1
Samenvatting: Mondpathologie:
Pathogenese en Morfologie van Tumoren
van de Mondmucosa en de Oropharynx:
Indeling van tumoren:
• Indeling zal gebeuren op meerdere criteria
o Gedragscriteria
o Histogenetische criteria
• Indeling via gedrag:
o Goedaardige of benigne tumoren
o Kwaadaardige of maligne tumoren
• Indeling via histogenetische criteria
o Indeling op basis van het weefsel waaruit de tumor is ontstaan
▪ Ook mogelijk om in te delen via het weefsel dat tumor nabootst
o Hier:
▪ Gebaseerd op histologie van de mondmucosa
Kenmerken goedaardige tumoren:
• Geen evidentie voor agressieve groei
• Geen invasie van weefsels of organen in de buurt van de tumor
• Geen destructie van weefsels of organen in de buurt van de tumor
• Geen neiging tot metastasering
Kenmerken kwaadaardige tumoren:
• Lokale invasie van weefsels en nabijgelegen structuren
• Destructie van weefsels en nabijgelegen structuren
• Metastasering is mogelijk
Samenvatting: Mondpathologie: Pathogenese en Morfologie van Tumoren van de Mondmucosa en
de Oropharynx:
, 2
Histologie van mondmucosa:
• Epitheliale component
o Bestaande uit meerlagig niet-verhoornd squameus epitheel of plaveiselcelepitheel
▪ Laag basale cellen
• Precursorcellen die nog kunnen delen
• Zullen matureren naar het oppervlak toe
▪ Squameuze epitheel cellen
o Verantwoordelijk voor epitheliale letsels
• Subepitheliale component of stroma
o Steunweefsels bestaande uit
▪ Bindweefsel
▪ Vet
▪ Bloed- en lymfevaten
▪ Kleine perifere zenuwen
o Verantwoordelijk voor wekedelentumoren
• Eventuele aanwezigheid van pigmentcellen of melanocyten
o In sommige gevallen bevinden er zich
pigmentcellen in de mucosale weefsels
▪ Zorgen voor de kleur van de huid
o Verantwoordelijk voor melanocytaire letsels
▪ Goedaardige pigmentcelletsels
▪ Kwaadaardige pigmentcelletsels
o Kan aangetoond worden via immuunhistochemie
▪ HMB45 wordt gemerkt
Histologie op de overgang naar oropharynx:
• Aanwezigheid van amandelen:
o Bilaterale keelamandel ter hoogte van de overgang
o Tongamandel ter hoogte van de tong
o Histologie:
▪ Epitheel zal instulpen met vorming van crypten
• Aflijning door meerlagig squameus
epitheel
▪ Subepitheliaal is er gestructureerd lymfoïd
weefsel
o Verantwoordelijk voor lymfomen
▪ Ontstaan uit lymfocyten met vorming van vaste tumor
o Verantwoordelijk voor leukemieën
▪ Ontstaan uit witte bloedcellen of zijn precursoren en zullen circuleren
▪ Kunnen via de bloedvaten de mondmucosa bereiken
• Aanwezigheid van accessoire speekselklieren
o Zowel in mucosa als in oropharynx
o Verantwoordelijk voor speekselkliertumoren
Samenvatting: Mondpathologie: Pathogenese en Morfologie van Tumoren van de Mondmucosa en
de Oropharynx:
, 3
Indeling op basis van histogenetische criteria:
• Epitheliale letsels
o 3 soorten:
▪ OF goedaardig
▪ OF premaligne
▪ OF kwaadaardig
• Weke delentumoren
o 2 soorten:
▪ OF goedaardig
▪ OF kwaadaardig
• Melanocytaire letsels:
o 2 soorten:
▪ OF goedaardig
▪ OF kwaadaardig
• Lymfomen
• Leukemieën
• Speekselkliertumoren
Benigne epitheliale letsels
• Squameus papilloma
• Condyloma acuminatum
• Verruca vulgaris
Squameus papilloma:
• Verheven tumor ontstaan uit squameus epitheel
o Aanwezigheid van papillaire uitstulpingen
▪ Stroma-assen afgelijnd door squameus epitheel
• Etiologie:
o Veroorzaakt door het humaan papilloma virus
▪ HPV-type 6 en 11
• Niet-oncogeen genitaal HPV-type
Morfologie van squameus papilloma:
• Bestaan uit papillaire uitstulpingen
o Stroma-as afgelijnd door verbreed squameus epitheel
▪ Epitheel is acanthotisch
• Hyperplastisch met keratinisatie aan het oppervlak
• Geen aanwezigheid van koilocyten
o HPV-specifiek viraal pathogeen
effect
• Opmerking:
o Indien aanwezigheid van
koilocyten
▪ Condyloma acuminatum
Samenvatting: Mondpathologie: Pathogenese en Morfologie van Tumoren van de Mondmucosa en
de Oropharynx:
, 4
Condyloma acuminatum:
• OF genitale wrat
o Variant van squameus papilloma
• Lokalisatie:
o Typisch op de genitalia
▪ Kan zeldzaam voorkomen in de mond en oropharynx
• Etiologie:
o Veroorzaakt door HPV-type 6 of 11
▪ Kan gevaccineerd worden (Gardasil)
• Vaccin tegen 9 types
Morfologie van condyloma acuminatum:
• Morfologie gelijkend aan squameus papilloma
• Bestaan uit papillaire uitstulpingen
o Stroma-as afgelijnd door verbreed squameus epitheel
▪ Epitheel is acanthotisch
• Aanwezigheid van koilocyten
o Squameuze epitheelcellen met een vergrote, onregelmatige
kern
▪ Rondom de kern is er een halo of heldere zone
cytoplasma
• HPV kan aangetoond worden via chromogene in situ-hybridisatie
o Cellen met viraal DNA kleuren blauw
Verruca vulgaris:
• OF banale wrat
o Variant van squameus papilloma
• Lokalisatie:
o Typisch gelokaliseerd op de huid en de lippen
▪ Zeldzaam in de mond
• Etiologie:
o Veroorzaakt door niet-genitaal HPV-type
Morfologie verruca vulgaris:
• Morfologie gelijkend aan squameus papilloma
• Bestaan uit papillaire uitstulpingen
o Stroma-as afgelijnd door verbreed squameus epitheel
▪ Epitheel is acanthotisch
o Letsels zijn harder
▪ Er is meer verhoorning/keratinisatie aanwezig in het oppervlak
• Aanwezigheid van grove basofiele intracytoplasmatische inclusies in stratum
granulosum
o Stratum granulosum is de derde laag vanaf het oppervlak
Samenvatting: Mondpathologie: Pathogenese en Morfologie van Tumoren van de Mondmucosa en
de Oropharynx:
Samenvatting: Mondpathologie:
Pathogenese en Morfologie van Tumoren
van de Mondmucosa en de Oropharynx:
Indeling van tumoren:
• Indeling zal gebeuren op meerdere criteria
o Gedragscriteria
o Histogenetische criteria
• Indeling via gedrag:
o Goedaardige of benigne tumoren
o Kwaadaardige of maligne tumoren
• Indeling via histogenetische criteria
o Indeling op basis van het weefsel waaruit de tumor is ontstaan
▪ Ook mogelijk om in te delen via het weefsel dat tumor nabootst
o Hier:
▪ Gebaseerd op histologie van de mondmucosa
Kenmerken goedaardige tumoren:
• Geen evidentie voor agressieve groei
• Geen invasie van weefsels of organen in de buurt van de tumor
• Geen destructie van weefsels of organen in de buurt van de tumor
• Geen neiging tot metastasering
Kenmerken kwaadaardige tumoren:
• Lokale invasie van weefsels en nabijgelegen structuren
• Destructie van weefsels en nabijgelegen structuren
• Metastasering is mogelijk
Samenvatting: Mondpathologie: Pathogenese en Morfologie van Tumoren van de Mondmucosa en
de Oropharynx:
, 2
Histologie van mondmucosa:
• Epitheliale component
o Bestaande uit meerlagig niet-verhoornd squameus epitheel of plaveiselcelepitheel
▪ Laag basale cellen
• Precursorcellen die nog kunnen delen
• Zullen matureren naar het oppervlak toe
▪ Squameuze epitheel cellen
o Verantwoordelijk voor epitheliale letsels
• Subepitheliale component of stroma
o Steunweefsels bestaande uit
▪ Bindweefsel
▪ Vet
▪ Bloed- en lymfevaten
▪ Kleine perifere zenuwen
o Verantwoordelijk voor wekedelentumoren
• Eventuele aanwezigheid van pigmentcellen of melanocyten
o In sommige gevallen bevinden er zich
pigmentcellen in de mucosale weefsels
▪ Zorgen voor de kleur van de huid
o Verantwoordelijk voor melanocytaire letsels
▪ Goedaardige pigmentcelletsels
▪ Kwaadaardige pigmentcelletsels
o Kan aangetoond worden via immuunhistochemie
▪ HMB45 wordt gemerkt
Histologie op de overgang naar oropharynx:
• Aanwezigheid van amandelen:
o Bilaterale keelamandel ter hoogte van de overgang
o Tongamandel ter hoogte van de tong
o Histologie:
▪ Epitheel zal instulpen met vorming van crypten
• Aflijning door meerlagig squameus
epitheel
▪ Subepitheliaal is er gestructureerd lymfoïd
weefsel
o Verantwoordelijk voor lymfomen
▪ Ontstaan uit lymfocyten met vorming van vaste tumor
o Verantwoordelijk voor leukemieën
▪ Ontstaan uit witte bloedcellen of zijn precursoren en zullen circuleren
▪ Kunnen via de bloedvaten de mondmucosa bereiken
• Aanwezigheid van accessoire speekselklieren
o Zowel in mucosa als in oropharynx
o Verantwoordelijk voor speekselkliertumoren
Samenvatting: Mondpathologie: Pathogenese en Morfologie van Tumoren van de Mondmucosa en
de Oropharynx:
, 3
Indeling op basis van histogenetische criteria:
• Epitheliale letsels
o 3 soorten:
▪ OF goedaardig
▪ OF premaligne
▪ OF kwaadaardig
• Weke delentumoren
o 2 soorten:
▪ OF goedaardig
▪ OF kwaadaardig
• Melanocytaire letsels:
o 2 soorten:
▪ OF goedaardig
▪ OF kwaadaardig
• Lymfomen
• Leukemieën
• Speekselkliertumoren
Benigne epitheliale letsels
• Squameus papilloma
• Condyloma acuminatum
• Verruca vulgaris
Squameus papilloma:
• Verheven tumor ontstaan uit squameus epitheel
o Aanwezigheid van papillaire uitstulpingen
▪ Stroma-assen afgelijnd door squameus epitheel
• Etiologie:
o Veroorzaakt door het humaan papilloma virus
▪ HPV-type 6 en 11
• Niet-oncogeen genitaal HPV-type
Morfologie van squameus papilloma:
• Bestaan uit papillaire uitstulpingen
o Stroma-as afgelijnd door verbreed squameus epitheel
▪ Epitheel is acanthotisch
• Hyperplastisch met keratinisatie aan het oppervlak
• Geen aanwezigheid van koilocyten
o HPV-specifiek viraal pathogeen
effect
• Opmerking:
o Indien aanwezigheid van
koilocyten
▪ Condyloma acuminatum
Samenvatting: Mondpathologie: Pathogenese en Morfologie van Tumoren van de Mondmucosa en
de Oropharynx:
, 4
Condyloma acuminatum:
• OF genitale wrat
o Variant van squameus papilloma
• Lokalisatie:
o Typisch op de genitalia
▪ Kan zeldzaam voorkomen in de mond en oropharynx
• Etiologie:
o Veroorzaakt door HPV-type 6 of 11
▪ Kan gevaccineerd worden (Gardasil)
• Vaccin tegen 9 types
Morfologie van condyloma acuminatum:
• Morfologie gelijkend aan squameus papilloma
• Bestaan uit papillaire uitstulpingen
o Stroma-as afgelijnd door verbreed squameus epitheel
▪ Epitheel is acanthotisch
• Aanwezigheid van koilocyten
o Squameuze epitheelcellen met een vergrote, onregelmatige
kern
▪ Rondom de kern is er een halo of heldere zone
cytoplasma
• HPV kan aangetoond worden via chromogene in situ-hybridisatie
o Cellen met viraal DNA kleuren blauw
Verruca vulgaris:
• OF banale wrat
o Variant van squameus papilloma
• Lokalisatie:
o Typisch gelokaliseerd op de huid en de lippen
▪ Zeldzaam in de mond
• Etiologie:
o Veroorzaakt door niet-genitaal HPV-type
Morfologie verruca vulgaris:
• Morfologie gelijkend aan squameus papilloma
• Bestaan uit papillaire uitstulpingen
o Stroma-as afgelijnd door verbreed squameus epitheel
▪ Epitheel is acanthotisch
o Letsels zijn harder
▪ Er is meer verhoorning/keratinisatie aanwezig in het oppervlak
• Aanwezigheid van grove basofiele intracytoplasmatische inclusies in stratum
granulosum
o Stratum granulosum is de derde laag vanaf het oppervlak
Samenvatting: Mondpathologie: Pathogenese en Morfologie van Tumoren van de Mondmucosa en
de Oropharynx:
