Seksualiteit
Seksualiteit, intimiteit en seksuele
gezondheid
WAAROM IS SEKSUALITIET BINNEN DE OPLEIDNG VERPLEEGKUNDE?
- Belangrijk aspect binnen de zorg
- Noden en verwachtingen
- Interesse
- Taboe
- Voelen zich ongemakkelijk of beschaamd
- Barrières en belemmerende factoren
- Hulpverleners zijn terughoudend
- Te weinig/geen richtlijnen binnen de instelling
1. Begripsomschrijving seksualiteit en intimiteit
- Definitie seksualiteit
o Persoonsgebonden kenmerken
▪ Geslacht, genderidentiteit, genderrollen, seksuele oriëntatie
o 4 redenen om seksualiteit te ervaren
▪ Erotiek, plezier, intimiteit, voortplanting
o Meer dan gedrag of handelingen
▪ Gedachten, gevoelens, attitudes, waarden, overtuigingen
o Context
▪ Cultuur, religie, politieke systemen, strafrechtelijke kaders, media
- Definitie intimiteit
o Verbondenheid
o Betekenisvol en zingevend contact
o 3 soorten intimiteit
▪ Rationele: wederkerigheid/afhankelijkheid in relaties met anderen
▪ Emotionele: troost en ondersteuning
▪ Lichamelijke: aanrakingen, kussen, knuffelen, seks…
➔ Kan complementair zijn met seksualiteit, in verlengde liggen MAAR kan er ook los van
staan
- Definitie seksuele gezondheid
o Positieve en respectvolle benadering
- Betekenisgeving
o Verbondenheid is puur en kwetsbaar
o Als zorgverlener eigen grenzen aangeven → gevormd door waarden en
nomen
o Eerste stap → bewust worden of voelen van je eigen tolerantiegrens →
tweede stap → kenbaar maken van die grenze
Pagina 1 van 24
,Seksualiteit
1.1 Positieve seksualiteit
- Nog vaak associatie met negatieve
- Rol intimiteit en seksualiteit in kwaliteit van leven
- Seksualiteit: onvoldoende erkend als bron van lichamelijk en psychisch welzijn
- Richten op: wat maakt gelukkig (seksueel) gelukkig en hoe kunnen we meer mensen
(seksueel) gelukkig maken
- Afstappen van enge, normatieve en genderstereotypen invulling seksualiteit
- Normale of goede seksualiteit wordt bepaald door wat diegene die de seksualiteit
beleeft eraan ervaart
➔ KORTOM: Seksualiteit leidt tot meer positieve gevoelens, zelfwaardering en/of
welbevinden. Normaliteit binnen de seksualiteit is niet te bepalen door derden of
context
Pagina 2 van 24
, Seksualiteit
Seksuele rechten
= rechten die enerzijds toe bijdragen dat de personen worden beschermd tegen dwang,
discriminatie en geweld op het vlak van seksualiteit, en trachten de ontplooiing van de eigen
seksualiteit en seksuele gezondheid van elke persoon waar te maken
- Personen met een lichamelijk op verstandelijke handicap hebben dezelfde seksuele
rechten
- Beschermen
o Seksualiteit te vervullen en uit te drukken
o Seksuele gezondheid te beleven met respect voor anderen
o Tegen discriminatie
- Jouw lichaam = jouw leven = jou beslissing
1. Beoordelingscriteria seksueel gedrag – Het
vlaggensysteem
-Seksueel grensoverschrijdend gedrag (SGG)
-Seksueel gedrag objectief inschatten en gepast reageren
-6 Criteria
o Wederzijdse toestemming
o Vrijwilligheid
o Gelijkwaardigheid
o Ontwikkelings- en functioneringsniveau
o Context
o Impact
➔ 4 categorieën van ernst
o Groene vlag: gezond = oke
o Gele vlag: minder gezond experimenteergedrag of licht grensoverschrijdend +-
oke
o Rode vlag: ernstig seksueel grensoverschrijdend= – oke
o Zwarte vlag: zwaar seksueel grensoverschrijdend = --oke
- In praktijk nog overreactie al onderschatting
- Gebruik van vlaggensysteem kan hier helpen
2. Specifieke ptndoelgroepen en contexten
- Verstandelijke beperking
o 61% van de vrouwen
o 23% van de mannen
- Lichamelijk, visuele en auditieve beperking → Vaker dan leeftijdsgenoten
- Psychische en psychiatrische problemen → Vaker op een negatieve manier
- LGBTQIA+ gemeenschap → Vaak onder druk gezet
Pagina 3 van 24
Seksualiteit, intimiteit en seksuele
gezondheid
WAAROM IS SEKSUALITIET BINNEN DE OPLEIDNG VERPLEEGKUNDE?
- Belangrijk aspect binnen de zorg
- Noden en verwachtingen
- Interesse
- Taboe
- Voelen zich ongemakkelijk of beschaamd
- Barrières en belemmerende factoren
- Hulpverleners zijn terughoudend
- Te weinig/geen richtlijnen binnen de instelling
1. Begripsomschrijving seksualiteit en intimiteit
- Definitie seksualiteit
o Persoonsgebonden kenmerken
▪ Geslacht, genderidentiteit, genderrollen, seksuele oriëntatie
o 4 redenen om seksualiteit te ervaren
▪ Erotiek, plezier, intimiteit, voortplanting
o Meer dan gedrag of handelingen
▪ Gedachten, gevoelens, attitudes, waarden, overtuigingen
o Context
▪ Cultuur, religie, politieke systemen, strafrechtelijke kaders, media
- Definitie intimiteit
o Verbondenheid
o Betekenisvol en zingevend contact
o 3 soorten intimiteit
▪ Rationele: wederkerigheid/afhankelijkheid in relaties met anderen
▪ Emotionele: troost en ondersteuning
▪ Lichamelijke: aanrakingen, kussen, knuffelen, seks…
➔ Kan complementair zijn met seksualiteit, in verlengde liggen MAAR kan er ook los van
staan
- Definitie seksuele gezondheid
o Positieve en respectvolle benadering
- Betekenisgeving
o Verbondenheid is puur en kwetsbaar
o Als zorgverlener eigen grenzen aangeven → gevormd door waarden en
nomen
o Eerste stap → bewust worden of voelen van je eigen tolerantiegrens →
tweede stap → kenbaar maken van die grenze
Pagina 1 van 24
,Seksualiteit
1.1 Positieve seksualiteit
- Nog vaak associatie met negatieve
- Rol intimiteit en seksualiteit in kwaliteit van leven
- Seksualiteit: onvoldoende erkend als bron van lichamelijk en psychisch welzijn
- Richten op: wat maakt gelukkig (seksueel) gelukkig en hoe kunnen we meer mensen
(seksueel) gelukkig maken
- Afstappen van enge, normatieve en genderstereotypen invulling seksualiteit
- Normale of goede seksualiteit wordt bepaald door wat diegene die de seksualiteit
beleeft eraan ervaart
➔ KORTOM: Seksualiteit leidt tot meer positieve gevoelens, zelfwaardering en/of
welbevinden. Normaliteit binnen de seksualiteit is niet te bepalen door derden of
context
Pagina 2 van 24
, Seksualiteit
Seksuele rechten
= rechten die enerzijds toe bijdragen dat de personen worden beschermd tegen dwang,
discriminatie en geweld op het vlak van seksualiteit, en trachten de ontplooiing van de eigen
seksualiteit en seksuele gezondheid van elke persoon waar te maken
- Personen met een lichamelijk op verstandelijke handicap hebben dezelfde seksuele
rechten
- Beschermen
o Seksualiteit te vervullen en uit te drukken
o Seksuele gezondheid te beleven met respect voor anderen
o Tegen discriminatie
- Jouw lichaam = jouw leven = jou beslissing
1. Beoordelingscriteria seksueel gedrag – Het
vlaggensysteem
-Seksueel grensoverschrijdend gedrag (SGG)
-Seksueel gedrag objectief inschatten en gepast reageren
-6 Criteria
o Wederzijdse toestemming
o Vrijwilligheid
o Gelijkwaardigheid
o Ontwikkelings- en functioneringsniveau
o Context
o Impact
➔ 4 categorieën van ernst
o Groene vlag: gezond = oke
o Gele vlag: minder gezond experimenteergedrag of licht grensoverschrijdend +-
oke
o Rode vlag: ernstig seksueel grensoverschrijdend= – oke
o Zwarte vlag: zwaar seksueel grensoverschrijdend = --oke
- In praktijk nog overreactie al onderschatting
- Gebruik van vlaggensysteem kan hier helpen
2. Specifieke ptndoelgroepen en contexten
- Verstandelijke beperking
o 61% van de vrouwen
o 23% van de mannen
- Lichamelijk, visuele en auditieve beperking → Vaker dan leeftijdsgenoten
- Psychische en psychiatrische problemen → Vaker op een negatieve manier
- LGBTQIA+ gemeenschap → Vaak onder druk gezet
Pagina 3 van 24
