1
Samenvatting: Gastro-intestinaal Stelsel,
Metabolisme en Endocrinologie:
Fysiologie van de Endocriene Klieren:
Endocrinologie:
• Bestuderen van hormonen
• Hormonen:
o Stoffen die via het bloed verveord worden
▪ Effecten worden uitgeoefend op een doelwitcel
o Doelwitcel ligt niet op dezelfde locatie als cel die het hormoon geproduceerd heeft
• Voorbeeld:
o Pancreas zal insuline produceren
▪ Insuline heeft effecten ter hoogte van meerdere organen
• Lever
• Spier
• Vetweefsel
• Opmerking:
o Sommige stoffen zijn zowel autocrien als endocrien
▪ Bijvoorbeeld de oestrogenen
o Hormonale vrijzetting is meestal cyclisch
Classificatie van hormonen:
• Op basis van chemische structuur:
o Peptide-hormonen
o Steroïdhormonen
• Op basis van oplosbaarheid:
o Wateroplosbare hormonen
o Vetoplosbare hormonen
Wateroplosbare hormonen:
• Getransporteerd vrij in het bloed
• Meeste receptoren zijn gelegen op de celmembraan
o Werking binnen enkele minuten
• Werking:
o Aanmaak van second messengers
o Enzymatische activiteit
• Voorbeelden:
o Insuline
o Groeihormoon
Samenvatting: Gastro-intestinaal Stelsel, Metabolisme en Endocrinologie: Fysiologie van de
Endocriene Klieren:
, 2
Steroïdhormonen:
• Gebonden aan specifieke eiwitten
• Meeste receptoren zijn intracellulair gelegen
o Werking binnen enkele uren tot dagen
▪ Hormoon moet de cel binnendringen
• Werking:
o Modulatie van genexpressie
• Voorbeeld:
o Schildklierhormonen
o Glucocorticoïden
Endocriene klieren:
• Perifere endocriene klieren:
o Schildklier
o Bijnier
o Bijschildklieren
o Endocriene pancreas
o Gonaden
• Centrale endocriene klieren:
o Hypofyse
Exocriene functie van de pancreas:
• Secretie van verteringssappen
o Samenstelling:
▪ Bicarbonaat
▪ Amylase
▪ Lipase
▪ Protease
o Secretie via de pancreatische duct
• Secretie is hormonaal geregeld door secretine en cholecystokine
Pancreatitis:
• Inflammatie van de pancreas
• Pathologie:
o Obstructie van alvleesgang of het galkanaal door galstenen
o Schade aan acinaire cellen
▪ Kan door overmatig alcoholgebruik
Samenvatting: Gastro-intestinaal Stelsel, Metabolisme en Endocrinologie: Fysiologie van de
Endocriene Klieren:
, 3
Cellen van de pancreas:
• Alpha-cellen:
o Productie en secretie van glucagon
• F-cellen:
o Productie en secretie van pancreatic polypeptide
• Sigma-cellen:
o Productie en secretie van somatostatine
• Bèta-cellen:
o Productie en secretie van insuline cellen
Endocriene functie van de pancreas:
• Secretie van hormonen
o Insuline
o Glucagon
• Hoofdzakelijk voor de regulatie van de glucosespiegel
Regulatie van de glucosespiegel:
• GLUT2-transporter zal zorgen voor gefaciliteerd glucosetransport in de bèta-cel
o Glucose zal vloeien onder invloed van de concentratiegradiënt
• Gestegen glucoseconcentratie zal het glucosemetabolisme stimuleren
o Stijging van ATP-concentratie
• Toename van ATP zal zorgen voor sluiting van het K-kanaal
o Ontstaan van depolarisatie
▪ Membraanpotentiaal wordt positiever
• Depolarisatie zorgt voor opening van het calcium-kanaal
o Toename van calciumconcentratie
▪ Zal leiden tot exocytose
• Vesikels met insuline zullen fusioneren door de calciumstijging
o Insuline wordt gesecreteerd in de bloedbaan
Productie van insuline:
• Aanmaak van pro-insuline in de bèta-cellen van de pancreas
o Pro-insuline bestaat uit A-, B- en C-peptiden
• Voor aanmaak van insuline wordt C-peptide er af geknipt
• Matuur insuline wordt in 1/1 verhouding uitgescheiden met C-peptide
• Opmerking:
o C-peptide heeft een langere halfwaardetijd
▪ Zal gebruikt worden voor het meten van de secretiecapaciteit
Samenvatting: Gastro-intestinaal Stelsel, Metabolisme en Endocrinologie: Fysiologie van de
Endocriene Klieren:
Samenvatting: Gastro-intestinaal Stelsel,
Metabolisme en Endocrinologie:
Fysiologie van de Endocriene Klieren:
Endocrinologie:
• Bestuderen van hormonen
• Hormonen:
o Stoffen die via het bloed verveord worden
▪ Effecten worden uitgeoefend op een doelwitcel
o Doelwitcel ligt niet op dezelfde locatie als cel die het hormoon geproduceerd heeft
• Voorbeeld:
o Pancreas zal insuline produceren
▪ Insuline heeft effecten ter hoogte van meerdere organen
• Lever
• Spier
• Vetweefsel
• Opmerking:
o Sommige stoffen zijn zowel autocrien als endocrien
▪ Bijvoorbeeld de oestrogenen
o Hormonale vrijzetting is meestal cyclisch
Classificatie van hormonen:
• Op basis van chemische structuur:
o Peptide-hormonen
o Steroïdhormonen
• Op basis van oplosbaarheid:
o Wateroplosbare hormonen
o Vetoplosbare hormonen
Wateroplosbare hormonen:
• Getransporteerd vrij in het bloed
• Meeste receptoren zijn gelegen op de celmembraan
o Werking binnen enkele minuten
• Werking:
o Aanmaak van second messengers
o Enzymatische activiteit
• Voorbeelden:
o Insuline
o Groeihormoon
Samenvatting: Gastro-intestinaal Stelsel, Metabolisme en Endocrinologie: Fysiologie van de
Endocriene Klieren:
, 2
Steroïdhormonen:
• Gebonden aan specifieke eiwitten
• Meeste receptoren zijn intracellulair gelegen
o Werking binnen enkele uren tot dagen
▪ Hormoon moet de cel binnendringen
• Werking:
o Modulatie van genexpressie
• Voorbeeld:
o Schildklierhormonen
o Glucocorticoïden
Endocriene klieren:
• Perifere endocriene klieren:
o Schildklier
o Bijnier
o Bijschildklieren
o Endocriene pancreas
o Gonaden
• Centrale endocriene klieren:
o Hypofyse
Exocriene functie van de pancreas:
• Secretie van verteringssappen
o Samenstelling:
▪ Bicarbonaat
▪ Amylase
▪ Lipase
▪ Protease
o Secretie via de pancreatische duct
• Secretie is hormonaal geregeld door secretine en cholecystokine
Pancreatitis:
• Inflammatie van de pancreas
• Pathologie:
o Obstructie van alvleesgang of het galkanaal door galstenen
o Schade aan acinaire cellen
▪ Kan door overmatig alcoholgebruik
Samenvatting: Gastro-intestinaal Stelsel, Metabolisme en Endocrinologie: Fysiologie van de
Endocriene Klieren:
, 3
Cellen van de pancreas:
• Alpha-cellen:
o Productie en secretie van glucagon
• F-cellen:
o Productie en secretie van pancreatic polypeptide
• Sigma-cellen:
o Productie en secretie van somatostatine
• Bèta-cellen:
o Productie en secretie van insuline cellen
Endocriene functie van de pancreas:
• Secretie van hormonen
o Insuline
o Glucagon
• Hoofdzakelijk voor de regulatie van de glucosespiegel
Regulatie van de glucosespiegel:
• GLUT2-transporter zal zorgen voor gefaciliteerd glucosetransport in de bèta-cel
o Glucose zal vloeien onder invloed van de concentratiegradiënt
• Gestegen glucoseconcentratie zal het glucosemetabolisme stimuleren
o Stijging van ATP-concentratie
• Toename van ATP zal zorgen voor sluiting van het K-kanaal
o Ontstaan van depolarisatie
▪ Membraanpotentiaal wordt positiever
• Depolarisatie zorgt voor opening van het calcium-kanaal
o Toename van calciumconcentratie
▪ Zal leiden tot exocytose
• Vesikels met insuline zullen fusioneren door de calciumstijging
o Insuline wordt gesecreteerd in de bloedbaan
Productie van insuline:
• Aanmaak van pro-insuline in de bèta-cellen van de pancreas
o Pro-insuline bestaat uit A-, B- en C-peptiden
• Voor aanmaak van insuline wordt C-peptide er af geknipt
• Matuur insuline wordt in 1/1 verhouding uitgescheiden met C-peptide
• Opmerking:
o C-peptide heeft een langere halfwaardetijd
▪ Zal gebruikt worden voor het meten van de secretiecapaciteit
Samenvatting: Gastro-intestinaal Stelsel, Metabolisme en Endocrinologie: Fysiologie van de
Endocriene Klieren:
