PAV vakinhoud III.2: Wetenschappen
1. PAV: kort vakdidactisch kader
- PAV = benaming voor de geïntegreerde aanpak van algemene vorming in beroepsonderwijs
Concreet: PAV = gericht op verwerven van functionele competenties
Waarom?: noodzakelijk om zelfstandig te functioneren in maatschappij + werkvloer
- Wat moet een leerling hiervoor kunnen:
o Functioneel taalvaardig zijn
o Functioneel rekenvaardig zijn
o Informatie functioneel verwerven en verwerken
o Organisatiebekwaam zijn
o Tijd- en ruimtebewust zijn
o Maatschappelijk en ethisch bewust, weerbaar en verantwoordelijk zijn
- Bereiken van deze doelstellingen vereist specifieke aanpak
Gekenmerkt door didactische pijlers
De pijlers staan in relatie tot elkaar
en tegenover een leerling
Wetenschappen in PAV
Je kan de ontstaansgeschiedenis van wetenschappen in PAV duiden
- Wetenschappen in PAV
o Voor 2012: niet echt
o 2012-2019: + 3 ET / graad (erfelijkheid en evolutie)
o Na 2019: volwaardige sleutelcompetentie
- 2006: Europees parlement + Raad identificeerden 8 sleutelcompetenties noodzakelijk voor
o Zelfontplooiing
o Hanteren van gezondheidsbewuste + duurzame levensstijl
o Inzetbaarheid in maatschappij
o Actief burgerschap
o Sociale inclusie
- 8 sleutelcompetenties (combinatie van kennis, vaardigheden en attitudes), voor eerst
gepubliceerd in voorstel van ‘Aanbeveling inzake kerncompetenties voor levenslang leren’
In 2018 in herziene vorm heruitgebracht
- 1 van 8 sleutelcompetenties: competenties op gebied van wiskunde, exacte wetenschappen +
technologie
Sterk verweven competenties in die domeinen elkaar overlappen + aanvullen
- Competentie op gebied van wetenschappen = door Europese raad als volgt gedefinieerd:
, Þ Vermogen + bereidheid om natuurlijke wereld te verklaren m.b.v. reservoir aan kennis en
toegepaste methoden
Zoals waarnemingen + experimenten
Tot probleemstelling komen + wetenschappelijk onderbouwde conclusies trekken
o Competenties in technologie + techniek = toepassingen van kennis + methoden van
wetenschappen om in geconstateerde menselijke behoeften te voorzien
o Competentie op gebied van wetenschappen, technologie en techniek
Inzicht in door menselijke activiteit veroorzaakte veranderingen + verantwoordelijkheid als
individueel burger
- Naast essentiële kennis, vaardigheden + attitudes m.b.t. wiskunde, wetenschappen +
technologie omvat competentie vaardigheden die sleutelcompetentie overschrijven
o Kritisch denken en probleemoplossing
o Teamwerk
o Communicatie en onderhandelingsvaardigheden,
o Analytische vaardigheden
o Creativiteit
o Interculturele vaardigheden
Je kan de wetenschappelijke geletterdheid omschrijven, de relevantie ervan beargumenteren met
voorbeelden en voorbeelden bij geven
- Doel van ET wetenschappen in BSO = ontwikkeling van ‘wetenschappelijke geletterdheid’
Minimaal inzicht geven in werking van natuur + in hoe mens deze probeert te doorgronden
en in haar voordeel te benutten
- Wetenschappelijke geletterde burgers hebben kennis + vaardigheden
Om te functioneren in hoogtechnologische wereld
Om mee te praten + gefundeerd standpunt innemen over belangrijke wetenschappelijke en
technologische thema’s
- Vak NTW in BSO heeft vooral functioneel nut
Niet: geheel van feiten, weetjes en theorieën voorschotelen zonder link te leggen met
maatschappij en te duiden waarvoor deze kennis en inzichten belangrijk zijn
- Moeten kernideeën + vaardigheden aangereikt krijgen die toelaten gebeurtenissen en
fenomenen, relevant voor hun dagelijks leven, te begrijpen
- Definitie wetenschappelijke geletterdheid:
Þ Jongeren een minimaal inzicht geven in werking van natuur en in hoe mens deze probeert
te doorgronden en in haar voordeel te benutten. Wetenschappelijke geletterde burgers
hebben kennis en vaardigheden om te functioneren in hoogtechnologische wereld en
kunnen meepraten en een gefundeerd standpunt innemen over belangrijke
wetenschappelijke en technologische thema’s.
1) Inzicht hebben in factoren die eigen gezondheid + van mensen in zijn/haar omgeving beïnvloeden
, Bouw en werking eigen lichaam + wat lichaam nodig heeft om optimaal te functioneren +
voort te planten
Inzien dat gezond leven mede bepaald wordt door o.a. woon- en werkomstandigheden +
eigenschappen van leefomgeving (lokaal tot wereldwijd)
Inzien dat op goed functionerende aarde ecosystemen elkaar in evenwicht houden +
verdwijnen/veranderen van 1 systeem verregaande gevolgen kan hebben voor andere
Via fossielen + andere waarneembare gegevens kan worden aangetoond dat wereld en haar
flora en fauna constant in evolutie zijn
- Zo moeten jongeren bv. leren + inzien:
o Tijdens pubertijd het lichaam sterk verandert + wat rol van hormonen is in dit verhaal
o Wat menstruatiecyclus inhoudt, hoe men zwanger wordt, hoe genetische informatie wordt
doorgegeven.
o Wat oorzaken + gevolgen zijn van bv. bijensterfte voor land- en tuinbouw + onrechtstreeks
voor onze voedselvoorziening
o Waarom hygiëne zo belangrijk is, zowel voor eigen lichaam als voor leefomgeving
2) Inzicht in fenomenen + gebeurtenissen die in natuur plaatsvinden die men kan waarnemen
o Waarom warmt water op als het op een warm fornuis gezet wordt?
o Waarom drijft een boot op water?
o Hoe komt het dat stoffen kunnen veranderen ?
o Wat is het broeikaseffect?
3) Comfortabel voelen in onze hoogtechnologische + snel evoluerende wereld
- In onze maatschappij = allerhande toepassingen gebaseerd op wetenschappelijke concepten
Elk jaar komen nieuwe toepassingen, die vaak nieuwe technische vaardigheden vereisen
Toenemende complexiteit + snelheid waarmee dit alles gebeurt = voor sommige jongeren
bedreigend/beangstigend
- Wanneer lln op school elementaire begrippen + inzichten in NTW en haar toepassingen aanleren
Kunnen inzien dat veel fenomenen + toepassingen verklaard kunnen worden/gebaseerd zijn
op enkele fundamentele basisprincipes
Maakt alles overzichtelijker + meer beheersbaar
- Voorbeelden van enkele basisconcepten + principes met toepassingen:
o Principe van warmtetransport + verhinderen ervan
Isoleren in bouwsector, ontwerpen van kledij voor seizoenen, gebruik van koeltassen bij
vervoer van drank + voedsel
o Met deeltjesmodel van stof kan je veel fenomenen uit chemie + fysica verklaren
Reacties, (veranderingen van) aggregatietoestand van stoffen …
o Alle organismen functioneren best in bepaalde omgeving, zo ook bacteriën + schimmels
Technieken om voedselbederf tegen te gaan = gebaseerd op creatie van omgeving rond
voedsel waarin micro-organismen niet goed gedijen
o Minimale kennis + inzicht in straling en stralingsenergie = nodig om fenomeen ‘zien’ te
verklaren, feit dat we verschillende kleuren waarnemen
Gebruikt worden bij bespreken van gevaren van UV-, 4G- en 5G-straling + toepassingen
4) Kunnen meepraten + gefundeerde mening kunnen vormen over bepaalde onderwerpen
, Bv. energievoorziening, klimaatverandering, genetische modificatie van gewassen ,straling, …
Minimale wetenschappelijke geletterdheid over dergelijke onderwerpen noodzakelijk
Je kan 5 concrete doelen van wetenschappelijk onderwijs in arbeidsmarkt finaliteit opsommen en
koppelen aan voorbeelden
o Toepassingen van NTW uit eigen ervaringswereld een eenvoudige wijze uitleggen o.b.v. aantal
wetenschappelijke inzichten
o M.b.v. representatieve voorbeelden natuurwetenschappelijke kennis in eigen ervaringswereld
toepassen
o A.h.v. representatieve voorbeelden belang van natuurwetenschappen + toepassingen ervan
voor samenleving uit te leggen en natuurwetenschappelijke kennis kunnen plaatsen in
maatschappelijke en culturele context
o A.h.v. representatieve voorbeelden standpunt in te nemen + waardeoordeel uitspreken over
wetenschappelijke toepassingen
o Houding tegenover natuurwetenschappen aannemen gebaseerd op inzicht in haar methoden,
ontwikkeling en maatschappelijke impact
Je kan de cyclus van onderzoekend leren (wetenschappelijke vaardigheden) omschrijven
- Samenwerkend onderzoekend leren motiveert LL wetenschappen + leert hen ook echt te
denken zoals echte wetenschappers
Begrijpen + toepassen van concepten belangrijker dan memoriseren van feiten
- Onderzoekend leren
Þ Gericht op constructie van kennis door LL zelf, eerder dan op reproductie van (aangeboden)
kennis
Þ Gelegenheden scheppen om geleerde in grote diversiteit van contexten aan te wenden
Þ Gericht op verwerven van stevige & goed operationaliseerbare kennisbasis + vereist leren
toepassen en verwerven van kennis via experimenten/zelfstandige opdrachten
Þ Leren onderzoeken, d.w.z. bereidheid + bekwaamheid ontwikkelen om zich tegenover
ervaringsverschijnselen vragend en actief onderzoekend op te stellen.
- Als we kernwoorden uit definitie halen komt duidelijk overeen met visie van PAV
Leerkracht is niet allesweter + niet zomaar gangbare ideeën uit wetenschapswereld doceren
Ideeën van leerlingen zouden standaard vertrekpunt zijn
- Hoe wetenschappen aanbrengen?
Þ Zie leerplan: “Een OVUR-schema steunende op de wetenschappelijke methode kan de
leerstrategieën hierbij ondersteunen.”
1. PAV: kort vakdidactisch kader
- PAV = benaming voor de geïntegreerde aanpak van algemene vorming in beroepsonderwijs
Concreet: PAV = gericht op verwerven van functionele competenties
Waarom?: noodzakelijk om zelfstandig te functioneren in maatschappij + werkvloer
- Wat moet een leerling hiervoor kunnen:
o Functioneel taalvaardig zijn
o Functioneel rekenvaardig zijn
o Informatie functioneel verwerven en verwerken
o Organisatiebekwaam zijn
o Tijd- en ruimtebewust zijn
o Maatschappelijk en ethisch bewust, weerbaar en verantwoordelijk zijn
- Bereiken van deze doelstellingen vereist specifieke aanpak
Gekenmerkt door didactische pijlers
De pijlers staan in relatie tot elkaar
en tegenover een leerling
Wetenschappen in PAV
Je kan de ontstaansgeschiedenis van wetenschappen in PAV duiden
- Wetenschappen in PAV
o Voor 2012: niet echt
o 2012-2019: + 3 ET / graad (erfelijkheid en evolutie)
o Na 2019: volwaardige sleutelcompetentie
- 2006: Europees parlement + Raad identificeerden 8 sleutelcompetenties noodzakelijk voor
o Zelfontplooiing
o Hanteren van gezondheidsbewuste + duurzame levensstijl
o Inzetbaarheid in maatschappij
o Actief burgerschap
o Sociale inclusie
- 8 sleutelcompetenties (combinatie van kennis, vaardigheden en attitudes), voor eerst
gepubliceerd in voorstel van ‘Aanbeveling inzake kerncompetenties voor levenslang leren’
In 2018 in herziene vorm heruitgebracht
- 1 van 8 sleutelcompetenties: competenties op gebied van wiskunde, exacte wetenschappen +
technologie
Sterk verweven competenties in die domeinen elkaar overlappen + aanvullen
- Competentie op gebied van wetenschappen = door Europese raad als volgt gedefinieerd:
, Þ Vermogen + bereidheid om natuurlijke wereld te verklaren m.b.v. reservoir aan kennis en
toegepaste methoden
Zoals waarnemingen + experimenten
Tot probleemstelling komen + wetenschappelijk onderbouwde conclusies trekken
o Competenties in technologie + techniek = toepassingen van kennis + methoden van
wetenschappen om in geconstateerde menselijke behoeften te voorzien
o Competentie op gebied van wetenschappen, technologie en techniek
Inzicht in door menselijke activiteit veroorzaakte veranderingen + verantwoordelijkheid als
individueel burger
- Naast essentiële kennis, vaardigheden + attitudes m.b.t. wiskunde, wetenschappen +
technologie omvat competentie vaardigheden die sleutelcompetentie overschrijven
o Kritisch denken en probleemoplossing
o Teamwerk
o Communicatie en onderhandelingsvaardigheden,
o Analytische vaardigheden
o Creativiteit
o Interculturele vaardigheden
Je kan de wetenschappelijke geletterdheid omschrijven, de relevantie ervan beargumenteren met
voorbeelden en voorbeelden bij geven
- Doel van ET wetenschappen in BSO = ontwikkeling van ‘wetenschappelijke geletterdheid’
Minimaal inzicht geven in werking van natuur + in hoe mens deze probeert te doorgronden
en in haar voordeel te benutten
- Wetenschappelijke geletterde burgers hebben kennis + vaardigheden
Om te functioneren in hoogtechnologische wereld
Om mee te praten + gefundeerd standpunt innemen over belangrijke wetenschappelijke en
technologische thema’s
- Vak NTW in BSO heeft vooral functioneel nut
Niet: geheel van feiten, weetjes en theorieën voorschotelen zonder link te leggen met
maatschappij en te duiden waarvoor deze kennis en inzichten belangrijk zijn
- Moeten kernideeën + vaardigheden aangereikt krijgen die toelaten gebeurtenissen en
fenomenen, relevant voor hun dagelijks leven, te begrijpen
- Definitie wetenschappelijke geletterdheid:
Þ Jongeren een minimaal inzicht geven in werking van natuur en in hoe mens deze probeert
te doorgronden en in haar voordeel te benutten. Wetenschappelijke geletterde burgers
hebben kennis en vaardigheden om te functioneren in hoogtechnologische wereld en
kunnen meepraten en een gefundeerd standpunt innemen over belangrijke
wetenschappelijke en technologische thema’s.
1) Inzicht hebben in factoren die eigen gezondheid + van mensen in zijn/haar omgeving beïnvloeden
, Bouw en werking eigen lichaam + wat lichaam nodig heeft om optimaal te functioneren +
voort te planten
Inzien dat gezond leven mede bepaald wordt door o.a. woon- en werkomstandigheden +
eigenschappen van leefomgeving (lokaal tot wereldwijd)
Inzien dat op goed functionerende aarde ecosystemen elkaar in evenwicht houden +
verdwijnen/veranderen van 1 systeem verregaande gevolgen kan hebben voor andere
Via fossielen + andere waarneembare gegevens kan worden aangetoond dat wereld en haar
flora en fauna constant in evolutie zijn
- Zo moeten jongeren bv. leren + inzien:
o Tijdens pubertijd het lichaam sterk verandert + wat rol van hormonen is in dit verhaal
o Wat menstruatiecyclus inhoudt, hoe men zwanger wordt, hoe genetische informatie wordt
doorgegeven.
o Wat oorzaken + gevolgen zijn van bv. bijensterfte voor land- en tuinbouw + onrechtstreeks
voor onze voedselvoorziening
o Waarom hygiëne zo belangrijk is, zowel voor eigen lichaam als voor leefomgeving
2) Inzicht in fenomenen + gebeurtenissen die in natuur plaatsvinden die men kan waarnemen
o Waarom warmt water op als het op een warm fornuis gezet wordt?
o Waarom drijft een boot op water?
o Hoe komt het dat stoffen kunnen veranderen ?
o Wat is het broeikaseffect?
3) Comfortabel voelen in onze hoogtechnologische + snel evoluerende wereld
- In onze maatschappij = allerhande toepassingen gebaseerd op wetenschappelijke concepten
Elk jaar komen nieuwe toepassingen, die vaak nieuwe technische vaardigheden vereisen
Toenemende complexiteit + snelheid waarmee dit alles gebeurt = voor sommige jongeren
bedreigend/beangstigend
- Wanneer lln op school elementaire begrippen + inzichten in NTW en haar toepassingen aanleren
Kunnen inzien dat veel fenomenen + toepassingen verklaard kunnen worden/gebaseerd zijn
op enkele fundamentele basisprincipes
Maakt alles overzichtelijker + meer beheersbaar
- Voorbeelden van enkele basisconcepten + principes met toepassingen:
o Principe van warmtetransport + verhinderen ervan
Isoleren in bouwsector, ontwerpen van kledij voor seizoenen, gebruik van koeltassen bij
vervoer van drank + voedsel
o Met deeltjesmodel van stof kan je veel fenomenen uit chemie + fysica verklaren
Reacties, (veranderingen van) aggregatietoestand van stoffen …
o Alle organismen functioneren best in bepaalde omgeving, zo ook bacteriën + schimmels
Technieken om voedselbederf tegen te gaan = gebaseerd op creatie van omgeving rond
voedsel waarin micro-organismen niet goed gedijen
o Minimale kennis + inzicht in straling en stralingsenergie = nodig om fenomeen ‘zien’ te
verklaren, feit dat we verschillende kleuren waarnemen
Gebruikt worden bij bespreken van gevaren van UV-, 4G- en 5G-straling + toepassingen
4) Kunnen meepraten + gefundeerde mening kunnen vormen over bepaalde onderwerpen
, Bv. energievoorziening, klimaatverandering, genetische modificatie van gewassen ,straling, …
Minimale wetenschappelijke geletterdheid over dergelijke onderwerpen noodzakelijk
Je kan 5 concrete doelen van wetenschappelijk onderwijs in arbeidsmarkt finaliteit opsommen en
koppelen aan voorbeelden
o Toepassingen van NTW uit eigen ervaringswereld een eenvoudige wijze uitleggen o.b.v. aantal
wetenschappelijke inzichten
o M.b.v. representatieve voorbeelden natuurwetenschappelijke kennis in eigen ervaringswereld
toepassen
o A.h.v. representatieve voorbeelden belang van natuurwetenschappen + toepassingen ervan
voor samenleving uit te leggen en natuurwetenschappelijke kennis kunnen plaatsen in
maatschappelijke en culturele context
o A.h.v. representatieve voorbeelden standpunt in te nemen + waardeoordeel uitspreken over
wetenschappelijke toepassingen
o Houding tegenover natuurwetenschappen aannemen gebaseerd op inzicht in haar methoden,
ontwikkeling en maatschappelijke impact
Je kan de cyclus van onderzoekend leren (wetenschappelijke vaardigheden) omschrijven
- Samenwerkend onderzoekend leren motiveert LL wetenschappen + leert hen ook echt te
denken zoals echte wetenschappers
Begrijpen + toepassen van concepten belangrijker dan memoriseren van feiten
- Onderzoekend leren
Þ Gericht op constructie van kennis door LL zelf, eerder dan op reproductie van (aangeboden)
kennis
Þ Gelegenheden scheppen om geleerde in grote diversiteit van contexten aan te wenden
Þ Gericht op verwerven van stevige & goed operationaliseerbare kennisbasis + vereist leren
toepassen en verwerven van kennis via experimenten/zelfstandige opdrachten
Þ Leren onderzoeken, d.w.z. bereidheid + bekwaamheid ontwikkelen om zich tegenover
ervaringsverschijnselen vragend en actief onderzoekend op te stellen.
- Als we kernwoorden uit definitie halen komt duidelijk overeen met visie van PAV
Leerkracht is niet allesweter + niet zomaar gangbare ideeën uit wetenschapswereld doceren
Ideeën van leerlingen zouden standaard vertrekpunt zijn
- Hoe wetenschappen aanbrengen?
Þ Zie leerplan: “Een OVUR-schema steunende op de wetenschappelijke methode kan de
leerstrategieën hierbij ondersteunen.”
