdstuk 1: Psychologie als wetenschap (niet in
boek)
1.1 Wat is psychologie en wat niet?
Definitie psychologie:
➔ Wetenschap van gedrag en geestelijke processen, de wetenschappelijke
psychologie is de studie van de doelgerichte interactie tussen persoon en situatie
1
,Olivia Galle
Schema:
➔ Betekenisverlening speelt altijd
➔ Doelgericht handelen wordt beïnvloed
door alle factoren
➔ Wanneer je aandacht richt op 1 factor (vb:
denken) hebben de andere factoren
onbewust nog een invloed
Begrippen:
➔ Psychologen:
◆ Master opleiding gevolgd
◆ Meestal gespecialiseerd in deelterrein psychologie (vb: klinisch psychologen,
schoolpsychologen, sociaalpsychologen, ontwikkelingspsychologen…)
◆ Mogen geen medicatie voorschrijven
➔ Psychiaters:
◆ Medische opleiding tot arts
◆ Gespecialiseerd in behandeling mentale stoornissen
◆ Mogen medicatie voorschrijven
➔ Psychotherapeuten:
◆ Opleiding na basisopleiding om psychische problemen te behandelen
● Psychologen, psychiaters, mensen met medische vooropleiding
kunnen dit volgen
◆ 4 dominante richtingen: psychoanalysten, psychodynamische therapeuten,
(cognitief)-gedragstherapeuten, systeemtherapeuten
➔ Pseudopsychologie:
◆ Niet wetenschappelijk onderbouwd
◆ Van inspirerend (vb levenswijsheid) tot schadelijk en gevaarlijk (vb
astrologen, handlezers, grafologen…)
Barnum uitspraken:
➔ = uitspraken die voor iedereen gelden, algemene uitspraken interpreteren op eigen
leven
Dubbele bodem uitspraken:
➔ = heel algemeen, herkenbaar voor iedereen, 2 tegenstellingen in 1 zin (vb: je kan
heel koppig zijn maar ook heel soepel)
2
,Olivia Galle
1.2 Hoe vergaren psychologen
nieuwe kennis?
Wetenschappelijke methode cirkel:
➔ Hypothese ontwikkelen
➔ Gecontroleerd experiment uitvoeren
➔ Objectieve data verzamelen
➔ Resultaten analyseren
➔ Resultaten publiceren, bekritiseren en
repliceren
➔ Door kritiek nieuwe hypothese en zo is de
cirkel rond
Wetenschappelijk onderzoek:
➔ Vastleggen van onderzoeksonderwerp
➔ Verklaringsmogelijkheden:
◆ Theoretische verklaringsmodellen
◆ Vertaling in hypothesen
➔ Uitvoeren van onderzoek:
◆ Operationalisering van hypothese
● Alle variabelen die invloed kunnen hebben aantonen (= de variabelen)
○ Onafhankelijke variabele = variabele gehanteerd door
onderzoeker
○ Afhankelijke variabele: variabele die verandert als gevolg van
de verandering vd onafhankelijke variabele
◆ Keuze voor onderzoeksmethode
● Experimenten
○ Ene variabele = oorzaak van andere?
○ Alle variabelen onder controle en storende variabelen
uitgeschakeld
○ Groep met onafhankelijke variabele = experimentele groep
○ Groep met placebo = controlegroep
● Correlatieonderzoek (correlatie = verband tss variabelen)
○ Relatief grote groep gegevens verkrijgen
○ Zo groepen onderscheiden
○ Verschil zoeken van hoe ene groep reageert op variabele tov
andere groep
● Survey → enquête of interview
○ Onderzoek via vragenlijst info verzamelen
○ Schriftelijk/mondeling, open/gesloten vragen
○ !Aandachtspunten!:
◆ Representativiteit onderzochte groep
◆ Verwachtingen onderzoeker
◆ Proefpersonen en sociale wenselijkheid
◆ Veralgemening
3
, Olivia Galle
◆ Volgorde vragen
● Natuurlijke observatie
○ Observeren van proefpersoon in natuurlijke omgeving
○ Doel = beschrijven natuurlijke gedrag
● Gevalstudie
○ Gebruikt voor zeldzame ziekten of mensen met zeldzame
talenten
○ Geeft specifieke inzichten, moeilijker te veralgemenen
◆ Verzamelen gegevens
◆ Publiceren in wetenschappelijk tijdschrift
Confounding variabele:
➔ = variabele buiten bestaande model die (positief/negatief) correleert met afhankelijke
en onafhankelijke variabele
1.3 Begrippen
Validiteit:
➔ = mate waarin test meet wat hij moest/wou meten
Betrouwbaarheid:
➔ = mate waarin meting onafhankelijk is van toeval
➔ Betrouwbaarheid is hoog indien bij 2e onderzoek dezelfde resultaten uitkomen
Expectancy bias:
➔ = vertekening in psychologisch onderzoek door vooringenomenheid onderzoeker
◆ Emotionele bias:
● Ontstaat door ingebakken opvattingen (onbewust) bij onderzoeker
◆ Confirmation bias:
● Meer aandacht hechten aan gegevens die overeenkomen met
opvatting/hypothese onderzoeker
1.4 Richtingen in de psychologie
Richtingen in de psychologie:
➔ 5 hoofdstromingen:
◆ Psychodynamisch perspectief
◆ Behavioristisch perspectief
◆ Cognitief perspectief
◆ Humanistisch perspectief
◆ Biologisch perspectief
Psychodynamische perspectief:
➔ Freud introduceerde psychoanalyse
➔ Onbewuste zorgt voor psychische dynamiek
4
