Psychiatrie
AFWIJKEND GEDRAG?
Wat is afwijkend en wat is normaal ?
• Voortdurend balanceren en debatteren (constant afvragen)
Piercings/tatoeages (40 jaar geleden niet normaal; afhankelijk tijd en plaats)
• Geen echte beeldvorming (doen wel aan wetenschap)
• Klinische diagnostiek – geen exacte testen (depressief afwijkend praten met cliënt en omgeving
te maken met depressie of emotionele schommeling)
• Oordeel kan verschillend zijn en kan veranderen (elke therapeut denkt er anders over)
• Zin classificatiesysteem om over hetzelfde te kunnen spreken
• Kritische blik is noodzakelijk (dynamisch gegeven; 5 jaar later niet bij hetzelfde denken zitten: ADHD 5
jaar later nog steeds aanwezig?)
Bv. gedwongen opname (11 dagen in gesloten instelling) arts/psychiater komt zwart/wit denken
persoonlijk strafrechtelijk dossier beslist criminologie te studeren kijken naar persoonlijk
dossier als je gedragsstoornis hebt niet starten, maar klopte niet
• Diagnose nooit vaststaand, evolueert in de toekomst!
Wat is afwijkend gedrag ?
• PSYCHOPATHOLOGIE = deelgebied van de psychiatrie en de psychologie dat zich bezighoudt met het
beschrijven van psychische stoornissen, oorzaken daarvan en behandelingen daarvoor (waarom doen
mensen wat ze doen?)
• PSYCHISCHE STOORNIS = het geheel van afwijkende emoties, gedachten of gedragspatronen dat
wordt gekenmerkt door o.a. een storing in het functioneren en (persoonlijk) lijden
• SYMPTOOM = specifieke kenmerken of eigenschappen die passen bij een bepaalde psychische
stoornis (stemmen horen psychose)
• PSYCHIATER (eerst geneeskunde dan psychologie, mag medicatie voorschrijven) – PSYCHOLOOG
(nooit medicatie voorschrijven) – PSYCHOTHERAPEUT (samen traject om proces aan te gaan van begin
tot einde)
We geven de voorkeur aan psychische stoornis (medisch model is belangrijk perspectief om afwijkend gedrag te
begrijpen, maar er zijn meer en net zo belangrijke visies). Psy stoornis doet meer recht aan een bredere kijk op
afwijkend gedrag, waarin naast biologische en genetische aspecten ook psychologische en sociaal culturele
invloeden aandacht krijgen. Iedereen is wel eens angstig, gespannen of somber
STELLING
HET AANTAL MENSEN DAT OOIT MET EEN PSYCHISCHE STOORNIS TE MAKEN KRIJGT IS KLEIN
ONWAAR allemaal kwetsbaar en gevoelig aan een periode waar het minder gaat
1
,Criteria voor afwijkend gedrag!! criteria om te beoordelen of emoties, gedachten en gedrag afwijkend zijn
• 1. Uitzonderlijk (is iets dat niet al te vaak voorkomt)
• Maatstaf
• Op zich niet voldoende om gedrag afwijkend te noemen
Stemmen horen, dingen zien die er niet zijn psychose; in andere culturen soms als
normaal, want extreme paniek in openbare ruimte
• 2. Sociaal afwijkend
• Culturele verschillen/generatie – dus maatstaf
Homoseksualiteit
• 3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit
Ik voel of denk dingen anders dan andere mensen (andere perceptie, andere zintuigen geprikkeld)
• 4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
Iemand omvergereden en wordt angstig, sommige gevoelens angst of depressie kunnen normale
reacties zijn op een situatie – meestal volgt er een aanpassing waardoor heftige emoties verminderen
• 5. Ongepast of contraproductief
Alcohol, flesje water zien als alcohol, agorafobie
• 6. Gevaar
In staat voelen uit te schakelen, niet bellen naar ambulance (paniekreactie), alcohol, hooligans
COMBINATIE VAN DE GENOEMDE CRITERIA - IN EEN BEPAALD OPZICHT AFWIJKEND WIL NIET ZEGGEN IN ZIJN
GEHEEL AFWIJKEND
Wanneer is angst normaal ? Abnormaal wanneer adequaat handelen niet meer mogelijk is
Culturele aspecten afwijkend gedrag
Stelling 2
PSYCHISCHE PROBLEMEN ALS DEPRESSIVITEIT KUNNEN DOOR MENSEN UIT VERSCHILLENDE CULTUREN
ANDERS WORDEN BELEEFD ? chronisch proces psychoses afgewisseld (schizofrenie
VERSTAAN BEIDE BEVOLKINGSGROEPEN HETZELFDE ONDER DEPRESSIVITEIT ?
2
,Nu: vermindering van aantal bedden en toename ambulante zorg (VERMAATSCHAPPELIJKING VAN ZORG)
!Hedendaags: bezig met minder opnames, mobiele teams (meer zorg aan huis)!
Hedendaagse trends
• Empowerment (uitgaan van de kracht van de cliënt, niet vanuit aanbod, vraaggestuurde zorg, later
gebruiken als ervaringsdeskundige, regie eigen traject)
• Ervaringsdeskundigheid
• Zelfhulpgroepen
• Herstelbenadering – eigen actieve rol in herstel
• Taboe en destigmatisering
• PATIENT OF CLIENT ?
Jongvolwassene goede leeftijd als je met iets worstelt om aan te werken laatste groeispurt hersenen, op
vlak van therapie nog veel kunnen veranderen, beschermingsfactor naar later toe.
EBM
• Evidence-based medicine (best beschikbare bewijs zoeken om iets te verklaren) veel meer
onderzoeken veel meer bewijsmateriaal/cijfers
– Behandelrichtlijnen en behandelprotocollen
• Meer RCT (Randomised Controlled Trials) en meer serieux voldoende inclusie- en
exclusiecriteria
• Kwaliteitsverbetering, want meer bewijzen
• Meetbaar en vergelijkbaar – ethische hinder (hoe ver in onderzoek gaan?)
• Unieke van de mens ? elke diagnose kritisch in vraag stellen
• Grensoverschreidend gedrag tegengaan
Mentalisatie in adolescentie aan wankelen krachten interne emotionele
gedachten versterken
3
, Besluit
• Kritisch blijven denken over psychiatrie/psychologie – nadenken over wat je hoort en leest
• Niet simplificeren
• Wat is een psychische stoornis?
• Wat is afwijkend gedrag?
• Culturele en historische invloeden?
Blootstelling aan niet altijd even accurate overvloed aan informatie (kranten, internet,…)
Nooit enkel afgaan op eerste indruk
4
AFWIJKEND GEDRAG?
Wat is afwijkend en wat is normaal ?
• Voortdurend balanceren en debatteren (constant afvragen)
Piercings/tatoeages (40 jaar geleden niet normaal; afhankelijk tijd en plaats)
• Geen echte beeldvorming (doen wel aan wetenschap)
• Klinische diagnostiek – geen exacte testen (depressief afwijkend praten met cliënt en omgeving
te maken met depressie of emotionele schommeling)
• Oordeel kan verschillend zijn en kan veranderen (elke therapeut denkt er anders over)
• Zin classificatiesysteem om over hetzelfde te kunnen spreken
• Kritische blik is noodzakelijk (dynamisch gegeven; 5 jaar later niet bij hetzelfde denken zitten: ADHD 5
jaar later nog steeds aanwezig?)
Bv. gedwongen opname (11 dagen in gesloten instelling) arts/psychiater komt zwart/wit denken
persoonlijk strafrechtelijk dossier beslist criminologie te studeren kijken naar persoonlijk
dossier als je gedragsstoornis hebt niet starten, maar klopte niet
• Diagnose nooit vaststaand, evolueert in de toekomst!
Wat is afwijkend gedrag ?
• PSYCHOPATHOLOGIE = deelgebied van de psychiatrie en de psychologie dat zich bezighoudt met het
beschrijven van psychische stoornissen, oorzaken daarvan en behandelingen daarvoor (waarom doen
mensen wat ze doen?)
• PSYCHISCHE STOORNIS = het geheel van afwijkende emoties, gedachten of gedragspatronen dat
wordt gekenmerkt door o.a. een storing in het functioneren en (persoonlijk) lijden
• SYMPTOOM = specifieke kenmerken of eigenschappen die passen bij een bepaalde psychische
stoornis (stemmen horen psychose)
• PSYCHIATER (eerst geneeskunde dan psychologie, mag medicatie voorschrijven) – PSYCHOLOOG
(nooit medicatie voorschrijven) – PSYCHOTHERAPEUT (samen traject om proces aan te gaan van begin
tot einde)
We geven de voorkeur aan psychische stoornis (medisch model is belangrijk perspectief om afwijkend gedrag te
begrijpen, maar er zijn meer en net zo belangrijke visies). Psy stoornis doet meer recht aan een bredere kijk op
afwijkend gedrag, waarin naast biologische en genetische aspecten ook psychologische en sociaal culturele
invloeden aandacht krijgen. Iedereen is wel eens angstig, gespannen of somber
STELLING
HET AANTAL MENSEN DAT OOIT MET EEN PSYCHISCHE STOORNIS TE MAKEN KRIJGT IS KLEIN
ONWAAR allemaal kwetsbaar en gevoelig aan een periode waar het minder gaat
1
,Criteria voor afwijkend gedrag!! criteria om te beoordelen of emoties, gedachten en gedrag afwijkend zijn
• 1. Uitzonderlijk (is iets dat niet al te vaak voorkomt)
• Maatstaf
• Op zich niet voldoende om gedrag afwijkend te noemen
Stemmen horen, dingen zien die er niet zijn psychose; in andere culturen soms als
normaal, want extreme paniek in openbare ruimte
• 2. Sociaal afwijkend
• Culturele verschillen/generatie – dus maatstaf
Homoseksualiteit
• 3. Foute perceptie of interpretatie van de realiteit
Ik voel of denk dingen anders dan andere mensen (andere perceptie, andere zintuigen geprikkeld)
• 4. Aanzienlijk emotioneel lijden van de persoon
Iemand omvergereden en wordt angstig, sommige gevoelens angst of depressie kunnen normale
reacties zijn op een situatie – meestal volgt er een aanpassing waardoor heftige emoties verminderen
• 5. Ongepast of contraproductief
Alcohol, flesje water zien als alcohol, agorafobie
• 6. Gevaar
In staat voelen uit te schakelen, niet bellen naar ambulance (paniekreactie), alcohol, hooligans
COMBINATIE VAN DE GENOEMDE CRITERIA - IN EEN BEPAALD OPZICHT AFWIJKEND WIL NIET ZEGGEN IN ZIJN
GEHEEL AFWIJKEND
Wanneer is angst normaal ? Abnormaal wanneer adequaat handelen niet meer mogelijk is
Culturele aspecten afwijkend gedrag
Stelling 2
PSYCHISCHE PROBLEMEN ALS DEPRESSIVITEIT KUNNEN DOOR MENSEN UIT VERSCHILLENDE CULTUREN
ANDERS WORDEN BELEEFD ? chronisch proces psychoses afgewisseld (schizofrenie
VERSTAAN BEIDE BEVOLKINGSGROEPEN HETZELFDE ONDER DEPRESSIVITEIT ?
2
,Nu: vermindering van aantal bedden en toename ambulante zorg (VERMAATSCHAPPELIJKING VAN ZORG)
!Hedendaags: bezig met minder opnames, mobiele teams (meer zorg aan huis)!
Hedendaagse trends
• Empowerment (uitgaan van de kracht van de cliënt, niet vanuit aanbod, vraaggestuurde zorg, later
gebruiken als ervaringsdeskundige, regie eigen traject)
• Ervaringsdeskundigheid
• Zelfhulpgroepen
• Herstelbenadering – eigen actieve rol in herstel
• Taboe en destigmatisering
• PATIENT OF CLIENT ?
Jongvolwassene goede leeftijd als je met iets worstelt om aan te werken laatste groeispurt hersenen, op
vlak van therapie nog veel kunnen veranderen, beschermingsfactor naar later toe.
EBM
• Evidence-based medicine (best beschikbare bewijs zoeken om iets te verklaren) veel meer
onderzoeken veel meer bewijsmateriaal/cijfers
– Behandelrichtlijnen en behandelprotocollen
• Meer RCT (Randomised Controlled Trials) en meer serieux voldoende inclusie- en
exclusiecriteria
• Kwaliteitsverbetering, want meer bewijzen
• Meetbaar en vergelijkbaar – ethische hinder (hoe ver in onderzoek gaan?)
• Unieke van de mens ? elke diagnose kritisch in vraag stellen
• Grensoverschreidend gedrag tegengaan
Mentalisatie in adolescentie aan wankelen krachten interne emotionele
gedachten versterken
3
, Besluit
• Kritisch blijven denken over psychiatrie/psychologie – nadenken over wat je hoort en leest
• Niet simplificeren
• Wat is een psychische stoornis?
• Wat is afwijkend gedrag?
• Culturele en historische invloeden?
Blootstelling aan niet altijd even accurate overvloed aan informatie (kranten, internet,…)
Nooit enkel afgaan op eerste indruk
4
